贺拉斯《书信集》第1部第8首

Celso gaudere et bene rem gerere Albinovano
Musa rogata refer, comiti scribaeque Neronis.
Si quaeret quid agam, dic multa et pulchra minantem
vivere nec recte nec suaviter; haud quia grando
5 contunderit vites oleamque momorderit aestus,
nec quia longinquis armentum aegrotet in agris,
sed quia mente minus validus quam corpore toto
nil audire velim, nil discere, quod levet aegrum;
fidis offendar medicis, irascar amicis,
10 cur me funesto properent arcere veterno;
quae nocuere sequar, fugiam quae profore credam;
Romae Tibur amem ventosus, Tibure Romam.
Post haec, ut valeat, quo pacto rem gerat et se,
ut placeat iuveni percontare utque cohorti.
15 Si dicet recte, primum gaudere, subinde
praeceptum auriculis hoc instillare memento:
ut tu fortunam, sic nos te, Celse, feremus.

缪斯,请代我问候凯尔苏,尼禄的同伴
和幕僚,祝他心情愉快,诸事平安。
若问我,就说我的许诺很多很美妙,
生活却不睿智,也不惬意,并非冰雹
5 砸坏了葡萄藤,也非暑热啃噬了橄榄树,
或者牛群在遥远的牧场上被疾病缠住。
而是身体虽康健,心灵却出了状况。
什么也不愿听,不想学,如何减轻症状?
我厌烦忠诚的医生,总跟朋友们发火,
10 怪他们非要我摆脱坟墓一样的怠惰。
伤害过我的,我追它;可以帮我的,我躲它。
在罗马想去提布尔,在提布尔想去罗马。
说完这些,问他好不好,事情顺不顺,
如何照顾自己,与皇子和同僚亲不亲。
15 如果一切都不错,首先恭喜他,然后
在他耳朵里诵念这忠告:你怎样承受
时运,凯尔苏,我们就怎样做你的朋友。

这首诗大约作于公元前20年或前19年,写给凯尔苏(Celsus)。凯尔苏也跟随提比略去了东方。这封信的独特之处在于,这封信表面上是写给缪斯的,真正的收信人反而是以第三人称出现的(直到最后一行才变成第二人称)。

 

1 与格Celso Albinovano(凯尔苏·艾比诺瓦努)和命令式refer(带去)配合,宾语是不定式gaudere(高兴)和bene rem gerere(做事顺利)。

2 从refer的形式可知,Musa(缪斯)是呼格,受过去分词rogata(要求)修饰。与格comiti scribaeque(同伴和文书)受属格Neronis(尼禄)修饰,作Celso的同位语,尼禄指提比略。

3 Si quaeret quid agam,“如果他(指凯尔苏)问我过得怎么样”,quid agis是拉丁语问候语,相当于英文how are you。dic(你就说)是命令式,宾语是后面的宾格不定式结构。不定式的主语是multa et pulchra minantem,“许诺了很多好东西(的人)”,指贺拉斯。minantem这里的意思是“许诺”,而非“威胁”,multa和pulchra都作中性复数名词。

4 vivere nec recte nec suaviter,“过得并不正确(即像哲学家那样理性),也不快乐(即尽情享乐)”。haud(=non)quia grando contunderit vites,“并非因为冰雹砸坏了(我的)葡萄藤”。

5 oleam momorderit aestus,“暑热啃掉了(我的)橄榄树”。

6 nec quia longinquis armentum aegrotet in agris,“也不是因为(我的)牛群在遥远的牧场上生病”。

7 sed quia,“而是因为”。形容词短语mente minus validus quam corpore toto(在心灵方面不如在整个身体方面健康)修饰主语“我”,mente和corpore都是表示方面的夺格。

8 nil audire velim,“我不愿听任何东西”。nil discere,“不愿学任何东西”。quod从句修饰两个nil,有目的从句的味道,quod levet aegrum,“来安慰生病的自己”,aegrum用作名词。

9 fidis offendar medicis,贺拉斯继续用虚拟式是因为这些部分依然从属于前面的quia,“我厌烦忠诚的医生(很可能指古代的哲学家,因为贺拉斯得的是心病)”。irascar amicis,“我生朋友的气”。

10 cur从句是从属于irascar的间接问句,是贺拉斯责问朋友的话。cur me funesto properent arcere veterno,“为何他们急于将我从致命的麻木状态中拯救出来”。夺格funesto veterno和arcere(阻止)配合。

11 quae nocuere(= nocuerunt)sequar,“我追随曾伤害过我的东西”,quae从句修饰sequar的宾语、省略的先行词ea。fugiam quae profore credam,“我避开我相信将会帮我的东西”,quae作从句中将来不定式profore的主语,整个不定式作credam的宾语,整个从句(或者省略的先行词ea)作fugiam的宾语。

12 Romae Tibur amem ventosus,“反复无常的我在罗马时喜欢提布尔”,ventosus修饰主语“我”,Romae是地格,Tibur是宾格。Tibure Romam,“在提布尔时喜欢罗马”,Tibure是地格,Romam是宾格。

13 Post haec,“在这些话之后”。几个间接问句都作异相动词命令式percontare(询问)的宾语从句。ut valeat,“他(指凯尔苏)身体怎么样?”quo pacto rem gerat et se,“他的事处理得如何,他自己过得如何?”

14 ut placeat iuveni utque cohorti,“他和年轻的(皇子)和同僚相处得怎样?”ut placeat直译是“在多大程度上让……满意”。iuveni(年轻人)指提比略,这时他大约22岁,iuveni和cohorti都是与格。

15 Si dicet recte(=bene),“如果他说(一切都)不错”。primum gaudere从属于命令式memento(提醒),“首先祝贺他”。

16 subinde praeceptum auriculis hoc instillare,“然后向他的耳朵灌输这条告诫”,auriculis是与格。

17 ut和sic呼应。ut tu fortunam(feres),“你如何承受时运”。sic nos te feremus,“我们就将如何承受你”。Celse(凯尔苏)是呼格。贺拉斯告诫凯尔苏在顺境中要保持平常心。