奧維德《哀歌集》第5部第11首



Quod te nescioquis per iurgia dixerit esse
exulis uxorem, littera questa tua est.
Indolui, non tam mea quod fortuna male audit,
qui iam consuevi fortiter esse miser,
5 quam quod cui minime vellem, sum causa pudoris,
teque reor nostris erubuisse malis.
Perfer et obdura; multo graviora tulisti,
eripuit cum me principis ira tibi.
Fallitur iste tamen, quo iudice nominor exul:
10 mollior est culpam poena secuta meam.
Maxima poena mihi est ipsum offendisse, priusque
venisset mallem funeris hora mihi.
Quassa tamen nostra est, non mersa[1] nec obruta navis,
utque caret portu, sic tamen extat aquis.
15 Nec vitam nec opes nec ius mihi civis ademit,
qui merui vitio perdere cuncta meo,
sed quia peccato facinus non adfuit illi,
nil nisi me patriis iussit abesse focis,
utque aliis, quorum numerum comprendere non est,
20 Caesareum numen sic mihi mite fuit.
Ipse relegati, non exulis utitur in me
nomine: tuta suo iudice causa mea est.
Iure igitur laudes, Caesar, pro parte virili
carmina nostra tuas qualiacumque canunt:
25 iure deos, ut adhuc caeli tibi limina claudant,
teque velint sine se, comprecor, esse deum.
Optat idem populus; sed, ut in mare flumina vastum,
sic solet exiguae currere rivus aquae.
At tu fortunam, cuius vocor exul ab ore,
30 nomine mendaci parce gravare meam.
[1] mersa=fracta

(致妻子)[1]
 
某個不知名的傢伙辱罵你,把你稱作
流放者的妻子——你在信中抱怨說。
我難過,不是因為他詆毀我的遭遇,
(我早已習慣勇敢地承受痛苦,)
5 是因為我給最珍愛的人帶來了恥名,
而且你也愧怍於我的厄運。
堅強些,勇敢些!更大的打擊你都挺過來[2]
當元首的怒氣將你我生生分開。
那人稱我為“流放者”,其實並不準確,
10 我的過失招致的懲罰更溫和。
我最嚴厲的懲罰就是觸怒了愷撒,
我寧願在那之前就葬身地下。
我的船雖備受摧殘,但並未徹底傾覆,
雖遠離港口,但還在水上漂浮。
15 他沒有剝奪我的生命、財產和公民權,
儘管我失去一切也理所當然,
但因為我只有過失,並無罪孽,愷撒
僅下了一道旨令,命我離開家。
正如其他數不清的人曾蒙他寬恕,
20 我也得到了愷撒仁慈的禮物。
對我,他只用“貶逐”,而未用“流放”的名稱,
有了這個定性,我不應憂心。
因此,無論我的詩多卑微,都應盡情
稱讚你[3],你也配得上這樣的熱忱;
25 我也應求諸神仍然向你關閉天界,
盼望你為神,卻要與你暫別。
羅馬民族也如此禱告,但大海納百川,
也不拒絕小溪的細弱奉獻。
可是稱我為流放者的人啊,別再用
錯誤的名字加重我的苦痛!


[1] 有人以奧維德被流放為由頭辱罵他的妻子,奧維德用這封信安慰她,他只有兩條理由,一是他告別羅馬時妻子忍受的痛苦更大,二是辱罵者的說法不準確,自己只是“放逐”,不是“流放”。這樣的安慰能有什麼作用,值得懷疑。Montiglio(2008)認為,奧維德暗中否定了古典傳統中對尤利西斯的正面評價——“堅忍”。
[2] 這行詩幾乎是直譯尤利西斯的著名自語(Odyssey 20.18),也讓人聯想起卡圖盧斯《歌集》(Carmina 8.11)中的自我鼓勵。
[3] 指屋大維。