In caput alta suum labentur ab aequore retro
flumina, conversis Solque recurret equis:
terra feret stellas, caelum findetur aratro,
unda dabit flammas, et dabit ignis aquas:
5 omnia naturae praepostera legibus ibunt,
parsque suum mundi nulla tenebit iter:
omnia iam fient, fieri quae posse negabam[1],
et nihil est, de quo non sit habenda fides.
Haec ego vaticinor, quia sum deceptus ab illo,
10 laturum misero quem mihi rebar opem.
Tantane te, fallax, cepere oblivia nostri,
adflictumque fuit tantus adire timor,
ut neque respiceres nec solarere iacentem,
dure, neque exequias prosequerere meas?
15 Illud amicitiae sanctum et venerabile nomen
re tibi pro vili sub pedibusque iacet?
Quid fuit, ingenti prostratum mole sodalem
visere et adloquii parte levare tui[2],
inque meos si non lacrimam demittere casus,
20 pauca tamen ficto verba dolore loqui[3],
idque quod ignoti, ‘actum male’[4] dicere saltem,
et vocem populi publicaque ora sequi?
denique lugubres vultus numquamque videndos
cernere supremo dum licuitque die,
25 dicendumque semel toto non amplius aevo
accipere et parili reddere voce ‘vale’?
At fecere alii nullo mihi foedere iuncti,
et lacrimas animi signa dedere sui.
Quid, nisi convictu causisque valentibus essem
30 temporis et longi iunctus amore tibi?
Quid, nisi tot lusus et tot mea seria nosses,
tot nossem lusus seriaque ipse tua?
Quid, si dumtaxat Romae mihi cognitus esses,
adscitus totiens in genus omne loci?
35 Cunctane in aerios abierunt irrita ventos?
Cunctane Lethaeis mersa feruntur aquis?
Non ego te genitum placida reor Vrbe Quirini,
urbe, meo quae iam non adeunda pedi[5],
sed scopulis, Ponti quos haec habet ora sinistri,
40 inque feris Scythiae Sarmaticisque iugis:
et tua sunt silicis circum praecordia venae,
et rigidum ferri semina pectus habet,
quaeque tibi quondam tenero ducenda palato
plena dedit nutrix ubera, tigris erat:
45 aut mala nostra minus quam nunc aliena putares,
duritiaeque mihi non agerere reus.
Sed quoniam accedit fatalibus hoc quoque damnis,
ut careant numeris tempora prima suis,
effice, peccati ne sim memor huius, et illo
50 officium laudem, quo queror, ore tuum.
[1] negabam=negabat=negabant=negabit
[2] adloquii tui=adloquiis tuis=adloquii sui
[3] loqui=pati
[4] actum male=factum male=faciunt, vel=faciunt, vale
[5] pedi=pede
(致一位无信的朋友)[1]
深河将向着源头奔流,背对海洋,
太阳将掉转马车,驰归东方,
大地将背负星辰,犁铧将划破穹苍,
波浪将燃烧,火将涌起波浪,
5 自然的法则将被万物彻底颠倒,
世界处处都将要脱离轨道。
我曾声称不可能,但一切都将发生,
再没有什么无法让人相信。
这一切的预言都因为某人竟然骗了我,
10 而我曾以为他会救我于困厄。
无信的人啊,我如此彻底地被你遗忘,
你如此害怕出现在受难者身旁,
竟不肯回头看一眼,安慰瘫倒的兄弟,
甚至冷酷到不参加我的葬礼?
15 友谊那神圣尊崇的名字就这样被你
碾碎在脚下,仿佛一文不值?
这能有多难:探望受到重创的伙伴,
用你的些许话减轻他的忧烦,
即使没法为我的遭际落几滴眼泪,
20 总可以用某些言辞伪装伤悲,
至少像陌生人一样,说句“真是糟糕”,
模仿大家常用的陈词滥调,
还有,临走那天,你难道不该来看
我忧郁的面容,既然永难再见,
25 来听我道一声别,既然此生不再道,
并用同样的语调祝我安好?
而与我并无金兰契的人们却做了这些,
他们为我洒泪,从心底同情我。
为何如此,除非不曾有多年的情谊
30 和充分的理由将你我连在一起?
为何如此,除非你我从不曾了解
彼此每个轻松与严肃的时刻?
为何如此,除非你我未四处游历,
仅仅曾在罗马城相交相识?
35 难道一切皆虚幻,都已飘散在风里?
难道一切已永沉忘川之底?
我不信你生在奎里努斯的温和城市[2],
(罗马,我再不能踏上你的土地,)
而是生于遭诅咒的庞图斯之滨的崖岸,
40 斯基泰和萨尔马提亚的蛮野高山。
环绕你心脏的是燧石的血脉,而你
坚硬的胸膛埋着黑铁的种子,
你幼时用柔嫩嘴唇吮吸的那些营养,
来自一只母虎丰沛的乳房[3]:
45 否则你不会对我的苦难如此漠然,
我也不会指控你冷酷冥顽。
但既然我注定还要添上这一种折磨,
昔日的友谊如今变得残缺,
就别让我记住你的过错,而让我赞美
你的忠诚,用这张怨责的嘴[4]。
[1] 这首诗谴责了一位朋友的背叛与冷漠。Davisson(1981)将它视为奥维德使用“不可能之事”(adynata)修辞手法的范例,1-6行是极其有力的开头。
[2] “奎里努斯的温和城市”指罗马城,奎里努斯(Quirinus)即罗马创建者罗慕路斯(Romulus)。
[3] 这是西方古典时代谴责人野蛮的常用程式,参考卡图卢斯《歌集》(Carmina 60, 64.154-7)。
[4] 这个结尾表现了奥维德待人一贯的宽厚。