賀拉斯《書信集》第1部第9首

Septimius, Claudi, nimirum intellegit unus,
quanti me facias: nam cum rogat et prece cogit,
scilicet ut tibi se laudare et tradere coner,
dignum mente domoque legentis honesta Neronis,
5 munere cum fungi propioris censet amici,
quid possim videt ac novit me valdius ipso.
Multa quidem dixi cur excusatus abirem,
sed timui mea ne finxisse minora putarer,
dissimulator opis propriae, mihi commodus uni.
10 Sic ego, maioris fugiens opprobria culpae,
frontis ad urbanae descendi praemia. Quod si
depositum laudas ob amici iussa pudorem,
scribe tui gregis hunc et fortem crede bonumque.

克勞迪,無疑唯有塞提繆一人洞悉
我對你的分量:當他請求甚至不惜
哀求,逼我在你面前舉薦他,彷彿
他不會辱沒尼祿愛善的心靈和家族,
5 當他相信我只是履行密友的角色,
他已看穿我的能量,比我還了解我。
我的確拋出了許多借口,請他原諒,
可是又害怕他覺得我在製造幻象,
隱瞞我的本事,只為自己謀好處。
10 於是,為了躲避更大罪孽的恥辱,
我只好屈尊為城市的傲慢來領賞,
但你若贊同受人之託把矜持放一旁,
就請接納他在身邊,相信他勇敢善良。

這首詩寫給提比略(Tiberius),大約作於公元前20年,當時提比略正準備動身去東方。提比略也是一位文學愛好者。

 

1 Claudi(克勞迪)是Claudius(克勞迪烏斯,即提比略)的呼格,稱呼氏族姓Claudius比家族姓Nero更正式。Septimius nimirum intellegit unus(無疑唯有塞提繆一人深知)的賓語是下一行的間接問句。《頌詩集》第2部第6首是寫給塞提繆的。

2 quanti me facias,“你如何看重我”,屬格quanti表示價值。nam表示解釋。cum rogat et prece cogit,“當他要求甚至用苦苦哀求來強迫(我)”。

3 scilicet這裡表示反諷的驚訝,“竟然”。ut從句是rogat和cogit的內容。tibi se laudare et tradere coner,“讓我嘗試向你讚揚和推薦他”,不定式tradere(轉交)這裡意為“推薦”,coner是異相動詞。

4 dignum mente domoque Neronis,“配得上尼祿的心靈和家庭”。現在分詞短語legentis honesta(選擇正直之事)修飾屬格Neronis。

5 cum從句和第2行的cum從句平行,munere cum fungi propioris censet amici,“當他認為(我)在履行一位親密朋友的義務”。奪格munere(義務)和異相動詞不定式fungi(履行)配合,主語是省略的me,屬格propioris amici修飾munere。

6 quid possim videt,“他明白我能(做)什麼”。novit me valdius ipso,“他比我自己還了解我”,奪格ipso和valdius(更厲害地)配合,兩個分句都是cum從句對應的主句。

7 Multa quidem dixi,“我的確說了很多話”,內容是後面的從句cur excusatus abirem,“為何他應該接受我(不幫他)的理由,讓我走”。excusatus修飾abirem的主語“我”。

8 sed timui(可是我害怕)的內容是後面的ne從句。mea finxisse minora putarer,“我會被他認為故意將自己的影響力說得很小”。因為“我”已經給出很多借口,所以不定式finxisse(編造)用了完成體。mea用作中性複數名詞通常指個人財產,這裡顯然與語境不合,下一行的opis(權力、影響力)也解釋了mea。

9 dissimulator opis propriae(隱瞞自己影響力的人)作“我”的同位語。mihi commodus uni(只照顧我自己的利益)也修飾主語“我”,commodus意為“遷就、提供方便”。

10 Sic,“於是”。maioris fugiens opprobria culpae,“躲避一宗更大的罪(即辜負朋友)所帶來的恥辱”,現在分詞短語表示目的。

11 frontis ad urbanae descendi praemia,“我(被迫)屈尊來為城市培育的傲慢請求獎賞”。屬格frontis urbanae(城市的額頭)在賀拉斯的語彙里指城市人所特有的傲慢自負,這裡指塞提繆的表現。

12 Quod si depositum laudas ob amici iussa pudorem,“但如果你贊同(我)因為朋友的囑咐而放下矜持”。過去分詞depositum(放下)修飾賓語pudorem,但laudas(稱讚)的真正賓語並非pudorem(羞恥心),而是“放下矜持”的行為。

13 scribe tui gregis hunc是命令式,“把這位加入到你的圈子裡”,屬格tui gregis表示性質。fortem crede bonumque也是命令式,“相信他勇敢、善良”。賀拉斯使用得體語言的天分在這首詩里體現得淋漓盡致,處理這樣一件棘手的事情,他既沒得罪朋友,也沒掉自己的身價,也沒冒犯位高權重的提比略。