《哀歌集》第三部第1首(吕格达慕斯)



Martis Romani festae venere kalendae
(exoriens nostris hic fuit annus avis)
et vaga nunc certa discurrunt undique pompa
perque vias urbis munera perque domos.
5 Dicite, Pierides, quonam donetur honore
seu mea, seu fallor, cara Neaera tamen.
‘Carmine formosae, pretio capiuntur avarae:
gaudeat, ut digna est, versibus illa tuis.[1]
Lutea sed niveum involvat membrana libellum,
10 pumex et canas tondeat ante comas,
summaque praetexat tenuis fastigia chartae[2]
indicet ut nomen littera facta tuum,
atque inter geminas pingantur cornua frontes:
sic etenim comptum mittere oportet opus.’
15 Per vos, auctores huius mihi carminis, oro
Castaliamque umbram Pieriosque lacus,
ite domum cultumque illi donate libellum,
sicut erit: nullus defluat inde color.
Illa mihi referet, si nostri mutua cura est,
20 an minor, an toto pectore deciderim.
Sed primum meritam larga donate salute
atque haec submisso dicite verba sono:
‘Haec tibi vir quondam, nunc frater, casta Neaera,
mittit et accipias munera parva rogat,
25 teque suis iurat caram magis esse medullis,
sive sibi coniunx sive futura soror;
sed potius coniunx: huius spem nominis illi
auferet extincto pallida Ditis aqua.’
[1] tuis=meis=novis
[2] chartae=charta

(赠涅埃拉的礼物)
 
喜庆的罗马三月之朔日已经到来
(对祖先而言,一年的帷幕拉开),[1]
此刻,在各个方向,如有序的游行队列,
礼物在城市的街道和家宅穿梭。
5 告诉我,缪斯,应该赠送什么给涅埃拉?[2]
她爱我,还是骗我?——却让我牵挂。
“诗俘获美丽的女人,钱财俘获贪婪者:
既然她配得上,让她为你的诗欣悦。
但请用金黄的羊皮包裹皓白的小书,
10 并先用浮石剃掉如雪的发束;[3]
在纤薄的纸草顶部用考究的形状铭印
一排字母,向她宣告你的名;
并且在卷轴的两端之间绘上图案——
送出时它应有如此精美的装扮。”
15 我以帕纳索斯的树荫和皮埃里亚的[4]
湖泊求你们,这首诗的真正作者,
拜访她的家,将这本雅致的诗集奉上,
保存其风貌,别让美有丝毫损伤。
她会回应我,无论我们仍相互惦念,
20 或爱已衰减,或我已不在她心间。
首先给她应有的尊严,百般地恭敬,
说出这些话,以温柔谦和的声音:
“贞洁的涅埃拉,从前的恋人,如今的兄弟
捎给你这封信,求你收下这薄礼。
25 他发誓,你比他自己的骨髓还要宝贵,
无论你愿做妻子还是姐妹;
但最好是妻子,他对这个名号的渴求
只有死后苍白的冥水能卷走。”


[1] 古罗马早期的历法以三月为一年的开始,参考奥维德《岁时记》(Fasti 1.39)。
[2] 涅埃拉(Neaera)是吕格达慕斯情人的化名。
[3] 古罗马的书是写在一卷一卷的羊皮纸或纸草上,写完后需要用浮石(pumex)把每卷首尾的位置磨光滑,这里“如雪的发束”比喻被浮石磨掉的多余材料。
[4] “帕纳索斯”对应的拉丁语原文是Castaliam(卡斯塔里亚),后者是帕纳索斯山(Parnassus)上属于阿波罗和缪斯的圣泉。