Littera quaecumque est toto tibi lecta libello,
est mihi sollicitae tempore facta viae.
Aut haec me, gelido tremerem cum mense Decembri,
scribentem mediis Hadria vidit aquis:
5 aut, postquam bimarem cursu superavimus Isthmon,
alteraque est nostrae sumpta carina fugae,
quod facerem versus inter fera murmura ponti,
Cycladas Aegaeas obstipuisse puto.
Ipse ego nunc[1] miror tantis animique marisque
10 fluctibus ingenium non cecidisse meum.
Seu stupor huic studio sive est insania nomen,
omnis ab hac cura cura levata[2] mea est.
Saepe ego nimbosis dubius iactabar ab Haedis,
saepe minax Steropes sidere pontus erat,
15 fuscabatque diem custos Atlantidos Vrsae,
aut Hyadas seris hauserat Auster aquis:
saepe maris pars intus erat; tamen ipse trementi
carmina ducebam qualiacumque manu.
Nunc quoque contenti stridunt Aquilone rudentes,
20 inque modum cumuli concava surgit aqua.
Ipse gubernator tollens ad sidera palmas
exposcit votis, inmemor artis, opem.
Quocumque aspexi, nihil est nisi mortis imago,
quam dubia timeo mente timensque precor.
25 Attigero portum, portu terrebor ab ipso:
plus habet infesta terra timoris aqua.
Nam simul insidiis hominum pelagique laboro,
et faciunt geminos ensis et unda metus.
ille meo vereor ne speret sanguine praedam,
30 haec titulum nostrae mortis habere velit.
Barbara pars laeva est avidaeque adsueta rapinae[3],
quam cruor et caedes bellaque semper habent,
cumque sit hibernis agitatum fluctibus aequor,
pectora sunt ipso turbidiora mari.
35 Quo magis his debes ignoscere, candide lector,
si spe sunt, ut sunt, inferiora tua.
Non haec in nostris, ut quondam, scripsimus[4] hortis,
nec, consuete, meum, lectule, corpus habes.
Iactor in indomito brumali luce profundo
40 ipsaque caeruleis charta feritur aquis.
Improba pugnat hiems indignaturque quod ausim
scribere se rigidas incutiente minas.
Vincat hiems hominem! sed eodem tempore, quaeso,
ipse modum statuam carminis, illa sui.
[1] ipse ego nunc=ego nunc etenim
[2] cura levata=mens relevata
[3] adsueta rapinae=ad ethera penne
[4] scripsimus=scribimus
(跋詩)[1]
你在整本小書里讀到的任何一封信,
都寫於這段憂懼交加的旅程。
或者亞得里亞海看波浪包圍的我
一邊在十二月寒氣里哆嗦,一邊寫;
5 或者,當我抵達雙海間的地峽[2],換乘
另外一艘船繼續流亡的旅行,
愛琴海的環形島[3](我想象)對我驚詫不已,
竟能伴龐圖斯蠻野的呻吟寫詩。
我自己回頭都難信,任心緒和大海如何
翻騰,我的才華都沒有沉沒。
這份偏執,無論叫獃痴,還是叫瘋癲,
溺陷其間,才不致在苦痛中溺陷。
時常星座[4]掀起風暴,海一片猙獰,
我在浪濤中顛簸,驚魂難定,
15 或者牧夫座[5]在天空布滿陰雲,或者
南風從畢星團[6]吸出晚秋的雨河。
時常船艙里都是海,然而我顫抖的手
依然在寫詩,不顧及是劣是優。
此刻,繃緊的纜繩都在北風裡嘶鳴,
20 弧形的巨浪如排排山頭翻湧。
連舵手自己也朝星辰舉起了手掌,
求神保佑,早忘了如何領航。
無論我望向何處,都只見死亡的幻影,
它令我驚懼,在驚懼中禱告神靈。
25 等到達港口,港口又會把我驚嚇:
陸地比敵意的大海更加可怕,
因為人將與海合謀,一起讓我受苦,
利刃與狂濤將製造雙重恐懼。
我唯恐這位流我的血,奪我的財物,
30 那位更要殺死我,換取榮譽。
左岸是蠻族的國度,習慣了貪婪的搶掠,
拚鬥、屠殺和戰爭從不停歇,
雖然大海肆意翻卷着冬季的波浪,
我胸中的世界卻更加狂亂動蕩。
35 所以,好心的讀者請體諒,倘若這些詩
現在的樣子達不到你的預期。
它們不像從前,誕生於我的花園,
昔日的小床啊,你也再與我無緣。
我正在冬天桀驁的深淵裡不停搖晃,
40 連手邊的紙草都濺滿湛藍的海浪。
揮舞嚴酷的武器,邪惡的風暴在進攻,
見我膽敢不輟筆,它忿恨難平。
且讓它擊敗我!不過我祈求,這首詩
我一旦寫完,它也能同時停止。
[1] 這首詩是《哀歌集》第一部的跋詩,它開啟了奧維德放逐詩歌的一個主題:一面為詩作的質量道歉,一面請讀者寬容,因為創作條件惡劣。Wilkinson(1955)等人認可奧維德對自己的評價,這也是《哀歌集》和《黑海書簡》長期被學者忽視的原因,但Claassen(2008)在專著中為奧維德做了辯護,用大量例證說明奧維德在詩歌生涯晚期創造力並未下降。
[2] 指連接伊奧尼亞海和愛琴海的科林斯地峽。
[3] 環形島(Cycladae)位於愛琴海,卡圖盧斯《歌集》第四首和賀拉斯《頌詩集》第一部第十四首都曾提及。
[4] “星座”原文為Haedis(小山羊星)和Sterope(斯泰羅佩星)。小山羊星每年9月下旬出現,帶來多風暴的天氣,參考維吉爾《埃涅阿斯紀》第九卷第668行。斯泰羅佩星屬於昴星團(Pleiades)。
[5] “牧夫座”原文為custos Atlantidos Ursae(阿特拉斯的熊的守護人)。“熊”指牧夫座附近的大熊星座。
[6] 畢星團(Hyades)每年11月初沉落,是地中海的風暴季節。