Ecce supervacuus (quid enim fuit utile gigni?)
ad sua Natalis tempora noster adest.
Dure, quid ad miseros veniebas exulis annos?
debueras illis inposuisse modum.
5 Si tibi cura mei, vel si pudor ullus inesset,
non ultra patriam me sequerere meam,
quoque loco primum tibi sum male cognitus infans,
illo temptasses ultimus esse mihi,
iamque relinquenda, quod idem fecere sodales,
10 tu quoque dixisses tristis in Vrbe ‘vale’.
Quid tibi cum Ponto? num te quoque Caesaris ira
extremam gelidi misit in orbis humum?
Scilicet expectas solitum tibi moris honorem,
pendeat ex umeris vestis ut alba meis,
15 fumida cingatur florentibus ara coronis,
micaque sollemni turis in igne sonet,
libaque dem proprie genitale notantia tempus,
concipiamque bonas ore favente preces.
Non ita sum positus, nec sunt ea tempora nobis,
20 adventu possim laetus ut esse tuo.
Funeris ara mihi, ferali cincta cupressu[1],
convenit et structis flamma parata rogis.
Nec dare tura libet nil exorantia divos,
in tantis subeunt nec bona verba malis.
25 Si tamen est aliquid nobis hac luce petendum,
in loca ne redeas amplius ista, precor,
dum me terrarum pars paene novissima, Pontus,
Euxinus falso nomine dictus, habet.
[1] cupressu=cupresso
(放逐者的生日)[1]
看吧,我的生日已如期而至,卻是
多餘——因為我的出生有何益?
殘忍的傢伙,為何要增添放逐者的年歲?
你早該掐斷它們的這列長隊。
5 如果你還顧念我,或還有任何羞恥,
就不該跟隨我離開故鄉的土地,
你初識襁褓中的我既已見厄運的端倪[2],
何不在那裡就終結我的日子?
或者在我離開羅馬時,和我的那些
10 朋友一樣,你也該悲傷地說“永別”。
你與龐圖斯何干?難道愷撒的怒火
也將你送至天涯的苦寒世界?
我猜你是在期盼你常得到的榮耀[3]:
從我肩頭披垂的雪白托加袍,
15 裊裊青煙的祭壇,裝飾着鮮麗的花環,
小塊乳香在聖火中噼啪輕燃,
而我則恭敬地獻上標誌生日的脆餅[4],
用虔誠的唇念出吉祥的禱文。
可我的處境已不同,那樣的時日已不再,
20 我已經無法慶祝你的到來。
死亡的祭壇,陰森的柏陣,壘起的柴堆,
點燃的火把,這些才與我相配。
不應焚香,因為它求不來神的庇佑,
如此的災厄里我也無言祈求。
25 然而,如果今天我非得求點什麼,
我就求你再也別回這個角落,
只要大地盡頭的龐圖斯,希臘人所謂的
“好客之地”[5],仍然囚禁着我。
[1] 這是奧維德寫在自己生日的詩,可對比《哀歌集》第五部第五首寫在他妻子生日的詩。這首詩也用了擬人手法,從第3行起切換到第二人稱,“你”指生日。Cairns(1971)指出,生日詩(genethliakon)是古羅馬詩歌的重要類別,但奧維德在這首詩里顛覆了傳統,他不是慶祝生,而是祈禱死。
[2] 奧維德賦予了他的生日預見未來的能力。
[3] “常得到的榮耀”指下文描述的生日慶祝儀式。
[4] “脆餅”指獻祭的小鹽餅,用穀物製成。
[5] 龐圖斯(πόντος,拉丁語pontus)在古希臘語中又名εύξεινος(拉丁文Euxinus),意為“好客的”。