Scribis, ut oblectem studio lacrimabile tempus,
ne pereant turpi pectora nostra situ.
Difficile est quod, amice, mones, quia carmina laetum
sunt opus, et pacem mentis habere volunt.
5 Nostra per adversas agitur fortuna procellas,
sorte nec ulla mea tristior esse potest.
Exigis ut Priamus natorum a funere ludat[1],
et Niobe festos ducat ut orba choros.
Luctibus an studio videor debere teneri,
10 solus in extremos iussus abire Getas?
Des licet invalido pectus mihi robore fultum,
fama refert Anyti quale fuisse reo[2],
fracta cadet tantae sapientia mole ruinae:
plus valet humanis viribus ira dei.
15 Ille senex, dictus sapiens ab Apolline, nullum
scribere in hoc casu sustinuisset opus.
Vt veniant patriae, veniant oblivia vestri[3],
omnis ut amissi sensus abesse queat,
at timor officio fungi vetat, esse[4] quietum:
20 cinctus ab innumero me vetat hoste locus.
Adde quod ingenium longa rubigine laesum
torpet et est multo, quam fuit ante, minus.
Fertilis, assiduo si non renovetur[5] aratro,
nil nisi cum spinis gramen habebit ager.
25 Tempore qui longo steterit, male currit[6] et inter
carceribus missos ultimus ibit equus.
Vertitur in teneram cariem rimisque dehiscit,
siqua diu solitis cumba vacarit[7] aquis.
Me quoque despero[8], fuerim cum parvus et ante,
30 illi, qui fueram, posse redire parem.
Contudit ingenium patientia longa malorum,
et pars antiqui nulla vigoris adest.
Siqua[9] tamen nobis, ut nunc quoque, sumpta tabella est,
inque suos volui cogere verba pedes,
35 carmina nulla mihi veniunt[10] aut qualia cernis
digna sui domini tempore, digna loco.
Denique non parvas animo dat gloria vires,
et fecunda facit pectora laudis amor.
Nominis et famae quondam fulgore trahebar,
40 dum tulit antemnas aura secunda meas.
Non adeo est bene nunc ut sit mihi gloria curae:
si liceat, nulli cognitus esse velim.
An quia cesserunt primo bene carmina, suades
scribere, successus ut sequar ipse meos?
45 Pace, novem, vestra liceat dixisse, sorores:
vos estis nostrae maxima causa fugae.
Vtque dedit iustas tauri fabricator aëni,
sic ego do poenas Artibus ipse meis.
Nil mihi debebat cum versibus amplius esse,
50 cum fugerem merito naufragus omne fretum.
At, puto, si demens studium fatale retemptem,
hic mihi praebebit carminis arma locus.
Non liber hic ullus, non qui mihi commodet aurem,
verbaque significent quid mea, norit, adest.
55 Omnia barbariae loca sunt vocisque ferinae,
omniaque hostilis[11] plena timore soni.
Ipse mihi videor iam dedidicisse Latine:
nam didici Getice Sarmaticeque loqui.
Nec tamen, ut verum fatear tibi, nostra teneri
60 a componendo carmine Musa potest.
Scribimus et scriptos absumimus igne libellos:
exitus est studii parva favilla mei.
Nec possum et cupio non nullos ducere versus:
ponitur idcirco noster in igne labor,
65 nec nisi pars casu flammis erepta dolove
ad vos ingenii pervenit ulla mei.
Sic utinam, quae nil metuentem tale magistrum
perdidit, in cineres Ars mea versa foret!
[1] ludat=plaudat
[2] reo=rei=senis
[3] vestri=nostri
[4] esse=ipse
[5] renovetur=removetur=renovatur
[6] currit=curret
[7] vacarit=vacabit=vacavit
[8] despero=despera
[9] Siqua=saepe
[10] carmina nulla mihi veniunt=carmina sunt mihi scripta aut nulla=carmina scripta mihi sunt nulla
[11] hostilis=possint=possunt
(詩才已逝)[1]
你來信勸我用詩歌撫慰痛苦的時光,
別讓才華在可憎的麻木中消亡。
你的建議,朋友,很難做到,詩歌
是快樂的產物,需要內心平和。
5 我的命運正在敵對的暴風中穿行,
誰也難有比我更可悲的處境。
你是要普里阿摩斯在孩子[2]的葬禮上嬉鬧,
喪親的尼俄柏[3]領頭跳喜慶的舞蹈?
你覺得,獨自被放逐至蓋塔的遙遠角落,
10 我該沉浸於悲痛還是詩歌?
即使你給我一顆最有勇氣的心靈,
不亞於被阿尼托斯控告的哲人[4],
在如此的廢墟重壓下,智慧也將崩潰,
人的力量怎敵得過神的憤恚?
15 被阿波羅稱為智者的那位老人[5],倘若
與我換,恐怕寫不出一篇著作。
即使我終於忘記了故土,忘記了你們,
即使失去的一切已不再留痕,
恐懼本身仍將阻止我安靜地寫詩:
20 這裡四面都是數不清的蠻敵。
再說,我的才華早已被鐵鏽蝕傷,
早已失去昔日的大半鋒芒。
肥沃的田野,如果沒有不懈的耕犁,
最後也只能剩下雜草和荊棘;
25 在馬廄里閑逸太久,良駿也沒了速度,
招致最後到達終點的恥辱;
船隻會逐漸朽爛,四處都崩出裂縫,
如果它遠離江海,棄置不用。
我同樣絕望,雖然我原來的才華也不高,
30 但現在連回歸從前都無法做到。
長期忍受苦難,我的天賦已磨鈍,
舊日的活力沒有一絲留存。
然而,如果我拿起蠟板,就像此刻,
強迫詞語遵守格律的規則,
35 最多也只能寫出你眼前的這種詩歌,
但與我的狀態和地點卻相合。
還有,雄心會給心靈充沛的力量,
多產往往是因為追求榮光。
我也曾經被璀璨的聲名吸引,可那時
40 我的船帆仍然有好風助力。
如今我身陷逆境,對榮名已無羨意,
即便能得,我寧可不為人知。
或許因為我此前的作品大受歡迎,
所以你勸我寫,繼續收穫掌聲?
45 繆斯九姐妹,能否容我斗膽說一句:
就是你們導致了我的放逐。
正如銅牛的設計者受到了恰當的懲罰,
我也為自己的《藝術》付出了代價。
我不該與詩歌再有瓜葛,沉船逃生者
50 當然應躲開所有大海的濤波。
可就算瘋狂的我重操致命的舊業,
這個地方能為我提供什麼?
這裡沒有書,沒有聽我朗誦的耳朵,
我說的任何話,也沒有一人理解。
55 到處充斥着野蠻的言語、野獸的叫聲,
到處瀰漫著對喧囂敵人的驚恐。
在我的感覺里,拉丁語已經被我拋下,
我已經學會蓋塔話和薩爾馬特話。
然而,我向你吐露實情,我的繆斯
60 直到今天仍會忍不住寫詩。
我寫詩,然後又將自己的詩稿燒掉,
少許餘燼終結了我的辛勞。
我已寫不出好詩,但又不願停筆,
所以只能將作品扔進火里。
65 只有很少一部分或者我忘了燒掉,
或者被人騙出來,被你們讀到。
我真希望將我的《藝術》也化為灰燼,
誰讓它毀滅了毫無提防的主人!
[1] 這首詩是兩個主題的結合,一個主題是奧維德曾經反覆抱怨的——放逐生活損害了自己的詩才,另一個主題是《哀歌集》第五部序詩的說法——哀傷的處境只能寫哀傷的詩。所以,雖然他仍情不自禁地寫詩,他卻寫不出這位朋友所要求的那種詩(很可能是他早年擅長的那種詩,參考本詩7-8行)。
[2] 指赫克托耳。
[3] 參考《哀歌集》第五部第一首第57行的注釋。
[4] 指蘇格拉底(Socrates),他被阿尼托斯(Anytus)控告。
[5] 德爾斐神諭稱蘇格拉底為希臘最有智慧的人。