‘Unde et quo Catius?’ ‘Non est mihi tempus, aventi
ponere signa novis praeceptis, qualia vincant
Pythagoran Anytique reum doctumque Platona.’
‘Peccatum fateor, cum te sic tempore laevo
5 interpellarim; sed des veniam bonus, oro.
quod si interciderit tibi nunc aliquid, repetes mox,
sive est naturae hoc sive artis, mirus utroque.’
‘Quin id erat curae, quo pacto cuncta tenerem,
utpote res tenues, tenui sermone peractas.’
10 ‘Ede hominis nomen, simul et, Romanus an hospes.’
‘Ipsa memor praecepta canam, celabitur auctor.
Longa quibus facies ovis erit, illa memento,
ut suci melioris et ut magis alba rotundis,
ponere; namque marem cohibent callosa vitellum.
15 Cole suburbano qui siccis crevit in agris
dulcior; irriguo nihil est elutius horto.
Si vespertinus subito te oppresserit hospes,
ne gallina malum responset dura palato,
doctus eris vivam musto mersare Falerno;
20 hoc teneram faciet. Pratensibus optima fungis
natura est; aliis male creditur. Ille salubres
aestates peraget, qui nigris prandia moris
finiet, ante gravem quae legerit arbore solem.
Aufidius forti miscebat mella Falerno,
25 mendose, quoniam vacuis committere venis
nil nisi lene decet; leni praecordia mulso
prolueris melius. Si dura morabitur alvus,
mitulus et viles pellent obstantia conchae
et lapathi brevis herba, sed albo non sine Coo.
30 Lubrica nascentes implent conchylia lunae;
sed non omne mare est generosae fertile testae;
murice Baiano melior Lucrina peloris,
ostrea Circeis, Miseno oriuntur echini,
pectinibus patulis iactat se molle Tarentum.
35 Nec sibi cenarum quivis temere arroget artem,
non prius exacta tenui ratione saporum;
nec satis est cara pisces averrere mensa
ignarum quibus est ius aptius et quibus assis
languidus in cubitum iam se conviva reponet.
40 Vmber et iligna nutritus glande rotundas
curvat aper lances carnem vitantis inertem;
nam Laurens malus est, ulvis et harundine pinguis.
Vinea submittit capreas non semper edules.
Fecundae leporis sapiens sectabitur armos.
45 Piscibus atque avibus quae natura et foret aetas,
ante meum nulli patuit quaesita palatum.
Sunt quorum ingenium nova tantum crustula promit.
Nequaquam satis in re una consumere curam,
ut si quis solum hoc, mala ne sint vina, laboret,
50 quali perfundat pisces securus olivo.
Massica si caelo suppones vina sereno,
nocturna, si quid crassi est, tenuabitur aura,
et decedet odor nervis inimicus; at illa
integrum perdunt lino vitiata saporem.
55 Surrentina vafer qui miscet faece Falerna
vina, columbino limum bene colligit ovo,
quatenus ima petit volvens aliena vitellus.
Tostis marcentem squillis recreabis et Afra
potorem coclea: nam lactuca innatat acri
60 post vinum stomacho; perna magis et magis hillis
flagitat immorsus refici; quin omnia malit,
quaecumque immundis fervent allata popinis.
Est operae pretium duplicis pernoscere iuris
naturam. Simplex e dulci constat olivo,
65 quod pingui miscere mero muriaque decebit,
non alia quam qua Byzantia putuit orca.
Hoc ubi confusum sectis inferbuit herbis
Corycioque croco sparsum stetit, insuper addes
pressa Venafranae quod baca remisit olivae.
70 Picenis cedunt pomis Tiburtia suco;
nam facie praestant. Venucula convenit ollis;
rectius Albanam fumo duraveris uvam.
Hanc ego cum malis, ego faecem primus et allec,
primus et invenior piper album cum sale nigro
75 incretum puris circumposuisse catillis.
Immane est vitium dare milia terna macello
angustoque vagos pisces urgere catino.
Magna movet stomacho fastidia, seu puer unctis
tractavit calicem manibus, dum furta ligurrit,
80 sive gravis veteri creterrae limus adhaesit.
Vilibus in scopis, in mappis, in scobe quantus
consistit sumptus? Neglectis flagitium ingens.
Ten’ lapides varios lutulenta radere palma
et Tyrias dare circum inlota toralia vestes,
85 oblitum, quanto curam sumptumque minorem
haec habeant, tanto reprehendi iustius illis,
quae nisi divitibus nequeunt contingere mensis?’
‘Docte Cati, per amicitiam divosque rogatus
ducere me auditum, perges quocumque, memento.
90 Nam quamvis memori referas mihi pectore cuncta,
non tamen interpres tantundem iuveris. Adde
voltum habitumque hominis, quem tu vidisse beatus
non magni pendis, quia contigit; at mihi cura
non mediocris inest, fontes ut adire remotos
95 atque haurire queam vitae praecepta beatae.’
“卡提烏,打哪兒來,去哪兒?”“我沒時間回答你,
正專心記聽到的東西,就是畢達哥拉斯、
蘇格拉底和柏拉圖都沒有這樣的見解。”
“我錯了,不該在這種不方便的時候打攪你,
5 我請求你原諒。可是,如果現在有什麼
從記憶里溜掉,你很快就能找回來。無論
這是天賦,還是技巧,都令人稱奇。”
“不過,怎樣才能都記住,我有些擔心,
因為內容很微妙,語言也不易把握。”
10 “這人叫什麼名字?羅馬人還是外國人?”
“我把記得的背給你聽,但隱去作者。
上菜時一定要選擇外形扁長的雞蛋,
它們比偏圓的味道好,顏色也更白皙,
而且外殼堅硬,保護着雄性的蛋黃。
15 在近郊乾旱土地上生長的捲心菜更甜,
花園裡種的灌溉過了頭,寡淡難吃。
如果晚上沒準備,有客人突然來訪,
為免母雞肉太硬,吃着不舒服,你應該
先浸入未發酵的法雷努酒里,然後再殺,
20 這樣就嫩一些。草地上的蘑菇質量最佳,
其他都不要相信。你若想夏天無礙,
午餐就要用特別的黑桑葚做收場的甜食,
必須在太陽變毒之前從樹上採摘。
奧菲丟常將蜂蜜和高烈度的法雷努混合,
25 這不對,空腹的時候只能攝入柔和的
東西,你用溫軟的蜜酒能更好地洗滌
人的臟腑。若胃腸變硬,排便不暢,
帽貝、普通的牡蠣和矮小的酢漿草就能
消除堵塞,但得加上科斯島的白葡萄酒。
30 月亮漸圓,滑溜的貝殼變得充盈,
但不是每片海域都盛產最好的貝殼,
盧克林的貽貝比拜亞的骨螺更值得擁有,
喀耳刻岬的牡蠣最好,米塞努的海膽不錯,
溫和的塔倫頓因為寬大的扇貝而自矜。
35 不要讓任何人自封烹飪藝術的權威,
除非已熟練掌握味道的精妙秘訣,
也不能只買盡市場上所有的貴重魚類,
卻不知哪些魚適合用調味汁,哪些
烤了之後,倦怠的客人會振作再戰。
40 拒絕平淡味道的食客用櫟樹果實
養大的翁布里亞野豬壓彎了圓餐盤,
勞倫西亞的不好,是莎草和蘆葦喂肥的。
葡萄園出產的母鹿並不總是最好吃。
懷孕兔子的肩膀最能吸引懂行者。
45 魚和鳥的性質和年齡怎樣才合適,
雖有人探索,卻首先向我的味覺顯明。
某些人的天才僅僅創造出新的點心。
將精力只花在一件事上絕對不夠,
就像有人費盡心思,怕葡萄酒太差,
50 卻毫不關心給魚澆了怎樣的橄欖油。
如果你把馬西庫酒放在晴朗的天空下,
發澀的口感就會被夜晚的空氣沖淡,
與身體衝突的氣味也會消散,但如
用亞麻布過濾,天然的滋味就喪失殆盡。
55 老練地將法雷努酒渣和蘇倫丁酒混合的人
也不會忘記用鴿子蛋仔細收集沉澱,
因為蛋黃將卷着異物沉到酒底部。
你能用烤蝦和北非的蝸牛讓厭倦的酒客
恢復興緻,酒後吃萵苣,只會漂在難受的
60 胃上,而它卻要求火腿和香腸的刺激
來恢復食慾,事實上,它更喜歡一切
從骯髒餐館拿來的熱氣騰騰的東西。
值得下功夫去透徹了解兩種調味汁的
性質。簡單的汁由香甜的橄欖油製成,
65 應該用濃酒和鹽湯混合,就是讓拜占庭
魚罈子發出強烈氣味的那種。這個
和切好的香草混合後,煮沸,撒上科魯克的
藏紅花,放在那裡,此外還要加上
一些維納弗橄欖被榨時流出的汁液。
70 提布爾蘋果的味道不如皮凱努蘋果,
但外觀勝出。維努庫葡萄適合用罈子
儲存,而阿爾班葡萄用煙熏干更恰當——
人們發現我最先把它和蘋果搭配吃,
最先推出酒渣腌魚,最先將白鬍椒
75 和黑鹽撒在整潔的碟子里,端上餐桌。
花三千塞斯託買魚,卻讓游泳的魚
擠在狹小的盤子里簡直是太大的罪過。
客人會極度反胃,無論奴隸偷嘗了菜肴,
用舔過的油膩膩的手碰了酒杯,還是
80 古老的酒碗上黏着令人痛苦的垢污。
便宜的掃帚、桌布和掃地的鋸末能花你
多少錢?忽略這些是不可原諒的錯。
你竟用髒兮兮的棕櫚笤帚掃馬賽克地板,
讓未洗的椅罩包圍推羅的彩染帷幔,
85 而且忘了,你對這些關注越少,花銷
越小,你就越應當為此受到指責,
能否提供富人的食物反而不重要。”
博學的卡提烏,看在友誼和眾神的份上,
記着,無論你去哪兒聽課,都要帶上我。
90 你用再怎樣精確的記憶告訴我這一切,
都不如在現場過癮,那樣還能欣賞
老師的面容和舉止。你命好,已經見過,
所以不當一回事,可是我,現在心裡
被你撩得直發癢,真希望親自見識
95 遙遠的泉源,飲盡幸福生活的秘訣。
這首詩嘲諷了一位將美食視為人生最大幸福的卡提烏(Catius),為我們了解古羅馬飲食習慣提供了一扇窗口。作品是以對話的形式展開的,其中11-87行是對方無間斷的長篇講解。
第1行 Unde et quo Catius,“卡提烏,你從哪裡來,到哪裡去?”Non est mihi tempus,“我沒時間(和你說話)”。
第2行 aventi ponere signa novis praeceptis,“(我)忙着給新聽來的建議做記錄”。與格aventi(渴望)修飾mihi,不定式短語ponere signa(做記號,在蠟板上或心裡)和aventi連用,novis praeceptis是與格。qualia(如此的)從句的先行詞是praeceptis(建議、規勸),qualia在從句中作vincent(戰勝、超過)的主語。
第3行 Pythagoran(畢達哥拉斯)、Anyti reum(被阿努托斯指控的人)和doctum Platona(博學的柏拉圖)都是賓語,中間一位指蘇格拉底,阿努托斯(Anytus)是三位指控他的人之一。
第4行 Peccatum fateor,“我承認(我的)過錯”。cum從句表示原因,te sic tempore laevo interpellarim(= interpellaverim),“我在這樣不方便的時候打攪你”,tempore laevo是奪格。
第5行 sed des veniam bonus,“但好心的你請原諒我”,des(給)的虛擬式表示祈求,bonus(好)表示親切,並無實質性的意思。oro,“我請求”。
第6行 quod si,“但如果”。interciderit tibi nunc aliquid,“現在有什麼從你(的記憶里)溜走”。repetes mox,“你很快就能找回來”。
第7行 sive est naturae hoc sive artis,“無論這是你的天賦,還是你的技巧”。屬格naturae和artis都表示性質。mirus utroque修飾主句repetes的主語“你”,“在兩方面都令人佩服”。
第8行 Quin,“事實上”。id erat curae,“我擔憂的是這點”,屬格curae的用法同上一行,後面的間接問句解釋id的內容。quo pacto cuncta tenerem,“我怎樣才能記住所有的東西”,quo pacto是奪格。
第9行 utpote,“因為、由於”。res tenues,“(這些)東西很微妙”。tenui sermone peractas,“(也是)用微妙的話講解的”。
第10行 Ede hominis nomen是命令式,“告訴(我)這個人的名字”。simul et, Romanus an hospes,“還有,他是羅馬人還是外國人?”hospes(客人、陌生人)常指外國人。
第11行 Ipsa memor praecepta canam,“(既然我還)記得,我就把這些建議背出來”,形容詞memor(記得)修飾canam(唱)的主語“我”。celabitur auctor,“作者的名字就不透露了”。
第12行 quibus從句的先行詞是ovis(雞蛋),本應是賓格,因為被吸引進從句,所以和quibus一致變成與格。Longa quibus facies ovis erit,“外形扁長的雞蛋”。illa memento ponere是命令式,“記住要端上那樣的(雞蛋)”。
第13行 ut從句表示原因,省略了謂語動詞sunt。屬格suci melioris(更好的味道)表示性質。magis alba,“更白”。rotundis,“外形偏圓的(雞蛋)”,是表示比較的奪格。
第14行 nam表示解釋。marem cohibent callosa vitellum,“堅硬的(外殼)保護着雄性的蛋黃”,換言之,古羅馬人相信扁長的雞蛋會孵出公雞,callosa(殼厚的)用作中性複數名詞。
第15行 Cole suburbano(近郊種的捲心菜)是比較奪格,和dulcior(更甜)配合,主語colis因為重複省略了,也是qui從句的先行詞。qui siccis crevit in agris,“在乾旱土地生長的(捲心菜)”。
第16行 irriguo nihil est elutius horto(沒有任何東西比有灌溉水源的花園沖洗得更徹底)意思是“花園裡種的東西因為灌溉太多,最沒有味道”。irriguo horto是比較奪格,和elutius配合。
第17行 Si vespertinus subito te oppresserit hospes,“如果晚上有客人突然來訪”,賀拉斯用oppresserit(壓迫)一詞突出了毫無準備時的窘迫感。
第18行 ne gallina malum responset dura palato是目的狀語從句,“為避免母雞肉質太硬,讓(客人)的味覺不舒服”,malum(糟糕的)用作副詞,與格palato(齶、味覺)和responset(回答)配合。
第19行 doctus eris,“你(這樣做)就是懂行的”,後面的不定式補充說明doctus的內容。vivam musto mersare Falerno,“在殺它前將它浸入未發酵的法雷努酒里”,vivam(活着的)修飾省略的gallinam(母雞)。
第20行 hoc teneram faciet,“這會讓它(的肉)變嫩”。Pratensibus optima fungis natura est,“草地上長的蘑菇質量最好”。Pratensibus fungis是與格。
第21行 aliis male creditur,“其他的都不應相信”。與格allis(其他)和無人稱被動式creditur(相信)配合,male(不好)是副詞。Ille(他)是qui從句的先行詞。
第22行 Ille salubres aestates peraget,“他會度過健康的夏天”。qui nigris prandia moris finiet,“在午餐後吃黑桑葚的人”。finiet(使結束)和prandia(午餐)搭配,意為“用……作為飯後甜點”。
第23行 quae從句修飾moris(桑葚),在從句中作賓語。ante gravem legerit arbore solem,“在太陽變毒之前從樹上採摘”,arbore(樹)是表示分離的奪格。
第24行 Aufidius forti miscebat mella Falerno,“奧菲丟常將蜂蜜和高烈度的法雷努酒混合”,奧菲丟所指不詳,可能是另一位烹飪領域的權威。古羅馬人在吃飯之前,會先喝混合了蜂蜜和葡萄酒的飲料(mulsum)。
第25行 副詞mendose(錯誤地)表明了說話人對奧菲丟做法的否定。quoniam表示理由。vacuis committere venis nil nisi lene decet,“除了性質柔和的東西,不應往空的血管里輸入任何東西”,這裡的venis(血管)代指肚子、身體。不定式committere附屬於無人稱動詞decet(應該)。vacuis venis是與格,lene(柔和的)作中性單數名詞。
第26行 leni praecordia mulso prolueris melius,“你用柔和的蜜酒能更好地洗你的胃腸”。leni mulso是工具奪格。
第27行 Si dura morabitur alvus,“如果胃腸變硬,排便不暢”,morabitur(被耽擱)這裡指便秘。
第28行 mitulus et viles pellent obstantia conchae,“帽貝和普通的牡蠣就能消除堵塞”,賓語alvum(肚子)省略了,obstantia(阻礙)是表示分離的奪格。
第29行 lapathi brevis herba(矮酢漿草)也是pellent(推開)的主語。屬格lapathi(酢漿草)修飾herba(草、植物),表示同位關係。sed albo non sine Coo,“但不能沒有科斯島(位於希臘)的白葡萄酒”。
第30行 Lubrica nascentes implent conchylia lunae,“日漸變大的月亮使滑溜的貝殼變得充盈”。Morris認為,這行可能暗示,貝殼應在月亮周期的上半段採集。
第31行 sed non omne mare est generosae fertile testae,“但不是每片海域都盛產最好的貝殼”,屬格generosae testae和形容詞fertile(豐饒的)配合。
第32行 murice Baiano melior Lucrina peloris(est),“盧克林的貽貝比拜亞的骨螺好”,murice Baiano是比較奪格,盧克林和拜亞都在那不勒斯附近。
第33行 ostrea Circeis(oriuntur),“(最好的)牡蠣(來自)喀耳刻岬(在今意大利拉齊奧附近)”。Miseno oriuntur echini,“海膽產自米塞努”。
第34行 pectinibus patulis iactat se molle Tarentum,“溫和的塔倫頓因為寬大的扇貝而誇耀自己”,pectinibus patulis是奪格。
第35行 Nec sibi cenarum quivis temere arroget artem,虛擬式表示禁止,“不要讓任何人莽撞地將烹飪的藝術視為自己所有”。屬格cenarum修飾artem,合起來表示“廚藝”。
第36行 non prius,“直到”。exacta tenui ratione saporum,“(他)已熟練掌握味道的微妙秘訣”,tenui修飾奪格ratione(系統的方法和理論)。
第37行 nec satis est,“……也不夠”,主語是後面的賓格不定式結構。cara pisces averrere mensa,“從(魚販)的貴重(魚類)攤位上掃走(即買下)各種魚”,cara mensa(此處指攤位、櫃檯)是奪格。
第38行 ignarum是不定式的主語,既作名詞,又有動詞味道。“無知的人”,不知道的內容由後面的兩個quibus從句表達。quibus est ius aptius,“哪些(魚)更適合用調味汁”。quibus assis是獨立奪格,“哪些(魚)烤了之後”。
第39行 languidus in cubitum iam se conviva reponet,“倦怠的客人會重新用胳膊托起下巴(意為繼續吃)”。
第40行 Vmber et iligna nutritus glande都修飾aper,“來自翁布里亞的、用櫟樹果實養大的野豬”,奪格iligna glande與過去分詞nutritus(養育)配合。
第41行 rotundas curvat lances carnem vitantis inertem,“壓彎了拒絕味道平淡的肉的那些人的圓餐盤”。carnem inertem作屬格現在分詞vitantis(避免)的賓語,合起來修飾lances(餐盤)。古羅馬有錢人一般使用白銀做的餐盤。
第42行 nam Laurens malus est,“因為勞倫西亞(的野豬)不好”,ulvis et harundine pinguis,“(吃)莎草和蘆葦(而)變肥的”,修飾Laurens(aper)。
第43行 Vinea submittit capreas non semper edules,“葡萄園並不總是提供最好吃的母鹿”。
第44行 Fecundae leporis sapiens sectabitur armos,“一位智者(即懂行的人)會追逐(即喜歡吃)懷孕的兔子的肩膀”,屬格Fecundae leporis修飾armos,sapiens是異相動詞sectabitur的主語。
第45行 quae引導的間接問句是patuit(顯露)的主語從句,也受過去分詞quaesita(探詢)修飾。Piscibus atque avibus quae natura et foret(=esset)aetas,“魚和鳥的性質和年齡應該怎樣”。
第46行 ante meum nulli patuit palatum,“在我的味覺之前從來沒有向任何其他人的味覺顯明”,也即是說,“我”是第一個弄清這個問題的人。
第47行 Sunt省略了illi(某些人),後者是quorum從句的先行詞。quorum ingenium nova tantum crustula promit,“他們的天才僅僅創造出(一些)新的甜點”。tantum,“僅僅”。
第48行 Nequaquam satis(est)in re una consumere curam,“將精力花在一件事上是絕對不夠的”,不定式結構作est的主語。Nequaquam,“絕對不行”。
第49行 ut si quis solum hoc laboret,“就好像有人只為這一點焦慮”,ne從句指明了hoc的內容。mala ne sint vina,“怕葡萄酒不好”。
第50行 securus(毫不關心)修飾主語quis,quali引導的間接問句作securus的賓語從句。quali perfundat pisces olivo,“他給魚澆了怎樣的橄欖油”。
第51行 Massica si caelo suppones vina sereno,“如果你把馬西庫酒放在晴朗的天空下”。與格caelo sereno和suppones(放在……下面)配合。
第52行 si quid crassi est,“如果(酒裡面)有什麼不爽口的(味道)”。crassi 是屬格中性名詞,修飾quid。nocturna tenuabitur aura,“它就會被夜晚的空氣沖淡”。
第53行 decedet odor nervis inimicus,“傷害活力的氣味也會消散”。nervis(身體的活力)是與格,和inimicus(敵對的)配合。at,“可是”。
第54行 illa integrum perdunt lino vitiata saporem,“(如果)用亞麻布過濾,它們就會失去完整的味道”。過去分詞vitiata(被破壞)和謂語動詞perdunt(失去)的意義有重疊。lino(亞麻布)是工具奪格。
第55行 qui從句的先行詞是省略的ille,或者是名詞化的形容詞vafer(熟練的、懂行的)。Surrentina miscet faece Falerna vina,“將蘇倫丁酒和法雷努酒渣混合”。蘇倫丁酒味道較淡,法雷努酒味道較濃。
第56行 columbino limum bene colligit ovo,主語是qui所指的人,“用鴿子蛋仔細收集沉澱”。
第57行 quatenus,“因為”。ima petit volvens aliena vitellus,“蛋黃卷着異物沉到(酒的)底部”。aliena是中性複數名詞,作現在分詞volvens(使滾動)的賓語。
第58行 Tostis marcentem squillis recreabis et Afra potorem coclea,“你能用烤蝦和北非的蝸牛讓厭倦的酒客恢復興緻”,Tostis squillis和Afra coclea都是奪格。
第59行 nam表示解釋。lactuca innatat acri post vinum stomacho,“酒後,生菜只會漂在難受的胃上”,與格acri stomacho和innatat(在……上游泳)配合,innatat意味着不消化。晚飯後吃生菜沙拉是羅馬人的習慣,這位烹飪大師顯然反對傳統做法。
第60行 perna magis et magis hillis flagitat immorsus refici,“它(指胃)要求通過火腿和香腸的刺激恢復(食慾)”。perna(火腿)和hillis(香腸)都是奪格,和過去分詞immorsus(咬、刺激)以及被動不定式refici(恢復)配合。magis(更)表示這兩種食物優於其他食物。
第61行 quin,“事實上”。omnia malit,“它更喜歡一切……的東西”,omnia是quaecumque(無論什麼)從句的先行詞。
第62行 quaecumque immundis fervent allata popinis,“任何熱騰騰地從骯髒餐館拿來的東西”。quaecumque同時作謂語動詞fervent(冒熱氣)和過去分詞allata(帶來)的主語,immundis popinis是奪格。
第63行 Est operae pretium意為“為……付出辛勞是值得的”,主語是後面的不定式結構。duplicis pernoscere iuris naturam,“透徹了解兩種調味汁的性質”,有注者認為屬格duplicis iuris指的不是兩種汁,而是複合汁(包含兩類成分的汁)。
第64行 Simplex e dulci constat olivo,“簡單的(汁)由香甜的橄欖油製成”。quod從句修飾省略的名詞ius(調味汁)。
第65行 quod pingui miscere mero muriaque decebit,“它(調味汁)應該用濃酒和鹽湯混合”。無人稱動詞decebit(應該)的主語是不定式結構,quod作不定式miscere(混合)的賓語。mero和muria都是奪格。
第66行 non alia修飾muria,和quam呼應,意為“只應該用那種鹽湯”。qua從句的先行詞是muria。qua Byzantia putuit orca,“讓拜占庭罈子發出濃烈氣味的那種(鹽湯)”。拜占庭是黑海邊的漁業中心,生產的魚大量運往羅馬,裝這些魚的鹽湯很受羅馬人喜愛。
第67行 ubi引導時間狀語從句。Hoc ubi confusum sectis inferbuit herbis,“當這個和切好的香草混合併且煮好之後”。Inferbuit,“沸騰”。奪格sectis herbis和修飾Hoc的過去分詞confusum(混合)配合。
第68行 Corycioque croco sparsum stetit,“撒了科魯克的藏紅花後放在那裡”,主語仍是Hoc。小亞細亞的科魯克(Corycos)是藏紅花的著名產地。insuper addes,“你還要加上”。insuper,副詞,表示追加。
第69行 addes的賓語是quod從句省略的先行詞id。pressa Venafranae quod baca remisit olivae,“維納弗橄欖果被榨時產出的(汁)”。
第70行 Picenis cedunt pomis Tiburtia suco,“提布爾蘋果在味道方面不如皮凱努蘋果”。Tiburtia(poma)是主語,與格Picenis pomis和cedunt(屈服)配合,suco(味道)是方面奪格。
第71行 nam facie praestant,“但在外觀上勝出”。nam這裡的意思是“另一方面”,facie(外表)也是奪格。Venucula(uva)convenit ollis,“維努庫的葡萄適合用罈子(儲存)”。
第72行 rectius Albanam fumo duraveris uvam,“你更應該用煙將阿爾班的葡萄熏干(即製成葡萄乾)”。
第73行 ego(我)的重複和primus(第一人)表達了自豪的語氣,作invenior(被發現、被公認)的主語和完成體不定式circumposuisse(放到餐桌各處,上菜)的邏輯主語。73-75行的所有賓格名詞都是circumposuisse的賓語。Hanc cum malis,“這個(指阿爾班葡萄乾)和蘋果一起”。faecem,“酒渣”。allec,“腌魚”。
第74行 piper album cum sale nigro,“白鬍椒和黑鹽(指黑胡椒)”。
第75行 incretum puris catillis(撒在整潔的碟子里)修飾piper album。
第76行 Immane est vitium,“……是極大的罪過”,主語是後面兩個並列的不定式。dare milia terna macello,“花三千塞斯托在食品市場上”,macello是與格,和dare配合。
第77行 angustoque vagos pisces urgere catino,“然後讓這些游泳的魚擠在狹小的盤子里”。
第78行 Magna movet stomacho fastidia,“它(指後面從句中的情形)會在胃裡激起極大的厭惡”,即“讓人反胃”。seu…sive,“無論……還是”。
第79行 puer unctis tractavit calicem manibus,“奴隸用油膩的手碰過酒杯”。dum furta ligurrit,“當他舔偷來的(食物)時”,這個從句解釋了unctis(抹了油)的原因。
第80行 gravis veteri creterrae limus adhaesit,“令人痛苦的污垢黏在古老的酒碗上”。與格veteri creterrae和動詞adhaesit(黏)配合。
第81行 Vilibus in scopis, in mappis, in scobe quantus consistit sumptus,“便宜的掃帚、桌布和(掃地用的)鋸末能花多少錢?”quantus sumptus(多大的開銷)是consistit(構成)的主語。
第82行 Neglectis是獨立奪格,“一旦(這些事)被忽略”。flagitium ingens(est),“是可怕的罪”。
第83行 Ten’=(Tene),此處的後綴-ne不表示疑問,而是和後面的獨立不定式一起表達強烈的感嘆語氣,Te(你)是不定式的主語。lapides varios lutulenta radere palma,“用髒兮兮的棕櫚(笤帚)掃馬賽克地板”。lapides varios(顏色各異的石頭)指馬賽克。radere原義是“刮”。
第84行 Tyrias dare circum inlota toralia vestes,“在用推羅染料染過的帷幔周圍掛上未洗的椅罩”。介詞circum(在……周圍)和vestes(掛毯)搭配。toralia(椅罩、床罩)是dare的賓語。古羅馬人吃飯時趴在躺椅上。
第85行 形容詞oblitum(忘記)修飾Te,賓語是不定式結構tanto reprehendi iustius illis(就越是理所應當地比那些事情更受指責)。tanto(如此程度的)和quanto從句呼應,可譯成“越……越”。
第86行 quanto curam sumptumque minorem haec habeant,“這些東西獲得的關注和花銷越少”。
第87行 quae從句的先行詞是illis(那些事),quae nisi divitibus nequeunt contingere mensis(只與富人的餐桌相關的東西)即“只有富人的餐桌上才有的東西”。nisi(除非)和nequeunt(不能)構成了雙重否定,與格divitibus mensis和contingere(發生)配合。
第88行 Docte Cati(博學的卡提烏)是呼格。過去分詞短語per amicitiam divosque rogatus(以友誼和眾神的名義請求)修飾命令式memento(記住)的主語“你”。
第89行 不定式結構ducere me auditum(帶我去聽課)附屬於rogatus,其中auditum是目的動名詞(supine)。perges quocumque,“無論你去哪裡”。
第90行 Nam表示解釋。quamvis memori referas mihi pectore cuncta,“無論你用怎樣精確的記憶告訴我這一切”。memori(記性好的)修飾奪格pectore(胸膛、心),cuncta(所有的)是中性複數名詞。
第91行 non tamen interpres tantundem iuveris,“然而,作為一個解釋者(即轉述者),你無法(給我)同樣大的快樂”。interpres是iuveris(使高興)主語“你”的同位語。tantundem,副詞,“同樣大地”。
第92行 Adde voltum habitumque hominis是命令式,“加上那人的面容和舉止”。quem從句的先行詞是hominis(人),在從句中作完成體不定式vidisse(看見)的賓語,整個不定式作non magni pendis(你不看重)的賓語。屬格magni表示價值。beatus(幸運的)修飾主語tu(你)。
第93行 quia contigit,“因為這已發生(在你身上)”。at,“可是”。mihi cura non mediocris inest,“可是我心裡有不小的渴望”。與格mihi(我)和inest(在……裡面)配合。ut引導目的狀語從句,從句中的兩個不定式都和queam(我能夠)連用。fontes ut adire remotos,“靠近遙遠的泉源”。
第94行 haurire vitae praecepta beatae,“飲盡幸福生活的箴言”。屬格vitae beatae修飾praecepta。