贺拉斯《长短句集》第11首

Petti, nihil me sicut antea iuvat
scribere versiculos amore percussum gravi,
amore qui me praeter omnes expetit
mollibus in pueris aut in puellis urere.
5 Hic tertius December, ex quo destiti
Inachia furere, silvis honorem decutit.
Heu me, per urbem (nam pudet tanti mali)
fabula quanta fui! Conviviorum et paenitet,
in quis amantem languor et silentium
10 arguit et latere petitus imo spiritus!
‘Contrane lucrum nil valere candidum
pauperis ingenium!’ querebar adplorans tibi,
simul calentis inverecundus deus
fervidiore mero arcana promorat loco.
15 ‘Quod si meis inaestuet praecordiis
libera bilis, ut haec ingrata ventis dividat
fomenta volnus nil malum levantia,
desinet imparibus certare submotus pudor.’
Vbi haec severus te palam laudaveram,
20 iussus abire domum ferebar incerto pede
ad non amicos heu mihi postes et heu
limina dura, quibus lumbos et infregi latus.
Nunc gloriantis quamlibet mulierculam
vincere mollitia amor Lycisci me tenet;
25 unde expedire non amicorum queant
libera consilia nec contumeliae graves,
sed alius ardor aut puellae candidae
aut teretis pueri longam renodantis comam.

佩克丘,写诗再不像从前能给我
快乐,我已被一种痛苦的爱击中,
它命令我燃起比所有人更猛烈的火,
渴望柔嫩的男孩或女孩被我烧融。
5 自从我停止为伊娜查疯狂,这已是
第三个摇落森林荣耀枝叶的十二月,
唉,那时的我简直是全城的谈资
(如此的不幸太羞耻),那些宴会也让我
懊悔,抑郁、沉默和身体最深处
10 涌出的叹息都泄露了我在恋爱的情报!
“穷人的天才再夺目,面对财富
还是没有一点用!”我总向你发牢骚,
每当我喝得微醺,心里的秘密
也被无所顾忌的酒神挪动了地方。
15 “但我胸中的怒气若失去了控制,
将这些无用的外敷药抛给四面的风
(它们根本治不了我严重的伤口),
如此发泄后,我就不再与上层人竞争。”
我对你发了誓,不再纠缠不休,
20 你吩咐我回家,我一路踉跄,茫然而行,
来到她的门柱前。它们不肯
放我进,坚硬的门槛又撞伤了阴部和髋部。
现在,吕基库是我热恋的情人,
他夸口自己的温柔超过任何小妖妇,
25 朋友们无论坦诚地规劝,还是
严厉地辱骂,都无法斩断我对他的依恋,
除非来一段新激情,一位女子,
或者皮肤光滑、长发盘成髻的少男。

这首诗写给佩克丘(Pettius),贺拉斯声称自己再度深陷情网,爱上了年轻英俊的吕基库(Lyciscus)。本诗格律是The Third Archilochian Strophe,两行一节。译文采用单行五顿、双行六顿模仿原诗节奏,以ABAB的格式押韵。

 

1 Petti是Pettius(佩克丘)的呼格。nihil(=non)sicut antea,“再也不像从前那样”。me iuvat,“让我快乐”。

2 不定式scribere(写)及其宾语versiculos(小诗)作无人称动词iuvat的主语。过去分词percussum(击中)修饰me(我),夺格amore gravi(痛苦的爱)与percussum配合。

3 amore(爱)的重复有吟叹效果。qui从句修饰amore,qui在从句中作expetit(要求)的主语,me是宾语。praeter omnes(超过所有人)和不定式urere(燃烧、热烈地爱)搭配。

4 mollibus in pueris,“对柔嫩的男孩(指青春期尚未成年的男孩,这是古罗马男子的最爱)”。in puellis,“对女孩”。根据卡图卢斯《歌集》第61首的说法,古罗马男子在婚前与青春期男孩保持性关系是社会道德允许的,但在结婚后就不可以了。贺拉斯终身未婚,不受此限制。

5 Hic tertius December,“这(是)第三个十二月”。quo从句的先行词是December,ex quo,“从那个十二月开始”。destiti和不定式furere连用,“我停止疯狂(指爱)”,夺格Inachia(伊娜查)指明了爱的对象。

6 silvis honorem decutit(摇落了森林的荣耀,指枝叶)的主语是December,silvis是与格。

7 Heu,哀叹。me(我)是表示感叹的宾格。per urbem,“在整个城市”。fabula quanta fui,“(那时)我是怎样的谈资”。nam解释我为何叹息。无人称动词pudet(使羞耻)省略了宾语me,与属格tanti mali(如此大的不幸)搭配。

8 无人称动词paenitet(使懊悔)也省略了宾语me,与属格Conviviorum(宴会)搭配。

9 quis(=quibus)引导定语从句,in quis,“在宴会上”。languor(闷闷不乐)和silentium(沉默)是arguit(揭示)的主语,宾语是amantem(恋爱者)。

10 spiritus(叹息)也是arguit的主语,过去分词petitus(取得、源自)修饰spiritus,夺格latere imo(身体最深处)与petitus配合。

11 后缀-ne表示疑问,这里有反问的味道。Contra lucrum,“和财富相比”。nil valere意为“毫无作用”,不定式表示愤怒的感叹。candidum pauperis ingenium(穷人熠熠生辉的天才)作valere的主语。穷小子被富裕的情敌打败,是这类诗里常见的情形。

12 querebar,“我(过去)常抱怨”。adplorans tibi,“向你哀叹”。

13 simul,“一……就”。现在分词calentis(变热)在这里作名词属格,指“我”,修饰arcana(秘密)。inverecundus deus(让人失去羞耻感的神)指酒神巴克斯,因为人醉后就顾不得羞耻了。

14 fervidiore mero,“火辣的酒”,比较级表示程度重。arcana是promorat(=promoverat,挪动)的宾语,deus是主语,loco(位置)是表示分离的夺格。

15 Quod si,“但如果”。与格meis praecordiis(我的胸膛)和inaestuet(沸腾、翻涌)配合。libera bilis(自由的胆汁)是主语,意为“不再受到抑制的怒气”。

16 ut引导结果状语从句。dividat(分开、驱散)的主语是bilis,宾语是haec ingrata(=inrita)fomenta(这些无用的外敷药)。与格ventis(风)和dividat配合。

17 nil levantia(丝毫不减轻)修饰fomenta,volnus malum(严重的伤)是现在分词levantia的宾语。

18 将来时desinet(停止)的主语是submotus pudor,有浓缩分句的味道,“当我的羞耻感通过这种(发泄)的方式得到平复”。不定式imparibus certare(与阶层不同的人竞争)是desinet的宾语,有注者将imparibus理解为工具夺格,即“用无法与别人抗衡的手段”。15-18行的语义非常模糊,历代注者有很多争议。Mankin认为pudor可能有误,furor(疯狂、愤怒)更合适,Parker也表示赞同。

19 Vbi引导时间状语从句。haec(这些话)是laudaveram(我赞成、认定)的宾语。severus(严肃的)这里有副词味道。te palam意为“在你面前”,te是夺格。贺拉斯似乎下定决心不再纠缠此事。

20 iussus abire domum,“(你)吩咐(我)回家”,过去分词iussus修饰主语“我”,不定式abire与iussus连用,domum是地格。被动式ferebar(被带到)表现了“我”魂不守舍、身不由己的状态。夺格incerto pede(茫然的脚步)与ferebar配合。

21 表示终点的介词ad管辖postes(门柱)和(门槛)。non amicos mihi(对我不友好)修饰postes。dura(坚硬的)修饰limina。heu,哀叹。在这类诗里,醉酒的恋爱者离开宴会后,通常会到情人的家门口,并且一般会被拒之门外。

22 quibus引导定语从句,先行词是postes和limina,在从句中作工具夺格。lumbos et infregi latus,“我撞伤了阴部和髋部”。“我”试图强行闯入。

23 Nunc表明时间切换到了现在。现在分词gloriantis(吹嘘)修饰属格Lycisci(吕基库),后者修饰amor(爱),表示动宾关系。quamlibet mulierculam(无论什么样的小女人)是不定式vincere(超过)的宾语,整个不定式结构作gloriantis的宾语。

24 夺格mollitia(温柔的手段)与vincere配合。amor作tenet(控制)的主语,宾语是me(我)。

25 unde(=ab quo)从句的先行词是amor。不定式expedire(使摆脱)与queant(能够,虚拟式表示潜在可能性)连用,宾语me省略了。

26 libera consilia(毫无保留的建议)和contumeliae graves(严厉的辱骂)都是queant的主语。

27 sed,“但是”。alius ardor(另一段激情)省略了动词queat。属格puellae candidae(明艳的姑娘)修饰ardor,表示动宾关系。

28 属格teretis pueri(皮肤光滑的男孩)也修饰ardor。现在分词属格renodantis(打结)修饰pueri,宾语是longam comam(长发)。