奥维德《哀歌集》第5部第12首



Scribis, ut oblectem studio lacrimabile tempus,
ne pereant turpi pectora nostra situ.
Difficile est quod, amice, mones, quia carmina laetum
sunt opus, et pacem mentis habere volunt.
5 Nostra per adversas agitur fortuna procellas,
sorte nec ulla mea tristior esse potest.
Exigis ut Priamus natorum a funere ludat[1],
et Niobe festos ducat ut orba choros.
Luctibus an studio videor debere teneri,
10 solus in extremos iussus abire Getas?
Des licet invalido pectus mihi robore fultum,
fama refert Anyti quale fuisse reo[2],
fracta cadet tantae sapientia mole ruinae:
plus valet humanis viribus ira dei.
15 Ille senex, dictus sapiens ab Apolline, nullum
scribere in hoc casu sustinuisset opus.
Vt veniant patriae, veniant oblivia vestri[3],
omnis ut amissi sensus abesse queat,
at timor officio fungi vetat, esse[4] quietum:
20 cinctus ab innumero me vetat hoste locus.
Adde quod ingenium longa rubigine laesum
torpet et est multo, quam fuit ante, minus.
Fertilis, assiduo si non renovetur[5] aratro,
nil nisi cum spinis gramen habebit ager.
25 Tempore qui longo steterit, male currit[6] et inter
carceribus missos ultimus ibit equus.
Vertitur in teneram cariem rimisque dehiscit,
siqua diu solitis cumba vacarit[7] aquis.
Me quoque despero[8], fuerim cum parvus et ante,
30 illi, qui fueram, posse redire parem.
Contudit ingenium patientia longa malorum,
et pars antiqui nulla vigoris adest.
Siqua[9] tamen nobis, ut nunc quoque, sumpta tabella est,
inque suos volui cogere verba pedes,
35 carmina nulla mihi veniunt[10] aut qualia cernis
digna sui domini tempore, digna loco.
Denique non parvas animo dat gloria vires,
et fecunda facit pectora laudis amor.
Nominis et famae quondam fulgore trahebar,
40 dum tulit antemnas aura secunda meas.
Non adeo est bene nunc ut sit mihi gloria curae:
si liceat, nulli cognitus esse velim.
An quia cesserunt primo bene carmina, suades
scribere, successus ut sequar ipse meos?
45 Pace, novem, vestra liceat dixisse, sorores:
vos estis nostrae maxima causa fugae.
Vtque dedit iustas tauri fabricator aëni,
sic ego do poenas Artibus ipse meis.
Nil mihi debebat cum versibus amplius esse,
50 cum fugerem merito naufragus omne fretum.
At, puto, si demens studium fatale retemptem,
hic mihi praebebit carminis arma locus.
Non liber hic ullus, non qui mihi commodet aurem,
verbaque significent quid mea, norit, adest.
55 Omnia barbariae loca sunt vocisque ferinae,
omniaque hostilis[11] plena timore soni.
Ipse mihi videor iam dedidicisse Latine:
nam didici Getice Sarmaticeque loqui.
Nec tamen, ut verum fatear tibi, nostra teneri
60 a componendo carmine Musa potest.
Scribimus et scriptos absumimus igne libellos:
exitus est studii parva favilla mei.
Nec possum et cupio non nullos ducere versus:
ponitur idcirco noster in igne labor,
65 nec nisi pars casu flammis erepta dolove
ad vos ingenii pervenit ulla mei.
Sic utinam, quae nil metuentem tale magistrum
perdidit, in cineres Ars mea versa foret!
[1] ludat=plaudat
[2] reo=rei=senis
[3] vestri=nostri
[4] esse=ipse
[5] renovetur=removetur=renovatur
[6] currit=curret
[7] vacarit=vacabit=vacavit
[8] despero=despera
[9] Siqua=saepe
[10] carmina nulla mihi veniunt=carmina sunt mihi scripta aut nulla=carmina scripta mihi sunt nulla
[11] hostilis=possint=possunt

(诗才已逝)[1]
 
你来信劝我用诗歌抚慰痛苦的时光,
别让才华在可憎的麻木中消亡。
你的建议,朋友,很难做到,诗歌
是快乐的产物,需要内心平和。
5 我的命运正在敌对的暴风中穿行,
谁也难有比我更可悲的处境。
你是要普里阿摩斯在孩子[2]的葬礼上嬉闹,
丧亲的尼俄柏[3]领头跳喜庆的舞蹈?
你觉得,独自被放逐至盖塔的遥远角落,
10 我该沉浸于悲痛还是诗歌?
即使你给我一颗最有勇气的心灵,
不亚于被阿尼托斯控告的哲人[4]
在如此的废墟重压下,智慧也将崩溃,
人的力量怎敌得过神的愤恚?
15 被阿波罗称为智者的那位老人[5],倘若
与我换,恐怕写不出一篇著作。
即使我终于忘记了故土,忘记了你们,
即使失去的一切已不再留痕,
恐惧本身仍将阻止我安静地写诗:
20 这里四面都是数不清的蛮敌。
再说,我的才华早已被铁锈蚀伤,
早已失去昔日的大半锋芒。
肥沃的田野,如果没有不懈的耕犁,
最后也只能剩下杂草和荆棘;
25 在马厩里闲逸太久,良骏也没了速度,
招致最后到达终点的耻辱;
船只会逐渐朽烂,四处都崩出裂缝,
如果它远离江海,弃置不用。
我同样绝望,虽然我原来的才华也不高,
30 但现在连回归从前都无法做到。
长期忍受苦难,我的天赋已磨钝,
旧日的活力没有一丝留存。
然而,如果我拿起蜡板,就像此刻,
强迫词语遵守格律的规则,
35 最多也只能写出你眼前的这种诗歌,
但与我的状态和地点却相合。
还有,雄心会给心灵充沛的力量,
多产往往是因为追求荣光。
我也曾经被璀璨的声名吸引,可那时
40 我的船帆仍然有好风助力。
如今我身陷逆境,对荣名已无羡意,
即便能得,我宁可不为人知。
或许因为我此前的作品大受欢迎,
所以你劝我写,继续收获掌声?
45 缪斯九姐妹,能否容我斗胆说一句:
就是你们导致了我的放逐。
正如铜牛的设计者受到了恰当的惩罚,
我也为自己的《艺术》付出了代价。
我不该与诗歌再有瓜葛,沉船逃生者
50 当然应躲开所有大海的涛波。
可就算疯狂的我重操致命的旧业,
这个地方能为我提供什么?
这里没有书,没有听我朗诵的耳朵,
我说的任何话,也没有一人理解。
55 到处充斥着野蛮的言语、野兽的叫声,
到处弥漫着对喧嚣敌人的惊恐。
在我的感觉里,拉丁语已经被我抛下,
我已经学会盖塔话和萨尔马特话。
然而,我向你吐露实情,我的缪斯
60 直到今天仍会忍不住写诗。
我写诗,然后又将自己的诗稿烧掉,
少许余烬终结了我的辛劳。
我已写不出好诗,但又不愿停笔,
所以只能将作品扔进火里。
65 只有很少一部分或者我忘了烧掉,
或者被人骗出来,被你们读到。
我真希望将我的《艺术》也化为灰烬,
谁让它毁灭了毫无提防的主人!


[1] 这首诗是两个主题的结合,一个主题是奥维德曾经反复抱怨的——放逐生活损害了自己的诗才,另一个主题是《哀歌集》第五部序诗的说法——哀伤的处境只能写哀伤的诗。所以,虽然他仍情不自禁地写诗,他却写不出这位朋友所要求的那种诗(很可能是他早年擅长的那种诗,参考本诗7-8行)。
[2] 指赫克托耳。
[3] 参考《哀歌集》第五部第一首第57行的注释。
[4] 指苏格拉底(Socrates),他被阿尼托斯(Anytus)控告。
[5] 德尔斐神谕称苏格拉底为希腊最有智慧的人。