《哀歌集》第三部第1首(呂格達慕斯)



Martis Romani festae venere kalendae
(exoriens nostris hic fuit annus avis)
et vaga nunc certa discurrunt undique pompa
perque vias urbis munera perque domos.
5 Dicite, Pierides, quonam donetur honore
seu mea, seu fallor, cara Neaera tamen.
‘Carmine formosae, pretio capiuntur avarae:
gaudeat, ut digna est, versibus illa tuis.[1]
Lutea sed niveum involvat membrana libellum,
10 pumex et canas tondeat ante comas,
summaque praetexat tenuis fastigia chartae[2]
indicet ut nomen littera facta tuum,
atque inter geminas pingantur cornua frontes:
sic etenim comptum mittere oportet opus.’
15 Per vos, auctores huius mihi carminis, oro
Castaliamque umbram Pieriosque lacus,
ite domum cultumque illi donate libellum,
sicut erit: nullus defluat inde color.
Illa mihi referet, si nostri mutua cura est,
20 an minor, an toto pectore deciderim.
Sed primum meritam larga donate salute
atque haec submisso dicite verba sono:
‘Haec tibi vir quondam, nunc frater, casta Neaera,
mittit et accipias munera parva rogat,
25 teque suis iurat caram magis esse medullis,
sive sibi coniunx sive futura soror;
sed potius coniunx: huius spem nominis illi
auferet extincto pallida Ditis aqua.’
[1] tuis=meis=novis
[2] chartae=charta

(贈涅埃拉的禮物)
 
喜慶的羅馬三月之朔日已經到來
(對祖先而言,一年的帷幕拉開),[1]
此刻,在各個方向,如有序的遊行隊列,
禮物在城市的街道和家宅穿梭。
5 告訴我,繆斯,應該贈送什麼給涅埃拉?[2]
她愛我,還是騙我?——卻讓我牽掛。
“詩俘獲美麗的女人,錢財俘獲貪婪者:
既然她配得上,讓她為你的詩欣悅。
但請用金黃的羊皮包裹皓白的小書,
10 並先用浮石剃掉如雪的發束;[3]
在纖薄的紙草頂部用考究的形狀銘印
一排字母,向她宣告你的名;
並且在捲軸的兩端之間繪上圖案——
送出時它應有如此精美的裝扮。”
15 我以帕納索斯的樹蔭和皮埃里亞的[4]
湖泊求你們,這首詩的真正作者,
拜訪她的家,將這本雅緻的詩集奉上,
保存其風貌,別讓美有絲毫損傷。
她會回應我,無論我們仍相互惦念,
20 或愛已衰減,或我已不在她心間。
首先給她應有的尊嚴,百般地恭敬,
說出這些話,以溫柔謙和的聲音:
“貞潔的涅埃拉,從前的戀人,如今的兄弟
捎給你這封信,求你收下這薄禮。
25 他發誓,你比他自己的骨髓還要寶貴,
無論你願做妻子還是姐妹;
但最好是妻子,他對這個名號的渴求
只有死後蒼白的冥水能捲走。”


[1] 古羅馬早期的曆法以三月為一年的開始,參考奧維德《歲時記》(Fasti 1.39)。
[2] 涅埃拉(Neaera)是呂格達慕斯情人的化名。
[3] 古羅馬的書是寫在一卷一卷的羊皮紙或紙草上,寫完後需要用浮石(pumex)把每卷首尾的位置磨光滑,這裡“如雪的發束”比喻被浮石磨掉的多餘材料。
[4] “帕納索斯”對應的拉丁語原文是Castaliam(卡斯塔里亞),後者是帕納索斯山(Parnassus)上屬於阿波羅和繆斯的聖泉。