奧維德《哀歌集》第5部第14首



Quanta tibi dederim nostris monumenta libellis,
o mihi me coniunx carior, ipsa vides.
Detrahat auctori multum fortuna licebit,
tu tamen ingenio clara ferere meo;
5 dumque legar, mecum pariter tua fama legetur,
nec potes in maestos omnis abire rogos;
cumque viri casu possis miseranda videri,
invenies aliquas, quae, quod es, esse velint,
quae te, nostrorum cum sis in parte malorum,
10 felicem dicant invideantque tibi.
Non ego divitias dando tibi plura dedissem:
nil feret ad manes divitis umbra sui[1].
Perpetui fructum donavi nominis idque,
quo dare nil potui munere maius, habes.
15 Adde quod, ut[2] rerum sola es tutela mearum,
ad te non parvi venit honoris onus,
quod numquam vox est de te mea muta tuique
indiciis debes esse superba viri.
Quae ne quis possit temeraria dicere, persta,
20 et pariter serva meque piamque fidem.
Nam tua, dum stetimus, turpi sine crimine mansit,
et tantum[3] probitas inreprehensa fuit.
Area de[4] nostra nunc est tibi facta ruina;
conspicuum virtus hic tua ponat opus.
25 Esse bonam facile est, ubi, quod vetet esse, remotum est,
et nihil officio nupta quod obstet habet.
Cum deus intonuit, non se subducere nimbo,
id demum est pietas, id socialis amor.
Rara quidem virtus, quam non Fortuna gubernet,
30 quae maneat stabili, cum fugit illa, pede.
Siqua tamen pretium sibi virtus[5] ipsa petitum,
inque parum laetis ardua rebus adest,
ut tempus numeres, per saecula nulla tacetur,
ut loca, mirantur qua patet orbis iter.
35 Aspicis ut longo teneat laudabilis aevo
nomen inextinctum Penelopaea fides?
Cernis ut Admeti cantetur et Hectoris uxor
ausaque in accensos Iphias ire rogos?
Vt vivat fama coniunx Phylaceia, cuius
40 Iliacam celeri vir pede pressit humum?
Morte nihil opus est pro me, sed amore fideque:
non ex difficili fama petenda tibi est.
Nec te credideris, quia non facis, ista moneri:
vela damus, quamvis remige puppis eat.
45 Qui monet ut facias, quod iam facis, ille monendo
laudat et hortatu comprobat acta suo.
[1] sui=suos
[2] ut=et
[3] tantum=tanta
[4] Area de=par/per eadem
[5] virtus=merces

(致妻子)[1]
 
比我自己還寶貴的妻,你親眼目睹
我的詩為你造了多宏偉的殿宇。
時運自然能奪走作者的許多東西,
你卻將因我的才華流芳後世。
5 只要還有人讀我,你的名聲就活着,
你不會全部在悲悼的柴堆中焚滅。
因為丈夫的劫難,你的遭際也堪憐,
有些女人卻願意與你對換,
雖然你分擔了我的痛苦,她們卻相信
10 你是幸福的,羨慕你的好運。
沒有給你財富,我卻給了你更多,
富豪的鬼魂也只能空手進冥國。
我讓你享有永久的名聲,普天之下,
我還能找到什麼禮物超越它?
15 再說,你須獨自把我的家產守護,
這裡面已有一份沉甸甸的榮譽,
因為你始終不會從我的聲音里消失,
你也應驕傲於丈夫讚許的證詞。
為免有人說它無依據,請一如既往,
20 守護我,也守護你的情義與忠誠。
在我無虞的時候,你的品行雖相同,
卻只是無人置喙,更無人指控,
但我突然的厄運卻為你打開了空間。
讓你的美德立起醒目的聖壇!
25 當阻止行善的力量已清除,你的前面
沒什麼妨礙你,做賢妻又有何難?
可當神劈下閃電,卻敢不避開雷雲,
這才是真正忠貞不渝的愛情。
不受時運管轄的美德的確很罕見,
30 當時運潰逃,它仍堅守不遷。
但如果美德就是它自己追求的報償,
身處逆境卻依然鬥志昂揚,
它就絕不會被任何時代和地域忽略,
即使你囊括全部時間、全世界。
35 你可見漫長的歷史中,珀涅羅珀的堅貞
如何被讚美,她的名字也永存?
阿爾刻提斯、安德洛瑪刻,還有英勇[2]
赴死的厄瓦德涅如何被稱頌?[3]
拉俄達彌婭如何不朽(她的丈夫
40 神行如飛,最先在特洛伊登陸)[4]
我並不需要你的死,只需要愛和忠誠,
你不用走艱險之路追求名聲。
你也別覺得,我是責怪你無所表現,
你已在划槳,我只是裝上風帆[5]
45 提醒你做你已做的事,這種提醒
其實是稱讚,這種催促是肯定。


[1] 奧維德的妻子在《哀歌集》第五部中居於中心地位,然而悖論在於,雖然奧維德一再聲稱妻子對他太重要,但他能給妻子的只有空洞的名聲;他對妻子雖不乏真情,但對她的道德要求總是一貫地僵硬。
[2] 阿爾刻提斯參考《哀歌集》第二部第404行的注釋,安德洛瑪刻參考《哀歌集》第一部第六首第19行的注釋。
[3] 厄瓦德涅參考《哀歌集》第四部第三首第64行的注釋。
[4] 拉俄達彌婭參考《哀歌集》第一部第六首第20行的注釋。
[5] 參考《哀歌集》第一部第一首第91行的注釋。