贺拉斯《书信集》第1部第9首

Septimius, Claudi, nimirum intellegit unus,
quanti me facias: nam cum rogat et prece cogit,
scilicet ut tibi se laudare et tradere coner,
dignum mente domoque legentis honesta Neronis,
5 munere cum fungi propioris censet amici,
quid possim videt ac novit me valdius ipso.
Multa quidem dixi cur excusatus abirem,
sed timui mea ne finxisse minora putarer,
dissimulator opis propriae, mihi commodus uni.
10 Sic ego, maioris fugiens opprobria culpae,
frontis ad urbanae descendi praemia. Quod si
depositum laudas ob amici iussa pudorem,
scribe tui gregis hunc et fortem crede bonumque.

克劳迪,无疑唯有塞提缪一人洞悉
我对你的分量:当他请求甚至不惜
哀求,逼我在你面前举荐他,仿佛
他不会辱没尼禄爱善的心灵和家族,
5 当他相信我只是履行密友的角色,
他已看穿我的能量,比我还了解我。
我的确抛出了许多借口,请他原谅,
可是又害怕他觉得我在制造幻象,
隐瞒我的本事,只为自己谋好处。
10 于是,为了躲避更大罪孽的耻辱,
我只好屈尊为城市的傲慢来领赏,
但你若赞同受人之托把矜持放一旁,
就请接纳他在身边,相信他勇敢善良。

这首诗写给提比略(Tiberius),大约作于公元前20年,当时提比略正准备动身去东方。提比略也是一位文学爱好者。

 

1 Claudi(克劳迪)是Claudius(克劳迪乌斯,即提比略)的呼格,称呼氏族姓Claudius比家族姓Nero更正式。Septimius nimirum intellegit unus(无疑唯有塞提缪一人深知)的宾语是下一行的间接问句。《颂诗集》第2部第6首是写给塞提缪的。

2 quanti me facias,“你如何看重我”,属格quanti表示价值。nam表示解释。cum rogat et prece cogit,“当他要求甚至用苦苦哀求来强迫(我)”。

3 scilicet这里表示反讽的惊讶,“竟然”。ut从句是rogat和cogit的内容。tibi se laudare et tradere coner,“让我尝试向你赞扬和推荐他”,不定式tradere(转交)这里意为“推荐”,coner是异相动词。

4 dignum mente domoque Neronis,“配得上尼禄的心灵和家庭”。现在分词短语legentis honesta(选择正直之事)修饰属格Neronis。

5 cum从句和第2行的cum从句平行,munere cum fungi propioris censet amici,“当他认为(我)在履行一位亲密朋友的义务”。夺格munere(义务)和异相动词不定式fungi(履行)配合,主语是省略的me,属格propioris amici修饰munere。

6 quid possim videt,“他明白我能(做)什么”。novit me valdius ipso,“他比我自己还了解我”,夺格ipso和valdius(更厉害地)配合,两个分句都是cum从句对应的主句。

7 Multa quidem dixi,“我的确说了很多话”,内容是后面的从句cur excusatus abirem,“为何他应该接受我(不帮他)的理由,让我走”。excusatus修饰abirem的主语“我”。

8 sed timui(可是我害怕)的内容是后面的ne从句。mea finxisse minora putarer,“我会被他认为故意将自己的影响力说得很小”。因为“我”已经给出很多借口,所以不定式finxisse(编造)用了完成体。mea用作中性复数名词通常指个人财产,这里显然与语境不合,下一行的opis(权力、影响力)也解释了mea。

9 dissimulator opis propriae(隐瞒自己影响力的人)作“我”的同位语。mihi commodus uni(只照顾我自己的利益)也修饰主语“我”,commodus意为“迁就、提供方便”。

10 Sic,“于是”。maioris fugiens opprobria culpae,“躲避一宗更大的罪(即辜负朋友)所带来的耻辱”,现在分词短语表示目的。

11 frontis ad urbanae descendi praemia,“我(被迫)屈尊来为城市培育的傲慢请求奖赏”。属格frontis urbanae(城市的额头)在贺拉斯的语汇里指城市人所特有的傲慢自负,这里指塞提缪的表现。

12 Quod si depositum laudas ob amici iussa pudorem,“但如果你赞同(我)因为朋友的嘱咐而放下矜持”。过去分词depositum(放下)修饰宾语pudorem,但laudas(称赞)的真正宾语并非pudorem(羞耻心),而是“放下矜持”的行为。

13 scribe tui gregis hunc是命令式,“把这位加入到你的圈子里”,属格tui gregis表示性质。fortem crede bonumque也是命令式,“相信他勇敢、善良”。贺拉斯使用得体语言的天分在这首诗里体现得淋漓尽致,处理这样一件棘手的事情,他既没得罪朋友,也没掉自己的身价,也没冒犯位高权重的提比略。