奥维德《哀歌集》第5部第14首



Quanta tibi dederim nostris monumenta libellis,
o mihi me coniunx carior, ipsa vides.
Detrahat auctori multum fortuna licebit,
tu tamen ingenio clara ferere meo;
5 dumque legar, mecum pariter tua fama legetur,
nec potes in maestos omnis abire rogos;
cumque viri casu possis miseranda videri,
invenies aliquas, quae, quod es, esse velint,
quae te, nostrorum cum sis in parte malorum,
10 felicem dicant invideantque tibi.
Non ego divitias dando tibi plura dedissem:
nil feret ad manes divitis umbra sui[1].
Perpetui fructum donavi nominis idque,
quo dare nil potui munere maius, habes.
15 Adde quod, ut[2] rerum sola es tutela mearum,
ad te non parvi venit honoris onus,
quod numquam vox est de te mea muta tuique
indiciis debes esse superba viri.
Quae ne quis possit temeraria dicere, persta,
20 et pariter serva meque piamque fidem.
Nam tua, dum stetimus, turpi sine crimine mansit,
et tantum[3] probitas inreprehensa fuit.
Area de[4] nostra nunc est tibi facta ruina;
conspicuum virtus hic tua ponat opus.
25 Esse bonam facile est, ubi, quod vetet esse, remotum est,
et nihil officio nupta quod obstet habet.
Cum deus intonuit, non se subducere nimbo,
id demum est pietas, id socialis amor.
Rara quidem virtus, quam non Fortuna gubernet,
30 quae maneat stabili, cum fugit illa, pede.
Siqua tamen pretium sibi virtus[5] ipsa petitum,
inque parum laetis ardua rebus adest,
ut tempus numeres, per saecula nulla tacetur,
ut loca, mirantur qua patet orbis iter.
35 Aspicis ut longo teneat laudabilis aevo
nomen inextinctum Penelopaea fides?
Cernis ut Admeti cantetur et Hectoris uxor
ausaque in accensos Iphias ire rogos?
Vt vivat fama coniunx Phylaceia, cuius
40 Iliacam celeri vir pede pressit humum?
Morte nihil opus est pro me, sed amore fideque:
non ex difficili fama petenda tibi est.
Nec te credideris, quia non facis, ista moneri:
vela damus, quamvis remige puppis eat.
45 Qui monet ut facias, quod iam facis, ille monendo
laudat et hortatu comprobat acta suo.
[1] sui=suos
[2] ut=et
[3] tantum=tanta
[4] Area de=par/per eadem
[5] virtus=merces

(致妻子)[1]
 
比我自己还宝贵的妻,你亲眼目睹
我的诗为你造了多宏伟的殿宇。
时运自然能夺走作者的许多东西,
你却将因我的才华流芳后世。
5 只要还有人读我,你的名声就活着,
你不会全部在悲悼的柴堆中焚灭。
因为丈夫的劫难,你的遭际也堪怜,
有些女人却愿意与你对换,
虽然你分担了我的痛苦,她们却相信
10 你是幸福的,羡慕你的好运。
没有给你财富,我却给了你更多,
富豪的鬼魂也只能空手进冥国。
我让你享有永久的名声,普天之下,
我还能找到什么礼物超越它?
15 再说,你须独自把我的家产守护,
这里面已有一份沉甸甸的荣誉,
因为你始终不会从我的声音里消失,
你也应骄傲于丈夫赞许的证词。
为免有人说它无依据,请一如既往,
20 守护我,也守护你的情义与忠诚。
在我无虞的时候,你的品行虽相同,
却只是无人置喙,更无人指控,
但我突然的厄运却为你打开了空间。
让你的美德立起醒目的圣坛!
25 当阻止行善的力量已清除,你的前面
没什么妨碍你,做贤妻又有何难?
可当神劈下闪电,却敢不避开雷云,
这才是真正忠贞不渝的爱情。
不受时运管辖的美德的确很罕见,
30 当时运溃逃,它仍坚守不迁。
但如果美德就是它自己追求的报偿,
身处逆境却依然斗志昂扬,
它就绝不会被任何时代和地域忽略,
即使你囊括全部时间、全世界。
35 你可见漫长的历史中,珀涅罗珀的坚贞
如何被赞美,她的名字也永存?
阿尔刻提斯、安德洛玛刻,还有英勇[2]
赴死的厄瓦德涅如何被称颂?[3]
拉俄达弥娅如何不朽(她的丈夫
40 神行如飞,最先在特洛伊登陆)[4]
我并不需要你的死,只需要爱和忠诚,
你不用走艰险之路追求名声。
你也别觉得,我是责怪你无所表现,
你已在划桨,我只是装上风帆[5]
45 提醒你做你已做的事,这种提醒
其实是称赞,这种催促是肯定。


[1] 奥维德的妻子在《哀歌集》第五部中居于中心地位,然而悖论在于,虽然奥维德一再声称妻子对他太重要,但他能给妻子的只有空洞的名声;他对妻子虽不乏真情,但对她的道德要求总是一贯地僵硬。
[2] 阿尔刻提斯参考《哀歌集》第二部第404行的注释,安德洛玛刻参考《哀歌集》第一部第六首第19行的注释。
[3] 厄瓦德涅参考《哀歌集》第四部第三首第64行的注释。
[4] 拉俄达弥娅参考《哀歌集》第一部第六首第20行的注释。
[5] 参考《哀歌集》第一部第一首第91行的注释。