奧維德《哀歌集》第1部第8首



In caput alta suum labentur ab aequore retro
flumina, conversis Solque recurret equis:
terra feret stellas, caelum findetur aratro,
unda dabit flammas, et dabit ignis aquas:
5 omnia naturae praepostera legibus ibunt,
parsque suum mundi nulla tenebit iter:
omnia iam fient, fieri quae posse negabam[1],
et nihil est, de quo non sit habenda fides.
Haec ego vaticinor, quia sum deceptus ab illo,
10 laturum misero quem mihi rebar opem.
Tantane te, fallax, cepere oblivia nostri,
adflictumque fuit tantus adire timor,
ut neque respiceres nec solarere iacentem,
dure, neque exequias prosequerere meas?
15 Illud amicitiae sanctum et venerabile nomen
re tibi pro vili sub pedibusque iacet?
Quid fuit, ingenti prostratum mole sodalem
visere et adloquii parte levare tui[2],
inque meos si non lacrimam demittere casus,
20 pauca tamen ficto verba dolore loqui[3],
idque quod ignoti, ‘actum male’[4] dicere saltem,
et vocem populi publicaque ora sequi?
denique lugubres vultus numquamque videndos
cernere supremo dum licuitque die,
25 dicendumque semel toto non amplius aevo
accipere et parili reddere voce ‘vale’?
At fecere alii nullo mihi foedere iuncti,
et lacrimas animi signa dedere sui.
Quid, nisi convictu causisque valentibus essem
30 temporis et longi iunctus amore tibi?
Quid, nisi tot lusus et tot mea seria nosses,
tot nossem lusus seriaque ipse tua?
Quid, si dumtaxat Romae mihi cognitus esses,
adscitus totiens in genus omne loci?
35 Cunctane in aerios abierunt irrita ventos?
Cunctane Lethaeis mersa feruntur aquis?
Non ego te genitum placida reor Vrbe Quirini,
urbe, meo quae iam non adeunda pedi[5],
sed scopulis, Ponti quos haec habet ora sinistri,
40 inque feris Scythiae Sarmaticisque iugis:
et tua sunt silicis circum praecordia venae,
et rigidum ferri semina pectus habet,
quaeque tibi quondam tenero ducenda palato
plena dedit nutrix ubera, tigris erat:
45 aut mala nostra minus quam nunc aliena putares,
duritiaeque mihi non agerere reus.
Sed quoniam accedit fatalibus hoc quoque damnis,
ut careant numeris tempora prima suis,
effice, peccati ne sim memor huius, et illo
50 officium laudem, quo queror, ore tuum.
[1] negabam=negabat=negabant=negabit
[2] adloquii tui=adloquiis tuis=adloquii sui
[3] loqui=pati
[4] actum male=factum male=faciunt, vel=faciunt, vale
[5] pedi=pede

(致一位無信的朋友)[1]
 
深河將向著源頭奔流,背對海洋,
太陽將掉轉馬車,馳歸東方,
大地將背負星辰,犁鏵將劃破穹蒼,
波浪將燃燒,火將湧起波浪,
5 自然的法則將被萬物徹底顛倒,
世界處處都將要脫離軌道。
我曾聲稱不可能,但一切都將發生,
再沒有什麼無法讓人相信。
這一切的預言都因為某人竟然騙了我,
10 而我曾以為他會救我於困厄。
無信的人啊,我如此徹底地被你遺忘,
你如此害怕出現在受難者身旁,
竟不肯回頭看一眼,安慰癱倒的兄弟,
甚至冷酷到不參加我的葬禮?
15 友誼那神聖尊崇的名字就這樣被你
碾碎在腳下,彷彿一文不值?
這能有多難:探望受到重創的夥伴,
用你的些許話減輕他的憂煩,
即使沒法為我的遭際落幾滴眼淚,
20 總可以用某些言辭偽裝傷悲,
至少像陌生人一樣,說句“真是糟糕”,
模仿大家常用的陳詞濫調,
還有,臨走那天,你難道不該來看
我憂鬱的面容,既然永難再見,
25 來聽我道一聲別,既然此生不再道,
並用同樣的語調祝我安好?
而與我並無金蘭契的人們卻做了這些,
他們為我灑淚,從心底同情我。
為何如此,除非不曾有多年的情誼
30 和充分的理由將你我連在一起?
為何如此,除非你我從不曾了解
彼此每個輕鬆與嚴肅的時刻?
為何如此,除非你我未四處遊歷,
僅僅曾在羅馬城相交相識?
35 難道一切皆虛幻,都已飄散在風裡?
難道一切已永沉忘川之底?
我不信你生在奎里努斯的溫和城市[2]
(羅馬,我再不能踏上你的土地,)
而是生於遭詛咒的龐圖斯之濱的崖岸,
40 斯基泰和薩爾馬提亞的蠻野高山。
環繞你心臟的是燧石的血脈,而你
堅硬的胸膛埋着黑鐵的種子,
你幼時用柔嫩嘴唇吮吸的那些營養,
來自一隻母虎豐沛的乳房[3]
45 否則你不會對我的苦難如此漠然,
我也不會指控你冷酷冥頑。
但既然我註定還要添上這一種折磨,
昔日的友誼如今變得殘缺,
就別讓我記住你的過錯,而讓我讚美
你的忠誠,用這張怨責的嘴[4]


[1] 這首詩譴責了一位朋友的背叛與冷漠。Davisson(1981)將它視為奧維德使用“不可能之事”(adynata)修辭手法的範例,1-6行是極其有力的開頭。
[2] “奎里努斯的溫和城市”指羅馬城,奎里努斯(Quirinus)即羅馬創建者羅慕路斯(Romulus)。
[3] 這是西方古典時代譴責人野蠻的常用程式,參考卡圖盧斯《歌集》(Carmina 60, 64.154-7)。
[4] 這個結尾表現了奧維德待人一貫的寬厚。