Tu quoque, nostrarum quondam fiducia rerum,
qui mihi confugium, qui mihi portus eras,
tu quoque suscepti curam dimittis amici,
officiique pium tam cito ponis onus?
5 Sarcina sum, fateor, quam si non[1] tempore nostro[2]
depositurus eras, non subeunda fuit.
Fluctibus in mediis navem, Palinure, relinquis?
Ne fuge, neve tua sit minor arte fides!
Numquid Achilleos inter fera proelia fidi
10 deseruit levitas Automedontis equos?
Quem semel excepit, numquam Podalirius aegro
promissam medicae non tulit artis opem.
Turpius eicitur, quam non admittitur hospes
quae patuit, dextrae firma sit ara meae.
15 Nil nisi me solum primo tutatus es, at nunc
me pariter serva iudiciumque tuum,
si modo non aliqua est in me nova culpa, tuamque
mutarunt subito crimina nostra fidem.
Spiritus hic, Scythica quem non bene ducimus aura,
20 quod cupio, membris exeat ante meis,
quam tua delicto stringantur pectora nostro,
et videar merito vilior esse tibi.
Non adeo toti fatis urgemur iniquis,
ut mea sit longis mens quoque mota malis.
25 Finge tamen motam, quotiens Agamemnone natum
dixisse in Pyladen improba verba putas?
Nec procul a vero est quin vel[3] pulsarit amicum:
mansit in officiis non minus ille suis.
Hoc est cum miseris solum commune beatis,
30 ambobus tribui quod solet obsequium:
ceditur et caecis et quos praetexta verendos
virgaque cum verbis imperiosa facit.
Si mihi non parcis, fortunae parcere debes:
non habet in nobis ullius ira locum.
35 Elige nostrorum minimum minimumque malorum[4],
isto, quo reris[5], grandius illud erit.
Quam multa madidae celantur harundine fossae,
florida quam multas Hybla tuetur apes,
quam multae gracili terrena sub horrea ferre
40 limite formicae grana reperta solent,
tam me circumstat[6] densorum turba malorum.
Crede mihi, vero est nostra querela minor.
His qui contentus non est, in litus harenas,
in segetem spicas, in mare fundat aquas.
45 Intempestivos igitur compesce tumores[7],
vela nec in medio desere nostra mari.
[1] quam si non=quamvis sine
[2] nostro=duro
[3] quin vel=quod non=quin et
[4] malorum=laborum
[5] isto, quo reris=illo quo quereris
[6] circumstat=circumdant=circumstant
[7] tumores=timores
(對朋友的請求)[1]
你曾經是我升沉運氣中不變的信仰,
我的避難之處,我的安全港,
你竟然也不再關愛你曾關愛的朋友,
轉眼將責任的重擔棄置身後?
5 我承認自己是拖累,但你若有意隨時
捨棄我,當初就不該將我扛起。
難道你不再管波浪間的船,帕里努魯斯[2]?
別逃走,別失去信心,徒留技藝!
難道忠誠的奧托墨冬在鏖戰中變了卦,
10 突然拋下阿喀琉斯的駿馬[3]?
一旦接受了病人,波達利里俄斯就永遠
不會背諾,拒絕用醫術救援[4]。
攆走客人太可恥,還不如當初不收留;
敞開的祭壇,請永遠支撐我的手。
15 原來你只需捍衛我而已,可是如今
請同時捍衛我和你對我的品評,
只要我沒增添新的過失,你也沒有
突然相信我罪名成立的理由[5]。
我寧願斯基泰空氣里我這苟延的殘喘
20 趕緊離開我的肢體,也不願
你的心因為我的罪過而受到傷害,
覺得我理所當然不配敬愛。
我雖然命運多舛,但並未被摧垮,我的心
沒有因長久的苦痛而失去清明。
25 就算我瘋了,那你想想,俄瑞斯忒斯
曾經多少次對彼拉得惡語相斥[6]?
即使他打過這位朋友,也合乎情理,
但對方的情誼始終堅定如一。
可憐人與幸運兒的唯一共同點在於,
30 兩者都常受到特別的關注。
我們既為盲人讓道,也為那些披紫袍、
執權杖、有隨從吆喝的貴人讓道[7]。
你若不原諒我,總該體諒我的境遇,
你不應對我感到絲毫的憤怒。
35 從我的經歷中挑出最微不足道的一件,
都會超出你想象的任何磨難。
潮濕的河渠兩邊掩映着多少蘆葦叢,
希伯拉的花海看護着多少蜜蜂[8],
多少螞蟻習慣於將它們尋得的穀物
40 沿狹窄的甬道送入地下的倉庫,
將我重重圍困的災殃就能有多少。
相信我,現實比我的抱怨更糟糕。
誰如果還嫌不夠,就請他往田裡倒麥穗,
往岸邊倒沙,再往海里倒水。
45 所以,請抑制你這不合時宜的怒氣[9],
別將我的船拋在茫茫大海里。
[1] Némethy(1913)推測這首詩可能寫給科塔,參考《哀歌集》第四部第五首標題的注釋。科塔與皇儲提比略關係親近,而奧維德始終與提比略關係疏遠,這或許是科塔有意與奧維德拉開距離的政治原因。
[2] 帕里努魯斯(Palinurus)是埃涅阿斯的舵手,因為掌舵時睡着被大浪卷下船,見《埃涅阿斯紀》(Aeneid 5.843-71)。
[3] 奧托墨冬(Automedon)是阿喀琉斯的馬車夫。
[4] 波達利里俄斯(Podalirius)是特洛伊戰爭中希臘的軍醫,醫神埃斯庫拉庇烏斯的兒子。
[5] 奧維德有時的勸說方式幾乎像道德綁架。
[6] 俄瑞斯忒斯的原文為Agamemnone natum(阿伽門農的兒子)。這樣的情節不見於現存的古希臘劇作中,但賀拉斯詩中的俄瑞斯忒斯是這樣的形象(Sermones 2.3.137-41)。
[7] 這裡的“貴人”指古羅馬官階最高的執政官(consul)和司法官(praetor),“紫袍”指他們的紫邊托加袍,“權杖”指法西斯(fasces)。
[8] 希伯拉(Hybla)在西西里的敘拉古附近,以蜂蜜和百里香聞名。
[9] “怒氣”(tumores)也有“傲慢”之意。