奥维德《哀歌集》第3部第8首



Nunc ego Triptolemi cuperem consistere curru,
misit in ignotam quo rude semen humum;
nunc ego Medeae vellem frenare dracones,
quos habuit fugiens arce, Corinthe, tua;
5 nunc ego iactandas optarem sumere pennas,
sive tuas, Perseu, Daedale, sive tuas:
ut tenera nostris cedente volatibus aura
aspicerem patriae dulce repente solum,
desertaeque domus vultum, memoresque sodales,
10 caraque praecipue coniugis ora meae.
Stulte, quid haec frustra votis puerilibus optas,
quae non ulla tibi[1] fertque feretque dies?
Si semel optandum est, Augusti numen adora,
et, quem sensisti, rite precare deum.
15 Ille tibi pennasque potest currusque volucres
tradere: det reditum, protinus ales eris.
Si precer hoc (neque enim possum maiora rogare)
ne mea sint, timeo, vota modesta parum.
Forsitan hoc olim, cum iam satiaverit iram,
20 tum quoque sollicita mente rogandus erit.
Quod nimis interea est instar mihi muneris ampli,
ex his me iubeat quolibet ire locis.
Nec caelum nec aquae faciunt nec terra nec aurae;
ei mihi, perpetuus corpora languor habet!
25 Seu vitiant artus aegrae contagia mentis,
sive mei causa est in regione mali,
ut tetigi Pontum, vexant insomnia, vixque
ossa tegit macies nec iuvat ora cibus;
quique per autumnum percussis frigore primo
30 est color in foliis, quae nova laesit hiems,
is mea membra tenet, nec viribus adlevor ullis,
et numquam queruli causa doloris abest.
Nec melius valeo, quam corpore, mente, sed aegra est
utraque pars aeque binaque damna fero.
35 Haeret et ante oculos veluti spectabile corpus
adstat fortunae forma tegenda meae:
cumque locum moresque hominum cultusque sonumque
cernimus, et, qui sim qui fuerimque, subit,
tantus amor necis est, querar ut cum Caesaris ira,
40 quod non offensas vindicet ense suas.
At, quoniam semel est odio civiliter usus,
mutato levior sit fuga nostra loco.
[1] tibi=tulit

(放逐者的祷告)[1]
 
此刻,我想乘特里普托勒摩斯的车骑,
当他向大地播撒陌生的种子[2]
此刻,我愿驾驭美狄亚召唤的魔龙,
当她逃离科林斯的巍峨王宫[3]
5 此刻,我祈愿拥有一双翻飞的翼翅,
就像珀尔修斯或代达罗斯[4]
这样,我就能飞翔着穿越轻柔的空气,
突然瞥见故乡甜蜜的土地,
瞥见抛弃的家宅,记挂我的友朋,
10 尤其是魂牵梦绕的妻子的面容。
愚人啊[5],你为何怀着这些幼稚的妄念,
没一天实现过,永远也不会实现?
非祷告不可,你就向奥古斯都祷告,
虔诚祷告,他的威力你知晓。
15 唯有他能给你翅膀,给你飞翔的车马,
你立刻就能飞,只要他允你返家[6]
如果我祈求这个(它已是我极致的祈求),
我害怕,这样的祷告有些过头。
或许将来可以,等他的怒气散尽,
20 即使到那时,我也仍胆战心惊。
现在,我只求(这于我仍是慷慨的恩赐)
他更换放逐地,去哪里我都可以。
气候、水、土地、空气都不适合我,
可怜的我,身体总是很虚弱!
25 无论是因为情绪感染,肢体才颓唐,
还是这个地方不利于健康,
自从我到了庞图斯,就一直失眠,只剩
皮包骨头,饭食也让我厌憎。
如果树叶被深秋初次的霜冻刺破,
30 又被冬日的寒风击中,颜色
就会像我现在肢体的肤色。我没有力气,
各种病痛却与我片刻不离。
我的心情也不比身体好,两边都难过,
我左右抵挡,忍受双份的折磨。
35 命运的可憎形状也执拗地黏在眼前,
仿佛一具身体,强迫我观看;
当我面对这里的景致、服饰、风俗、
语言,想到我的现在和过去,
就会热切地期盼死,抱怨恺撒的怒气,
40 因为他没有用剑为自己雪耻[7]
可是,既然他曾温和地发泄恨意,
就请他给我一处温和的放逐地。


[1] 这首诗似乎不是写给某位具体的收信人的,只是表达了奥维德的心愿。
[2] 特里普托勒摩斯(Triptolemus)是雅典国王凯琉斯(Celeus)的儿子,谷神刻瑞斯(Ceres)传给他农业的技艺,为了方便他在世界各地传播耕种知识,还把自己的马车送给他。
[3] 美狄亚在除掉科林斯公主、杀死自己的两个儿子之后,坐着龙车从空中逃离科林斯。
[4] 在他出发去杀梅杜萨(Medusa)之前,密涅瓦送给珀尔修斯(Perseus)一双带翼的飞鞋。代达罗斯在逃离克里特时,给自己造了翅膀。
[5] 诗人自指。
[6] 在罗马帝制下,唯一能改变奥维德命运的人就是皇帝屋大维。
[7] 奥维德抱怨屋大维没有处死自己。参考《哀歌集》第三部第二首的情绪。