Vilice silvarum et mihi me reddentis agelli,
quem tu fastidis habitatum quinque focis et
quinque bonos solitum Variam dimittere patres,
certemus, spinas animone ego fortius an tu
5 evellas agro, et melior sit Horatius an res.
Me quamvis Lamiae pietas et cura moratur,
fratrem maerentis, rapto de fratre dolentis
insolabiliter, tamen istuc mens animusque
fert et amat spatiis obstantia rumpere claustra.
10 Rure ego viventem, tu dicis in urbe beatum;
cui placet alterius, sua nimirum est odio sors.
Stultus uterque locum immeritum causatur inique;
in culpa est animus, qui se non effugit umquam.
Tu mediastinus tacita prece rura petebas,
15 nunc urbem et ludos et balnea vilicus optas;
me constare mihi scis et discedere tristem,
quandocumque trahunt invisa negotia Romam.
Non eadem miramur; eo disconvenit inter
meque et te. Nam quae deserta et inhospita tesqua
20 credis, amoena vocat mecum qui sentit, et odit
quae tu pulchra putas. Fornix tibi et uncta popina
incutiunt urbis desiderium, video, et quod
angulus iste feret piper et tus ocius uva,
nec vicina subest vinum praebere taberna
25 quae possit tibi, nec meretrix tibicina, cuius
ad strepitum salias terrae gravis. Et tamen urges
iampridem non tacta ligonibus arva, bovemque
disiunctum curas et strictis frondibus exples;
addit opus pigro rivus, si decidit imber,
30 multa mole docendus aprico parcere prato.
Nunc age, quid nostrum concentum dividat, audi.
Quem tenues decuere togae nitidique capilli,
quem scis immunem Cinarae placuisse rapaci,
quem bibulum liquidi media de luce Falerni,
35 cena brevis iuvat et prope rivum somnus in herba.
Nec lusisse pudet, sed non incidere ludum.
Non istic obliquo oculo mea commoda quisquam
limat, non odio obscuro morsuque venenat;
rident vicini glaebas et saxa moventem.
40 Cum servis urbana diaria rodere mavis,
horum tu in numerum voto ruis; invidet usum
lignorum et pecoris tibi calo argutus et horti.
Optat ephippia bos, piger optat arare caballus.
Quam scit uterque libens censebo exerceat artem.
管家,你鄙视我的树林和给我自在的
小农场(那里有五户人家,壁炉五座,
还有五位经常去瓦利亚的忠厚户主)。
比一下,是我善于从心里,还是你善于
5 从田里拔荆棘?贺拉斯和农场哪个状态好?
虽然我滞留于此,因为拉米亚正哀悼
他兄长,无论如何劝慰,他仍难摆脱
悲伤,但是我的心、我的魂已经带着我
奔向你那里,急于冲破一路上的拦阻。
10 我说乡下人幸福,你说城里人幸福,
喜欢自己的命运,别人的自然就可憎。
以无辜的地点为借口,咱俩都一样愚蠢。
有错的是从不逃离自身羁绊的人心。
以前你做着贱役,整日祈祷去乡村,
15 如今当管家,却渴望罗马的声色玩乐;
而我,你知道始终没变,每次被迫
回罗马处理讨厌的事务,我都很压抑。
我们欣赏的东西不同,这一点的分歧
难以弥合。你眼中偏僻凄苦的荒原
20 我和知己却觉得心旷神怡,也讨厌
你认为的快乐之所。我明白,城市诱惑你
是因为妓院和油腻的餐铺,我的那块地
长出胡椒和乳香倒容易,而不是葡萄,
附近也没有酒馆可以供你喝通宵,
25 也没有吹笛的歌伎,配着她胡乱的曲调,
你可以跳舞,用蹄子敲地。相反,你却要
用鹤嘴锄费劲耕种久已撂荒的土地,
照料卸下轭的牛,喂它吃摘下的叶子;
如果天降雨,河水又让你不得安生,
30 筑坝拦截,它才会饶过明媚的草坪。
好了,听我说,什么导致了咱们的隔阂?
精致的托加袍和闪亮的头发也曾装扮我,
我也曾空手而去,不惧齐娜拉的贪心,
我也曾把酒痛饮,从午至夜,可如今
35 一顿便饭,溪边草地的一觉,足矣。
耽于玩乐不可耻,永不悔悟才可耻。
你那里,没有嫉妒者的眼神慢慢锉去
快乐,也没有敌意和诽谤暗中下毒;
我搬土块和石头,邻居们会笑脸相望。
40 你宁愿进城和奴隶们嚼着每日的口粮,
祈盼加入他们的行列,我巧嘴的男仆
却羡慕你能享用柴火、牛羊和花圃。
牛向往马鞍,马闲着的时候梦想耕地,
我建议,双方都快乐地做自己擅长的事。
这首诗写给贺拉斯萨宾农场的管家,批评他不该鄙视乡村生活,一心只想回罗马城。贺拉斯应该是从罗马给他写这封信的。
第1行 Vilice silvarum et mihi me reddentis agelli,“我的树林和让我回归自我的小农场的管家”,呼格Vilice(管家)受属格silvarum(树林)和agelli(小农场)修饰,现在分词短语mihi me reddentis(把我还给我自己)修饰agelli。
第2行 quem从句的先行词是agelli,quem在从句中作fastidis(鄙视)的宾语。过去分词短语habitatum quinque focis(被五座壁炉占据)修饰quem,意味着有五家人住在这个农场上。
第3行 形容词短语quinque bonos solitum Variam dimittere patres也修饰quem,“经常向瓦利亚派出五位诚实的家长”。不定式dimittere(派出)和solitum(习惯于)连用,补充说明其内容。patres在这里指一家之长,这五家人可能都租种贺拉斯的土地,属于雇农(coloni),他们需要经常到附近的瓦利亚(Varia)去买卖东西和参加选举。根据贺拉斯自己的说法,他自己直接耕种的土地上有八个奴隶干活(《闲谈集》第2部第7首第118行)。
第4行 certemus是虚拟式,“让我们比赛一下”。spinas animone ego fortius an tu evellas agro,“看是我从心里拔出荆棘厉害,还是你从田里拔出荆棘厉害”。后缀-ne和an呼应,表示选择,两个主语共享谓语和宾语,animo(心灵)和agro(土地)都是夺格。
第5行 melior sit Horatius an res,“贺拉斯和他的地产哪个状态更好”。
第6行 Me quamvis Lamiae pietas et cura moratur,“虽然拉米亚的亲族之爱和悲伤之情让我滞留”,Me是异相动词moratur(耽搁)的宾语,pietas和cura的内容下一行有解释。
第7行 属格现在分词短语fratrem maerentis(悲悼他的哥哥)修饰Lamiae。属格现在分词短语rapto de fratre dolentis insolabiliter(无法劝慰地为他死去的哥哥悲伤)也修饰Lamiae,rapto(被夺走)修饰fratre。
第8行 tamen istuc mens animusque fert(me),“然而我的心和灵魂正把我带到你那里”。
第9行 et amat spatiis obstantia rumpere claustra,“并且渴望冲破阻挡我去路的栅栏”,amat和不定式rumpere连用,与格spatiis(空间)和现在分词obstantia(阻碍)配合,claustra是赛马开始前将马匹拦在等待区(carcer)的栅栏。
第10行 Rure ego viventem, tu dicis in urbe beatum这两部分用了互文手法,应该合起来翻译:“我说在乡村生活的人是幸福的,你说在城市生活的人是幸福的”。
第11行 cui从句的先行词是sua(他的)所对应的人。cui placet alterius(sors),“谁若(只)喜欢对方的命运”,cui的与格和placet(使满意)配合。sua nimirum est odio sors,“他自己的命运当然就会显得可憎”,odio(憎恨)和省略的与格人称代词构成了双重与格。
第12行 Stultus uterque locum immeritum causatur inique,“(咱们俩)都很愚蠢,不公平地指责无辜的地点”,异相动词causatur意为“以……为借口”,宾语是locum。
第13行 in culpa est animus,“有错的是心灵”,animus是qui从句的先行词,qui se non effugit umquam,“从来不逃离自己”。
第14行 Tu mediastinus tacita prece rura petebas,“当你做着贱役的时候,你在默默祈祷,希望去乡村”。mediastinus(苦力)是Tu的同位语,tacita prece是工具夺格。
第15行 nunc urbem et ludos et balnea vilicus optas,“现在当了管家,你(却)渴望城市(指罗马)、竞技表演和浴池”。ludos特指角斗士对决、人兽搏斗等血腥表演,balnea指公共浴池,罗马的公共浴池奢华舒适,是社交的理想场所。vilicus作optas主语“你”的同位语。
第16行 me constare mihi scis et discedere tristem,“你知道我始终没变,而且总是很不愿离开”。scis(知道)前后的两个不定式结构都作其宾语,constare意为“恒常如一”,tristem(忧郁的)修饰me,但有副词味道。
第17行 quandocumque trahunt invisa negotia Romam,“每当讨厌的事务将(我)拽回罗马的时候”,Romam是地格。
第18行 Non eadem miramur,“我们欣赏的不是相同的东西”,eadem作中性复数名词。eo disconvenit inter meque et te,“在这一点上我和你是不同的”,disconvenit意为“不一致”。
第19行 Nam表示解释。quae引导定语从句,先行词ea省略了,quae在从句中作credis(你相信)的宾格不定式的主语,不定式esse省略了。quae deserta et inhospita tesqua credis,“你认为荒凉、不适合人居住的凄苦之地”。
第20行 amoena vocat mecum qui sentit,“和我意见一致的人把(它们)称作怡人的地方”,vocat的宾语是省略的ea,主语是qui从句省略的先行词ille。
第21行 et odit quae tu pulchra putas,“并且憎恶你所认为的美丽的地方”,quae从句的先行词ea省略了。Fornix(妓院)和uncta popina(油腻的餐馆)是incutiunt(震撼,此处意为引发)的主语,宾语是urbis desiderium(对城市的渴望),与格tibi(你)和incutiunt搭配。
第22行 video(我看出)的宾语是quod引导的名词性从句。
第23行 angulus iste feret piper et tus ocius uva,“你眼中的那个犄角旮旯会更快地长出胡椒和乳香,而不是葡萄”。夺格uva(葡萄)和副词ocius(更快地)配合,表示比较。
第24行 nec vicina subest taberna,“附近也没有……的酒馆”。vinum praebere属于quae引导的带目的意味的定语从句,先行词是taberna。
第25行 vinum praebere quae possit tibi,“可以为你提供葡萄酒”。nec meretrix tibicina,“也没有吹笛子的妓女”。meretrix是cuius从句的先行词。
第26行 cuius ad strepitum salias terrae gravis,“配着她胡乱的音乐,你可以跳舞,沉重地敲地”。这也是一个带目的从句意味的定语从句,strepitum(噪音)表明妓女没有音乐才能,gravis(沉重的)修饰salias(跳舞)的主语“你”,表明“你”也无舞技,与格terrae(地)和gravis配合,仿佛地面不堪重负。tamen,“然而”。Morris指出,这些话虽然是用第二人称说的,但表达的都是对方的怨言,tamen之前的部分突出农场生活如何沉闷乏味,之后的部分突出农场生活如何辛苦。
第27行 urges iampridem non tacta ligonibus arva,“你用锄头费劲耕种久已撂荒的土地”,urges突出了耕作的艰难,iampridem non tacta(很久未碰)修饰arva(耕地),ligonibus(鹤嘴锄)是工具夺格。
第28行 bovem disiunctum curas,“你在牛解开轭之后照料它”。strictis frondibus exples,“用摘下的叶子喂饱它”。
第29行 addit opus pigro rivus,“犯懒(的时候),溪流又增加额外的工作”。pigro(懒惰的)作与格阳性名词,指人。si decidit imber,“如果天降雨”。
第30行 将来被动分词docendus(必须被教)此处意为“被控制”,修饰rivus(溪流)。multa mole(许多土堆,指堤坝)是工具夺格,aprico parcere prato,“放过洒满阳光的草地”,prato是与格。
第31行 Nunc(现在)表示话题的转换,age表示催促,quid引导的间接问句是命令式audi(听)的宾语从句。quid nostrum concentum dividat,“什么导致了咱们的分歧?”concentum意为“和谐”。
第32行 三个quem从句的先行词都是省略的me(我)。Quem tenues decuere(=decuerunt)togae nitidique capilli,“精致的托加袍和闪亮的头发曾经装饰我”。
第33行 quem在从句中作scis(你知道)的宾格不定式的主语,quem immunem Cinarae placuisse rapaci,“我空手而去就打动了贪婪的齐娜拉”,immunem(没有礼物的)修饰quem,与格Cinarae rapaci和完成体不定式placuisse(使满意)配合。
第34行 quem bibulum liquidi media de luce Falerni,不定式fuisse省略了,“我从中午就开始痛饮透亮的法雷努酒”,bibulum(嗜酒的)形容quem,属格liquidi Falerni与它配合。这三行都是描绘过去的贺拉斯。
第35行 cena brevis iuvat et prope rivum somnus in herba,“(现在),一顿简单的饭菜,在溪边草地上睡上一觉,就让我满足了”。cena(一餐)和somnus(一觉)是iuvat的主语。
第36行 Nec和sed呼应,两个不定式都是无人称动词pudet的主语。Nec lusisse pudet, sed non incidere ludum,“曾经耽于玩乐不值得羞耻,值得羞耻的是不从中抽身而出”。incidere意为“斩断”。
第37行 Non istic obliquo oculo mea commoda quisquam limat,“在你那里,没有任何人用嫉妒的眼神减少我的快乐”。limat原义是“用锉刀慢慢锉”,引申为减少,但贺拉斯选择这个词显然是让读者联想到limis oculis(= obliquo oculo,斜眼地)。commoda作中性复数名词,指各种让人舒适的东西。
第38行 non odio obscuro morsuque venenat,“不会用暗中的敌意和背后的诽谤毒害(它们)”,odio obscuro(隐藏的仇恨)和morsu(咬,引申为背后诋毁)都是夺格。
第39行 rident vicini glaebas et saxa moventem,“邻居们对着搬土块和石头的我笑”,现在分词moventem用作阳性名词,指“我”,glaebas和saxa是moventem的宾语,moventem是谓语动词rident的宾语。
第40行 Cum servis urbana diaria rodere mavis,“你宁愿在城里和奴隶们一起嚼着每日定量的食物”,Cum是介词,管辖夺格servis(奴隶)。diaria指奴隶每日的口粮。
第41行 horum tu in numerum voto ruis,“你急切地祷告成为这些人中的一员”,ruis(冲)这里是比喻,表示“你”的心情,voto(祷告)是工具夺格。
第42行 invidet usum lignorum et pecoris tibi calo argutus et horti,“我巧嘴的仆人却嫉妒你能使用柴火、牛羊和花园”。lignorum、pecoris和horti都是属格,修饰usum(使用权),calo是下等奴隶。
第43行 Optat ephippia bos,“牛渴望马鞍”。piger optat arare caballus,“马闲着的时候想耕地”。
第44行 Quam从句修饰exerceat的宾语artem(技艺),虚拟式exerceat所在的分句从属于censebo(我建议)。Quam scit uterque libens exerceat artem,“双方都高兴地做自己擅长的事”,uterque(双方之任意一方)既指牛和马,也指贺拉斯和管家。