Nec tantum Clario[1] Lyde dilecta poetae,
nec tantum Coo Bittis[2] amata suo est,
pectoribus quantum tu nostris, uxor, inhaeres,
digna minus misero, non meliore viro.
5 Te mea supposita veluti trabe fulta ruina est:
siquid adhuc ego sum, muneris omne tui est.
Tu facis, ut spolium non sim, nec nuder ab illis,
naufragii tabulas qui petiere mei.
Vtque rapax stimulante fame cupidusque cruoris
10 incustoditum captat ovile lupus,
aut ut edax vultur corpus circumspicit ecquod
sub nulla positum cernere possit humo,
sic mea nescio quis, rebus male fidus acerbis
in bona venturus, si paterere, fuit.
15 Hunc tua per fortis virtus summovit amicos,
nulla quibus reddi gratia digna potest.
Ergo quam misero, tam vero teste probaris,
hic aliquod pondus si modo testis habet.
Nec probitate tua prior est aut Hectoris uxor,
20 aut comes extincto Laodamia viro.
Tu si Maeonium vatem sortita fuisses,
Penelopes esset fama secunda tuae:
33 prima locum sanctas heroidas inter haberes,
prima bonis animi conspicerere tui.
23 Sive tibi hoc debes, nullo[3] pia facta magistro,
cumque nova mores sunt tibi luce dati,
25 femina seu princeps omnes tibi culta per annos
te docet exemplum coniugis esse bonae,
adsimilemque sui longa adsuetudine fecit,
grandia si parvis adsimilare licet.
Ei mihi, non magnas quod habent mea carmina vires,
30 nostraque sunt meritis ora minora tuis!
Siquid et in nobis vivi fuit ante vigoris,
exstinctum longis excidit omne malis!
35 Quantumcumque tamen praeconia nostra valebunt,
carminibus vives tempus in omne meis.
[1] Clario=Coo
[2] Bittis=battis
[3] nullo=nuli
(致妻子)[1]
無論安提馬科斯多麼鍾愛呂得[2],
腓列塔斯多麼為碧提絲着魔[3],
我的妻,他們都難比我心中的這份眷戀,
我雖珍惜你,卻無福護你周全。
5 我搖搖欲墜時,你像樑柱般挺立:
我若還有所保存,都是因為你。
他們想洗劫我沉船的殘骸,你卻決不許
我淪為惡棍的戰利品,毫無防禦。
如同嗜血的野狼已經被饑渴點燃,
10 貪婪地襲擊無人看護的羊圈,
又如饕餮成性的禿鷲四下張望,
看是否有屍體未被泥土埋藏,
你若未阻攔,某位趁火打劫的小人
肯定早已將我的財產鯨吞。
15 你的堅定讓他無機可乘,摯友們
也來相助,我難謝他們的大恩。
所以,不幸卻正直的我可為你作證,
惟願這位證人的分量不算輕。
論美德,赫克托耳的妻子[4]無法勝過你,
20 生死不渝的拉俄達彌婭[5]也如此。
倘若你有幸選擇荷馬做你的歌者,
珀涅羅珀[6]的名聲都會遜色。
33 你當在史詩的女性人物中佔據首席[7]:
你心靈的美善周遭無人能及。
23 你究竟是天性如此純良,非後天培育,
呱呱墜地時已有這樣的稟賦,
25 還是你終生敬重崇拜的皇后[8]教導你,
要盡心成為一位賢惠的妻子,
耳濡目染,讓你習得她的精神
(倘若卑微與高貴可相提並論)?
可惜啊,我的作品沒有偉大的力量,
30 吟誦不出與你相配的詩行!
即使從前我曾有活力與靈感的火苗,
也已在長久的災厄中徹底熄掉!
35 然而,若我的讚美還有任何反響,
我的詩歌便永遠是你的故鄉。
[1] 這是奧維德寫給妻子的一系列書信的第一首,讚美了她的忠貞和堅定,允諾用詩歌給她不朽的名聲。將妻子與神話中的著名女性相比,是奧維德常用的手法。從詩歌的語氣看,這並非私人化的書信,而更像一封公開信,有着非常明確的自我辯護的用意。奧維德的妻子閨名叫法比婭(Fabia),是他好友法比烏斯(Paullus Fabius Maximus)的親戚。法比烏斯的妻子瑪爾奇婭(Marcia)是小阿提婭(Atia)的女兒,小阿提婭的姐姐大阿提婭是屋大維的母親。因此,奧維德的妻子跟皇室女性成員有淵源。
[2] 安提馬科斯(Antimachus,約公元前5世紀末)的原文是Clario poetae(克拉洛斯的詩人),小鎮克拉洛斯(Claros)靠近古希臘詩人安提馬科斯的故鄉克羅豐(Colophon)。呂得(Lyde)是他情人的名字。
[3] 腓列塔斯(Philetas,約公元前340-前285)的原文是Coo(科斯人),科斯是愛琴海上的一個小島,腓列塔斯的故鄉。腓列塔斯擅長哀歌體,碧提絲(Bittis)是他情人的名字。
[4] 赫克托耳(Hector)的妻子是安德洛瑪刻(Andromache),在古典時代被視為妻子的典範。
[5] 拉俄達彌婭(Laodamia)是普羅特西拉俄斯(Protesilaus)的妻子,普羅特西拉俄斯是特洛伊戰爭中最先登岸的希臘人,也是第一個戰死的希臘人。他死後拉俄達彌婭自殺殉情。
[6] 珀涅羅珀(Penelope)是尤利西斯的妻子,古典時代妻子的典範。
[7] 33-34行手稿的順序不妥,這裡根據語義做了調整。
[8] 指屋大維的妻子利維婭(Livia)。事實上,古羅馬人對利維婭的“美德”多有懷疑。利維婭與提比略的父親尼祿(Ti. Claudius Nero)離婚後嫁給了屋大維,三個月後便誕下了大德魯蘇。羅馬人傳言大德魯蘇並非尼祿的兒子、屋大維的繼子,而是後者的親生兒子。