Tu quoque, nostrarum quondam fiducia rerum,
qui mihi confugium, qui mihi portus eras,
tu quoque suscepti curam dimittis amici,
officiique pium tam cito ponis onus?
5 Sarcina sum, fateor, quam si non[1] tempore nostro[2]
depositurus eras, non subeunda fuit.
Fluctibus in mediis navem, Palinure, relinquis?
Ne fuge, neve tua sit minor arte fides!
Numquid Achilleos inter fera proelia fidi
10 deseruit levitas Automedontis equos?
Quem semel excepit, numquam Podalirius aegro
promissam medicae non tulit artis opem.
Turpius eicitur, quam non admittitur hospes
quae patuit, dextrae firma sit ara meae.
15 Nil nisi me solum primo tutatus es, at nunc
me pariter serva iudiciumque tuum,
si modo non aliqua est in me nova culpa, tuamque
mutarunt subito crimina nostra fidem.
Spiritus hic, Scythica quem non bene ducimus aura,
20 quod cupio, membris exeat ante meis,
quam tua delicto stringantur pectora nostro,
et videar merito vilior esse tibi.
Non adeo toti fatis urgemur iniquis,
ut mea sit longis mens quoque mota malis.
25 Finge tamen motam, quotiens Agamemnone natum
dixisse in Pyladen improba verba putas?
Nec procul a vero est quin vel[3] pulsarit amicum:
mansit in officiis non minus ille suis.
Hoc est cum miseris solum commune beatis,
30 ambobus tribui quod solet obsequium:
ceditur et caecis et quos praetexta verendos
virgaque cum verbis imperiosa facit.
Si mihi non parcis, fortunae parcere debes:
non habet in nobis ullius ira locum.
35 Elige nostrorum minimum minimumque malorum[4],
isto, quo reris[5], grandius illud erit.
Quam multa madidae celantur harundine fossae,
florida quam multas Hybla tuetur apes,
quam multae gracili terrena sub horrea ferre
40 limite formicae grana reperta solent,
tam me circumstat[6] densorum turba malorum.
Crede mihi, vero est nostra querela minor.
His qui contentus non est, in litus harenas,
in segetem spicas, in mare fundat aquas.
45 Intempestivos igitur compesce tumores[7],
vela nec in medio desere nostra mari.
[1] quam si non=quamvis sine
[2] nostro=duro
[3] quin vel=quod non=quin et
[4] malorum=laborum
[5] isto, quo reris=illo quo quereris
[6] circumstat=circumdant=circumstant
[7] tumores=timores
(对朋友的请求)[1]
你曾经是我升沉运气中不变的信仰,
我的避难之处,我的安全港,
你竟然也不再关爱你曾关爱的朋友,
转眼将责任的重担弃置身后?
5 我承认自己是拖累,但你若有意随时
舍弃我,当初就不该将我扛起。
难道你不再管波浪间的船,帕里努鲁斯[2]?
别逃走,别失去信心,徒留技艺!
难道忠诚的奥托墨冬在鏖战中变了卦,
10 突然抛下阿喀琉斯的骏马[3]?
一旦接受了病人,波达利里俄斯就永远
不会背诺,拒绝用医术救援[4]。
撵走客人太可耻,还不如当初不收留;
敞开的祭坛,请永远支撑我的手。
15 原来你只需捍卫我而已,可是如今
请同时捍卫我和你对我的品评,
只要我没增添新的过失,你也没有
突然相信我罪名成立的理由[5]。
我宁愿斯基泰空气里我这苟延的残喘
20 赶紧离开我的肢体,也不愿
你的心因为我的罪过而受到伤害,
觉得我理所当然不配敬爱。
我虽然命运多舛,但并未被摧垮,我的心
没有因长久的苦痛而失去清明。
25 就算我疯了,那你想想,俄瑞斯忒斯
曾经多少次对彼拉得恶语相斥[6]?
即使他打过这位朋友,也合乎情理,
但对方的情谊始终坚定如一。
可怜人与幸运儿的唯一共同点在于,
30 两者都常受到特别的关注。
我们既为盲人让道,也为那些披紫袍、
执权杖、有随从吆喝的贵人让道[7]。
你若不原谅我,总该体谅我的境遇,
你不应对我感到丝毫的愤怒。
35 从我的经历中挑出最微不足道的一件,
都会超出你想象的任何磨难。
潮湿的河渠两边掩映着多少芦苇丛,
希伯拉的花海看护着多少蜜蜂[8],
多少蚂蚁习惯于将它们寻得的谷物
40 沿狭窄的甬道送入地下的仓库,
将我重重围困的灾殃就能有多少。
相信我,现实比我的抱怨更糟糕。
谁如果还嫌不够,就请他往田里倒麦穗,
往岸边倒沙,再往海里倒水。
45 所以,请抑制你这不合时宜的怒气[9],
别将我的船抛在茫茫大海里。
[1] Némethy(1913)推测这首诗可能写给科塔,参考《哀歌集》第四部第五首标题的注释。科塔与皇储提比略关系亲近,而奥维德始终与提比略关系疏远,这或许是科塔有意与奥维德拉开距离的政治原因。
[2] 帕里努鲁斯(Palinurus)是埃涅阿斯的舵手,因为掌舵时睡着被大浪卷下船,见《埃涅阿斯纪》(Aeneid 5.843-71)。
[3] 奥托墨冬(Automedon)是阿喀琉斯的马车夫。
[4] 波达利里俄斯(Podalirius)是特洛伊战争中希腊的军医,医神埃斯库拉庇乌斯的儿子。
[5] 奥维德有时的劝说方式几乎像道德绑架。
[6] 俄瑞斯忒斯的原文为Agamemnone natum(阿伽门农的儿子)。这样的情节不见于现存的古希腊剧作中,但贺拉斯诗中的俄瑞斯忒斯是这样的形象(Sermones 2.3.137-41)。
[7] 这里的“贵人”指古罗马官阶最高的执政官(consul)和司法官(praetor),“紫袍”指他们的紫边托加袍,“权杖”指法西斯(fasces)。
[8] 希伯拉(Hybla)在西西里的叙拉古附近,以蜂蜜和百里香闻名。
[9] “怒气”(tumores)也有“傲慢”之意。