Hic quoque sunt igitur Graiae (quis crederet?) urbes
inter inhumanae nomina barbariae?
Huc quoque Mileto missi venere coloni,
inque Getis Graias constituere domos?
5 Sed vetus huic nomen, positaque antiquius urbe,
constat ab Absyrti caede fuisse loco.
Nam rate, quae cura pugnacis facta Minervae
per non temptatas prima cucurrit aquas,
impia desertum fugiens Medea parentem
10 dicitur his remos applicuisse vadis.
Quem procul ut vidit tumulo speculator ab alto,
‘hospes,’ ait ‘nosco, Colchide, vela, venit.’
Dum trepidant Minyae, dum solvitur aggere funis,
dum sequitur celeres ancora tracta manus,
15 conscia percussit meritorum pectora Colchis
ausa atque ausura multa nefanda manu;
et, quamquam superest ingens audacia menti,
pallor in attonitae virginis ore fuit.
Ergo ubi prospexit venientia vela ‘tenemur’,
20 et ‘pater est aliqua fraude morandus’ ait.
Dum quid agat quaerit, dum versat in omnia vultus,
ad fratrem casu lumina flexa tulit.
Cuius ut oblata est praesentia, ‘vicimus’ inquit:
‘hic mihi morte sua causa salutis erit.’
25 Protinus ignari nec quicquam tale timentis
innocuum rigido perforat ense latus,
atque ita divellit divulsaque membra per agros
dissipat in multis invenienda locis.
Neu pater ignoret, scopulo proponit in alto
30 pallentesque manus sanguineumque caput,
ut genitor luctuque novo tardetur et, artus
dum legat extinctos, triste retardet[1] iter.
Inde Tomis[2] dictus locus hic, quia fertur in illo
membra soror fratris consecuisse sui.
[1] retardet=moretur
[2] Tomis=tomus=thomus=tomos
(托密斯的由来)[1]
这里竟然也有希腊城市(谁相信?),
四周环绕着蛮野怪乱的地名;
这里竟然也有米利都迁来的拓殖者,
在盖塔人中间筑起希腊的房舍[2]。
5 但此地古老的名字可以追溯到建城前,
而且显然与阿布绪托斯有关[3]。
那时,狠毒的美狄亚抛弃了父亲逃窜[4],
乘着善战的密涅瓦监制的那艘船[5],
当人类舟楫的始祖第一次划破海面,
10 据说曾经暂泊在这片浅滩。
哨兵从高丘远远地望见国王,大喊:
“科尔基斯人来了,我认得那帆!”
惊慌的阿尔戈水手们[6]赶紧松开船缆,
锚也随麻利的手臂浮出水面,
15 深知自己罪孽的美狄亚却捶打着胸膛
(那双手妄为的手将颠覆伦常[7]),
虽然她俨如平素,似乎无所忌惮,
但突受惊吓,脸色仍然一变。
看见迫近的帆,她也禁不住叹道:
20 “我们被擒了!必须拖住他才好!”
她正盘算如何做,正在四下打量,
弟弟碰巧映入她回转的目光。
意识到他的存在,她难忍欣喜,“我赢了!
只要他一死,我们就能逃脱。”
25 无辜的孩子毫不知情,也毫无恐惧,
转眼间已经被锐利的剑钉住。
她把肢体撕成碎片,在邻近的原野
分散抛撒,任谁也无法聚合,
(唯恐父亲不知,她还把苍白的双手
30 置于高岩上,连同血淋淋的头,)
这样,新痛就能让父亲驻足,旅途
也将在搜集残体的哀伤中延续。
此地叫做托密斯,据说就是因为
姐姐曾将弟弟的身体切碎[8]。
[1] 在这首诗里,奥维德试图从希腊语的词源来推测托密斯地名的由来。
[2] 传说托密斯曾是米利都(Miletus)人的殖民地。
[3] 阿布绪托斯(Absyrtus)是美狄亚的弟弟。
[4] “父亲”指科尔基斯国王埃厄忒斯(Aeetes),美狄亚帮助伊阿宋夺取了金羊毛,背叛了父亲,于是和伊阿宋一起离开故乡。
[5] 指阿尔戈号(Argo)船,根据古希腊神话,它是雅典娜(密涅瓦)亲自督造,是人类第一艘船,所以是“人类舟楫的始祖”,它的航行也标志着黄金时代的终结。
[6] “阿尔戈水手”的原文是Minyae(米尼亚人),米尼亚人是生活在爱琴海的古老民族,此处借指希腊人。
[7] 颠覆伦常(nefanda)不仅指马上就要发生的杀弟行为,也包括她以后一系列的暴行,包括杀死自己的孩子,害死伊阿宋的妻子,烹死伊阿宋的叔叔珀利阿斯。
[8] 按照奥维德的推断,托密斯(Tomis)源于古希腊语动词τέμνω(切)和派生名词τόμος(碎片)。