奧維德《哀歌集》第5部第8首



Non adeo cecidi, quamvis abiectus, ut infra
te quoque sim, inferius quo nihil esse potest.
Quae tibi res animos in me facit, improbe? curve
casibus insultas, quos potes ipse pati?
5 Nec mala te reddunt mitem placidumque iacenti
nostra, quibus possint inlacrimare ferae;
Nec metuis dubio Fortunae stantis in orbe
numen et exosae verba superba deae.
Exiget[1] at dignas[2] ultrix Rhamnusia poenas:
10 inposito calcas quid[3] mea fata pede?
Vidi ego naufragium qui risit[4] in aequore[5] mergi,
et ‘numquam’ dixi ‘iustior unda fuit’.
Vilia qui quondam miseris alimenta negarat,
nunc mendicato pascitur ipse cibo.
15 Passibus ambiguis Fortuna volubilis errat
et manet in nullo certa tenaxque loco,
sed modo laeta nitet[6], vultus modo sumit acerbos,
et tantum constans in levitate sua est.
Nos quoque floruimus, sed flos erat ille caducus,
20 flammaque de stipula nostra brevisque fuit.
Neve tamen tota capias fera gaudia mente,
non est placandi spes mihi nulla dei,
vel quia peccavi citra scelus, utque pudore
non caret, invidia sic mea culpa caret,
25 vel quia nil ingens ad finem solis ab ortu
illo, cui paret, mitius orbis habet.
Scilicet ut non est per vim superabilis ulli,
molle cor ad timidas sic habet ille preces,
exemploque deum, quibus accessurus et ipse est,
30 cum poenae venia plura roganda[7] dabit[8].
Si numeres anno soles et nubila toto,
invenies nitidum saepius isse diem.
Ergo ne nimium nostra laetere ruina,
restitui quondam me quoque posse puta:
35 posse puta fieri lenito principe, vultus
ut videas media tristis in Vrbe meos,
utque ego te videam causa graviore fugatum,
haec sunt a primis proxima vota meis.
[1] Exiget=exigis=exigit
[2] dignas=dignes
[3] quid=qui
[4] naufragium qui risit=naufragiumque viros
[5] aequore=aequora
[6] nitet=manet=venit
[7] roganda=regenda
[8] dabit=petam

(致一位私敵)[1]
 
雖然我已淪落,再如何淪落,也不會
落得比你低,沒人能奪走你的位。
為何如此憎恨我,惡棍?為何羞辱
我的不幸,你就能永遠幸福?
5 連野獸都會為我的痛苦流淚,你的心
竟不能對我的困厄生絲毫憐憫?
難道你不怕站在旋轉輪子上的時運[2]
和憎惡狂妄言辭的那位女神?
但憤怒的涅墨西斯將給你恰當的懲罰[3]
10 你為何將我的命運踩在腳下?
我曾見嘲笑沉船的人在海中喪生,
嘆道,“從沒有波浪如此公正。”
有人拒絕給窮漢一小碗粗陋的飯食,
如今自己卻為了果腹而行乞。
15 邁着曖昧的步子,“時運”總蜿蜒而行,
不會在一處停留,永遠固定,
而是有時候粲笑,有時候面色陰冷,
唯一恆常的便是她的無常。
我也曾盛開,可是那花朵很快便凋落,
20 莖上的火焰不過燃燒了片刻。
但你別一門心思享受這殘忍的樂趣,
那位神我並非絕無希望安撫。
因為我的過失不是罪,雖然有羞恥
牽涉其中,但絕對沒有敵意;
25 或者因為他統治的廣大世界,從西
到東,沒有任何人比他仁慈。
的確,武力絕對不可能把他征服,
但他的柔心卻願聽謙卑的哀訴。
就像諸神(他自己也將與諸神為儔),
30 他會赦免我,答應許多請求。
如果你數數每年有多少晴天和陰天,
會發現明亮的日子更常出現。
所以,別因為我遭難而過度興奮,焉知
某天我也能重回昔日的位置?
35 焉知元首不會消了氣,我的這張臉
出現在羅馬,在凄慘的你面前?
焉知你不會因為更重的罪名被流放?
知道嗎?這是我的第二個願望。


[1] 這首詩的主題和寫法都和《哀歌集》第三部第十一首有相似之處。
[2] 這是古羅馬時運女神(Fortuna)的通常形象。
[3] 涅墨西斯(Nemesis)即上一行的“女神”,她是保持平衡的女神,尤其憎惡驕傲(hubris)。涅墨西斯的原文是ultrix Rhamnusia(朗努索斯的復仇者),因為在朗努索斯有著名的涅墨西斯神廟。