奧維德《哀歌集》第3部第9首



Hic quoque sunt igitur Graiae (quis crederet?) urbes
inter inhumanae nomina barbariae?
Huc quoque Mileto missi venere coloni,
inque Getis Graias constituere domos?
5 Sed vetus huic nomen, positaque antiquius urbe,
constat ab Absyrti caede fuisse loco.
Nam rate, quae cura pugnacis facta Minervae
per non temptatas prima cucurrit aquas,
impia desertum fugiens Medea parentem
10 dicitur his remos applicuisse vadis.
Quem procul ut vidit tumulo speculator ab alto,
‘hospes,’ ait ‘nosco, Colchide, vela, venit.’
Dum trepidant Minyae, dum solvitur aggere funis,
dum sequitur celeres ancora tracta manus,
15 conscia percussit meritorum pectora Colchis
ausa atque ausura multa nefanda manu;
et, quamquam superest ingens audacia menti,
pallor in attonitae virginis ore fuit.
Ergo ubi prospexit venientia vela ‘tenemur’,
20 et ‘pater est aliqua fraude morandus’ ait.
Dum quid agat quaerit, dum versat in omnia vultus,
ad fratrem casu lumina flexa tulit.
Cuius ut oblata est praesentia, ‘vicimus’ inquit:
‘hic mihi morte sua causa salutis erit.’
25 Protinus ignari nec quicquam tale timentis
innocuum rigido perforat ense latus,
atque ita divellit divulsaque membra per agros
dissipat in multis invenienda locis.
Neu pater ignoret, scopulo proponit in alto
30 pallentesque manus sanguineumque caput,
ut genitor luctuque novo tardetur et, artus
dum legat extinctos, triste retardet[1] iter.
Inde Tomis[2] dictus locus hic, quia fertur in illo
membra soror fratris consecuisse sui.
[1] retardet=moretur
[2] Tomis=tomus=thomus=tomos

(托密斯的由來)[1]
 
這裡竟然也有希臘城市(誰相信?),
四周環繞着蠻野怪亂的地名;
這裡竟然也有米利都遷來的拓殖者,
在蓋塔人中間築起希臘的房舍[2]
5 但此地古老的名字可以追溯到建城前,
而且顯然與阿布緒托斯有關[3]
那時,狠毒的美狄亞拋棄了父親逃竄[4]
乘着善戰的密涅瓦監製的那艘船[5]
當人類舟楫的始祖第一次劃破海面,
10 據說曾經暫泊在這片淺灘。
哨兵從高丘遠遠地望見國王,大喊:
“科爾基斯人來了,我認得那帆!”
驚慌的阿爾戈水手們[6]趕緊鬆開船纜,
錨也隨麻利的手臂浮出水面,
15 深知自己罪孽的美狄亞卻捶打着胸膛
(那雙手妄為的手將顛覆倫常[7]),
雖然她儼如平素,似乎無所忌憚,
但突受驚嚇,臉色仍然一變。
看見迫近的帆,她也禁不住嘆道:
20 “我們被擒了!必須拖住他才好!”
她正盤算如何做,正在四下打量,
弟弟碰巧映入她迴轉的目光。
意識到他的存在,她難忍欣喜,“我贏了!
只要他一死,我們就能逃脫。”
25 無辜的孩子毫不知情,也毫無恐懼,
轉眼間已經被銳利的劍釘住。
她把肢體撕成碎片,在鄰近的原野
分散拋撒,任誰也無法聚合,
(唯恐父親不知,她還把蒼白的雙手
30 置於高岩上,連同血淋淋的頭,)
這樣,新痛就能讓父親駐足,旅途
也將在搜集殘體的哀傷中延續。
此地叫做托密斯,據說就是因為
姐姐曾將弟弟的身體切碎[8]


[1] 在這首詩里,奧維德試圖從希臘語的詞源來推測托密斯地名的由來。
[2] 傳說托密斯曾是米利都(Miletus)人的殖民地。
[3] 阿布緒托斯(Absyrtus)是美狄亞的弟弟。
[4] “父親”指科爾基斯國王埃厄忒斯(Aeetes),美狄亞幫助伊阿宋奪取了金羊毛,背叛了父親,於是和伊阿宋一起離開故鄉。
[5] 指阿爾戈號(Argo)船,根據古希臘神話,它是雅典娜(密涅瓦)親自督造,是人類第一艘船,所以是“人類舟楫的始祖”,它的航行也標誌着黃金時代的終結。
[6] “阿爾戈水手”的原文是Minyae(米尼亞人),米尼亞人是生活在愛琴海的古老民族,此處借指希臘人。
[7] 顛覆倫常(nefanda)不僅指馬上就要發生的殺弟行為,也包括她以後一系列的暴行,包括殺死自己的孩子,害死伊阿宋的妻子,烹死伊阿宋的叔叔珀利阿斯。
[8] 按照奧維德的推斷,托密斯(Tomis)源於古希臘語動詞τέμνω(切)和派生名詞τόμος(碎片)。