《哀歌集》第二部第4首(提布卢斯)



Hic mihi servitium video dominamque paratam:
iam mihi, libertas illa paterna, vale.
Servitium sed triste datur, teneorque catenis,
et numquam misero vincla remittit Amor,
5 et seu quid merui seu nil peccavimus, urit.
Vror, io, remove, saeva puella, faces.
O ego ne possim tales sentire dolores,
quam mallem in gelidis montibus esse lapis,
stare vel insanis cautes obnoxia ventis,
10 naufraga quam vasti tunderet unda maris!
Nunc et amara dies et noctis amarior umbra est:
omnia nam tristi tempora felle madent.
nec prosunt elegi nec carminis auctor Apollo:
illa cava pretium flagitat usque manu.
15 Ite procul, Musae, si non prodestis amanti:
non ego vos, ut sint bella canenda, colo,
nec refero Solisque vias et qualis, ubi orbem
complevit, versis Luna recurrit equis.
Ad dominam faciles aditus per carmina quaero:
20 ite procul, Musae, si nihil ista valent.
At mihi per caedem et facinus sunt dona paranda,
ne iaceam clausam flebilis ante domum,
aut rapiam suspensa sacris insignia fanis,
sed Venus ante alios est violanda mihi.
25 Illa malum facinus suadet dominamque rapacem
dat mihi: sacrilegas sentiat illa manus.
O pereat quicumque legit viridesque smaragdos
et niveam Tyrio murice tingit ovem.
Addit avaritiae causas et Coa puellis
30 vestis et e Rubro lucida concha mari.
Haec fecere malas: hinc clavim ianua sensit
et coepit custos liminis esse canis.
Sed pretium si grande feras, custodia victa est
nec prohibent claves et canis ipse tacet.
35 Heu quicumque dedit formam caelestis avarae,
quale bonum multis addidit ille malis![1]
hinc fletus rixaeque sonant, haec denique causa
fecit ut infamis nunc deus erret Amor.
At tibi, quae pretio victos excludis amantes,
40 diripiant partas ventus et ignis opes;[2]
quin tua tunc iuvenes spectent incendia laeti,
nec quisquam flammae sedulus addat aquam.
Seu veniet tibi mors, nec erit qui lugeat ullus
nec qui det maestas munus in exsequias.
45 At bona quae nec avara fuit, centum licet annos
vixerit, ardentem flebitur ante rogum;
atque aliquis senior veteres veneratus amores
annua constructo serta dabit tumulo
et ‘Bene’ discedens dicet ‘placideque quiescas,
50 terraque securae sit super ossa levis.’
Vera quidem moneo, sed prosunt quid mihi vera?
Illius est nobis lege colendus amor.
Quin etiam sedes iubeat si vendere avitas,
ite sub imperium sub titulumque, Lares.
55 Quidquid habet Circe, quidquid Medea veneni,
quidquid et herbarum Thessala terra gerit,
et quod, ubi indomitis gregibus Venus afflat amores,
hippomanes cupidae stillat ab inguine equae,
si modo me placido videat Nemesis mea vultu,
60 mille alias herbas misceat illa, bibam.
[1] addidit=attulit
[2] diripiant=eripiant

(在涅墨西斯家门外)[1]
 
我看见奴役和一位女主人在这里等我——
现在,先祖传我的自由,永别了!
悲惨的奴役已注定,我被锁链捆缚,
小爱神从不松开可怜人的桎梏。
5 无论我罪有应得或无辜,他都会施罚:
我被焚,残忍的姑娘,挪走火把!
啊,为了能不再感知这样的苦难,
我宁愿变成冰冻山岭的巉岩,
或者做礁石,顶着肆虐的狂风屹立,
10 任浩瀚大海毁船的巨浪冲击!
如今白昼苦涩,夜晚的暗影更苦涩,
所有时间在难咽的胆汁里浸没。
哀歌没用,发明吟唱的阿波罗没用,
她永远摊着空手,要求我进贡。
15 走开吧,缪斯,若你们不能帮助痴情人——
我敬拜你们,不是为赞美战争,[2]
我也不讲述太阳的旅途,或月亮走满
轨道后,如何掉转马头回返。[3]
通过诗我只求轻松接近心爱的姑娘,
20 如果诗无效,缪斯,请闪到一旁。
但礼物我只能通过屠杀和犯罪来准备,[4]
以免流着泪躺在紧闭的门外,
否则就必须偷走神庙悬挂的装饰,
然而我定要首先劫掠维纳斯——
25 是她怂恿罪,是她给了我贪婪的女友,
让她也体验我这双亵渎之手!
让他们去死,搜求闪亮翡翠的人,
用推罗紫贝浸染羊毛的人!
红海的晶莹贝壳和科斯岛的透明丝衣
30 勾起了念想,让女孩日夜惦记。
这些都败坏她们:门开始感觉到钥匙,
狗开始蹲在房前,保持警惕。
但如果你舍得花钱,守卫也能被收买,
钥匙不是阻碍,狗不会狂吠。
35 可悲啊,无论哪位神将美交给了贪欲,
成堆的灾难得到了怎样的好处?
哭泣声和争吵声由此而来,所以如今
声名狼藉的丘比特无处安身。
然而,因价码不够而驱逐爱慕者的你,
40 祝愿风和火摧毁你聚敛的厚礼,
甚至让青年们欣喜地观赏你家的火灾,
谁也别热心地朝熊熊的焰苗泼水!
但若你的死已迫近,愿没有任何人伤心,
或在你悲戚的祭礼上摆放供品。
45 可是善良且远离贪欲的女人,即使
活百岁,我们仍愿在火葬时哀泣;
某位老者为了纪念她长久的爱情,
将逐年的花环放上新砌的坟,
并在离去时向她道别:“静静地安息吧,
50 愿无忧的骸骨不受覆土重压。”
我的警告非虚言,可真言对我有何益?
我的爱必须遵循她的旨意。
即使她命令我卖掉祖先留下的地产,
拉里斯,也请屈从于她的威严。
55 无论喀耳刻和美狄亚拥有什么毒药,[5]
无论帖撒利亚产什么魔草,[6]
无论(当维纳斯激起未驯牲畜的欲火)
发情母马从阴部滴怎样的汁液,[7]
只要涅墨西斯朝着我温柔地一瞥,
60 即使她混合这千种配料,我也喝。


[1] Murgatroyd(2002)认为,这首诗主要突出了涅墨西斯的贪婪,作品里诗人的贫穷形象以及诗歌与财富的对照早在泛希腊时期的亚历山大诗歌中就颇为常见。他相信诗人的语气是严肃的。但Voss (1811)、, Ciaffi(1944)和Bright(1978)却从这篇作品读出了幽默和反讽。
[2] “赞美战争”意味着写史诗。
[3] 提布卢斯的意思是,他也不愿写《物性论》那样的科学说教诗。
[4] 这一行顺带谴责了同时代通过不义手段聚敛财富的罗马人。
[5] 与美狄亚一样,喀耳刻也是古希腊神话中的著名巫女。
[6] 在古代西方,希腊的帖撒利亚地区以巫术闻名。
[7] “汁液”指母马交配时分泌的爱液,参考维吉尔《农事诗》(Georgics 3.280-283)。