贺拉斯《书信集》第1部第11首

Quid tibi visa Chios, Bullati, notaque Lesbos,
quid concinna Samos, quid Croesi regia Sardis,
Zmyrna quid et Colophon? Maiora minorave fama?
Cunctane prae Campo et Tiberino flumine sordent?
5 An venit in votum Attalicis ex urbibus una?
An Lebedum laudas odio maris atque viarum?
Scis Lebedus quid sit; Gabiis desertior atque
Fidenis vicus: tamen illic vivere vellem,
oblitusque meorum obliviscendus et illis
10 Neptunum procul e terra spectare furentem.
Sed neque qui Capua Romam petit, imbre lutoque
aspersus volet in caupona vivere; nec qui
frigus collegit, furnos et balnea laudat
ut fortunatam plene praestantia vitam;
15 nec, si te validus iactaverit Auster in alto,
idcirco navem trans Aegaeum mare vendas.
Incolumi Rhodos et Mytilene pulchra facit, quod
paenula solstitio, campestre nivalibus auris,
per brumam Tiberis, Sextili mense caminus.
20 Dum licet ac vultum servat Fortuna benignum,
Romae laudetur Samos et Chios et Rhodos absens.
Tu quamcumque deus tibi fortunaverit horam
grata sume manu, neu dulcia differ in annum;
ut quocumque loco fueris vixisse libenter
25 te dicas. Nam si ratio et prudentia curas,
non locus effusi late maris arbiter, aufert,
caelum, non animum mutant, qui trans mare currunt;
strenua nos exercet inertia; navibus atque
quadrigis petimus bene vivere; quod petis, hic est,
30 est Vlubris, animus si te non deficit aequus.

布拉丘,你怎么看齐俄斯、著名的莱斯博斯?
雅致的萨摩斯,克洛伊索斯的王庭萨迪斯,
斯密尔纳和克罗丰呢?是否名不副实?
是否都不如战神广场和台伯河的景致?
5 你或许更喜欢阿塔卢斯统治过的名都?
还是你讨厌海陆的奔波,宁可嘉许
莱贝多斯?你知道那个地方比加比伊、
费德奈还荒凉,可我更愿意住在那里,
遗忘了朋友,也被他们所有人遗忘,
10 站在遥远的岸边,凝视着喧涌的海浪。
然而,从卡普亚去罗马的人,即使溅满
雨水和泥浆,也不肯一辈子待在客栈;
谁若受风寒,虽然喜欢烤箱和浴缸,
也不会用它们代替一切幸福的梦想。
15 强劲的南风虽曾让你受尽骇浪之苦,
你不会因此在爱琴海对岸卖掉舟具。
心灵如无恙,罗德岛与穆蒂莱尼就若
夏至的风衣,凛冽雪风中的短裤,台伯河
在冬日,火炉在八月,美景又有何益?
20 趁时机尚在,趁好运仍漾着笑意,且让
萨摩斯、齐俄斯、罗得岛在遥远的罗马受赞扬。
无论神赐给你怎样的时日,都心怀感念,
接受它,也别把今年的欢乐推延到明年,
这样,无论你曾到过哪里,你都能宣称
25 幸福地活过。如果驱走忧烦的是理性
和智慧,而非某处俯瞰大海的风景,
那么渡海者只换了天空,并未换心境。
一种忙碌的怠惰统治着我们,船和车
帮我们追逐幸福。这儿就是你所求的,
30 对,在乌鲁布莱,若你的心不缺明澈。

这首诗写给布拉丘(Bullatius),希望他能从小亚细亚回到罗马。Skalitzky指出,贺拉斯在诗中所表达的对旅行的态度,实际上是古罗马人的普遍看法,后来的爱比克泰德(Epictetus)和塞涅卡(Seneca)都认为,旅行无益,与其改变地点,不如改变自己的生活。

 

1 Quid tibi visa Chios(est),“齐俄斯在你看来怎么样?”notaque Lesbos,“还有著名的莱斯博斯?”齐俄斯、莱斯博斯和下文的地点都在小亚细亚及其附近。Bullati(布拉丘)是呼格。

2 quid concinna Samos,“雅致的萨摩斯怎么样?”quid Croesi regia Sardis,“克洛伊索斯的都城萨迪斯怎么样?”regia(王宫)借指都城,克洛伊索斯(Croesus)是吕底亚的最后一任国王,以富有闻名。

3 Zmyrna quid et Colophon,“斯密尔纳和克罗丰怎么样?”Maiora minorave fama,“与它们的名声相比,是更好还是更差?”fama是比较夺格。

4 Cunctane prae Campo et Tiberino flumine sordent,“它们与战神广场和台伯河比起来会自惭形秽吗?”介词prae和夺格名词搭配,常表示比较。中性复数名词Cuncta(所有这些城市)是sordent(显得不够好)的主语。

5 An venit in votum Attalicis ex urbibus una,“或者,阿塔卢斯统治过的某个城市更让你心仪?”in votum意为“符合心愿”。Attalicis urbibus包括佩尔加蒙(Pergamum)、阿波罗尼亚(Apollonia)和图亚提拉(Thyatira)等,阿塔卢斯是古代的佩尔加蒙国王,拥有巨大的财富。

6 An Lebedum laudas odio maris atque viarum,“或者,你因为憎恶海陆的颠簸而称赞莱贝多斯?”

7 Scis Lebedus quid sit,“你知道莱贝多斯是什么样?”Gabiis desertior atque Fidenis vicus(一个比加比伊和费德奈还荒凉的小城市)作Lebedus的同位语。加比伊(Gabii)和费德奈(Fidenae)在古罗马早期是著名的城市,但到贺拉斯的时代已经沦为村庄了。

8 tamen illic vivere vellem(然而我愿意在那里生活)的虚拟式表示潜在的可能性。

9 oblitusque meorum obliviscendus et illis(忘记我的朋友,也将被他们忘记)修饰主语“我”。属格meorum与oblitus配合,与格illis表示将来被动分词obliviscendus(忘记)的施动者。

10 Neptunum procul e terra spectare furentem,“从远处的陆地眺望汹涌的大海”,不定式spectare(看)与vellem连用,Neptunum(涅普顿)代指海。Weston相信,7-10行是贺拉斯引述或想象的布拉丘的话,而不代表贺拉斯的态度,但多数注者不这么认为。

11 Sed,“但是”。neque否定volet。qui Capua Romam petit,“从卡普亚去罗马的人”,先行词ille省略了,Capua和Romam都是地格,分别表示起点和终点。

12 imbre lutoque aspersus修饰主语ille,“(虽然)身上淋了雨水,溅了泥浆”,imbre和luto都是夺格。(neque)volet in caupona vivere,“却不会愿意一直住在客栈”,vivere(生活)这里指长期停留。

13 qui frigus collegit(受了风寒的人)也省略了先行词。furnos et balnea laudat ut,“将烤箱和浴缸称赞为……”。

14 fortunatam plene praestantia vitam,“完满地提供了幸福生活的东西”,现在分词praestantia(提供)用作中性复数名词,vitam(生活)是其宾语。副词plene意为“完全地”。也即是说,他不会为了保持暖和而选择一辈子做面包师或者浴场伙计。

15 nec否定vendas。si te validus iactaverit Auster in alto,“即使强劲的南风在海上让你受尽了颠簸”,这个条件从句有让步从句的味道,所以iactaverit(扔来扔去)用了虚拟式,用现在完成时是因为动作先于主句。alto是中性名词,指海。

16 (nec)idcirco navem trans Aegaeum mare vendas,“你也不会因为这个缘故而在爱琴海那边卖掉你的船(意味着永远留在小亚细亚)”。

17 动词facere和与格名词连用,常表示“对……意味着什么”的意思,quod在17-19行的比较中起到了中枢作用。Incolumi Rhodos et Mytilene pulchra facit,“对于一个(心灵)健康(的人)来说,罗得岛和穆蒂莱尼(虽然)美丽,却如同……”。

18quod paenula solstitio(facit),“如同夏至的风衣所起的作用”。campestre nivalibus auris,“雪风中的薄短裤”,campestre是运动时裹在下身的布。

19 per brumam Tiberis,“冬天里的台伯河”。Sextili mense caminus,“八月里的火炉”,古罗马历法以三月为第一月,所以Sextili mense(第六月)就是八月。

20 Dum licet ac vultum servat Fortuna benignum,“当(条件)还允许,时运女神还保持着微笑的面容”。

21 Romae laudetur Samos et Chios et Rhodos absens,“且让萨摩斯、齐俄斯和罗得岛在罗马受到称赞”。Romae是地格,laudetur是虚拟式。

22 Tu(你)置于行首表示强调。quamcumque deus tibi fortunaverit horam,“无论神恩赐给你什么样的时辰”,与格tibi和fortunaverit(赐福)配合。

23 grata sume manu是命令式,“你都要用感激的手接过来”。neu dulcia differ in annum也是命令式,“也不要把甜美的东西(指快乐)从一年推到下一年”。

24 ut引导目的状语从句。quocumque loco fueris,“无论你在什么地方待过”,fueris(在)是现在完成时虚拟式。vixisse libenter te dicas,“你都能说,你幸福地活过”,宾格不定式作dicas的宾语,te是不定式的主语。

25 Nam表示解释。si ratio et prudentia curas aufert,“如果是理性和智慧带走忧烦”。

26 non locus,“而不是某个……的地方”。effusi late maris arbiter(辽阔海域的主人)作locus的同位语,意味着在这个地方可以俯瞰辽阔的海域,英文commanding a view的表达方式与此相似。

27 mutant的主语是qui从句省略的先行词illi。qui trans mare currunt,“漂洋过海的人”。caelum, non animum mutant,“改变的只是天空,不是性情”。

28 strenua nos exercet inertia,“一种忙碌的怠惰驱赶着我们”。躁动不安的人不停改变环境,却拒绝改变心境,所以既忙碌又怠惰。

29 navibus atque quadrigis petimus bene vivere,“我们用船和马车追求幸福生活的目标”,不定式bene vivere作宾语。quod petis, hic est,“你所追求的就在这里”。

30 est Vlubris,“就在乌鲁布莱”,Vlubris是地格。乌鲁布莱(Vlubrae)是个小村子,在庞廷沼泽附近,尤文纳利斯(Saturae 10.101)形容它vacuae(空荡荡),西塞罗(Ad Fam. 7.18)称那里的居民是“小青蛙”。所以乌鲁布莱代表与亚细亚名都相对的穷乡僻壤。animus si te non deficit aequus,“如果你不缺一颗平静的心”。deficit意为“辜负、使失望”,主语是animus(心灵)。