《哀歌集》第二部第2首(提布卢斯)



Dicamus bona verba: venit Natalis ad aras:
quisquis ades, lingua, vir mulierque, fave.
Vrantur pia tura focis, urantur odores
quos tener e terra divite mittit Arabs.
5 Ipse suos adsit Genius visurus honores,[1]
cui decorent sanctas mollia serta comas.
Illius puro destillent tempora nardo,
atque satur libo sit madeatque mero,
adnuat et, Cornute, tibi, quodcumque rogabis.
10 En age, quid cessas? Annuet ille. Roga.[2]
Auguror, uxoris fidos optabis amores:
iam reor hoc ipsos edidicisse deos.
Nec tibi malueris, totum quaecumque per orbem
fortis arat valido rusticus arva bove,
15 nec tibi, gemmarum quidquid felicibus Indis
nascitur, Eoi qua maris unda rubet.
Vota cadunt: viden ut strepitantibus advolet alis
flavaque coniugio vincula portet Amor,
vincula quae maneant semper, dum tarda senectus
20 inducat rugas inficiatque comas.
Eveniat, Natalis, avis prolemque ministret,[3]
ludat et ante tuos turba novella pedes.
[1] adsit Genius=Genius adsit
[2] Annuet=Annuit
[3] Eveniat=Huc veniat=Haec veniat=Hic veniat

(科尔努图斯的生日)[1]
 
让我们说吉祥之语——“生日”已走近祭坛,[2]
在场的男人与女人,请勿妄言!
让虔诚的乳香在炉中燃烧,燃烧从阴柔
阿拉伯的富庶之地送来的香料!
5 让你的守护神亲自来观瞻他的荣耀,
柔软的花环装饰着神圣的头。
愿纯净的香膏从他的双鬓涔涔滴落,
愿他尽享糕饼,在纯酒中浸没。
愿他认可你要求的一切,科尔努图斯,
10 为何迟疑?赶紧说,他会同意。
我预言,你会为妻子忠诚的爱而祷告,
但我想这一点诸神早已知晓;
世界上坚忍农夫用健壮公牛耕作的
任何土地都不会让你更欣悦;
15 红色东海之滨的丰饶印度无论产[3]
任何宝石,都无法让你贪恋。
心愿已许下,你看,丘比特飞到你身边,
扑扇翅膀,载着婚姻的金链,
这些链条将长存,直至衰缓的年岁
20 在额头刻下深痕,把头发染白。
愿祷告成真,“生日”,为祖父带来后嗣,
让新的孩子们在你脚前嬉戏。


[1] 科尔努图斯(Cornutus)的身份不详,但从这首诗看,他应该是提布卢斯的好友,而非虚构人物。早在文艺复兴时期,就有编辑者将科尔努图斯和《哀歌集》第三卷中的克林图斯(Cerinthus)视为同一人,也有不少现代学者认同这种解释,相信科尔努图斯/克林图斯与女诗人苏尔皮契娅结了婚,相关研究文献可参考Ball(1983)专著《哀歌诗人提布卢斯》。按照Murgatroyd的归纳,这一理论的主要依据是:(1)Cerinthus替换Cornutus符合爱情哀歌体的化名规则——音节数相同、音长相同;(2)Cerinthus与古希腊语keras(角)有关,Cornutus也与拉丁语cornu(角)有关;(3)两人的处境和交际圈相似;(4)两人年龄和性格相似,难以想象梅萨拉文学圈中同时有两位这样的人物。但Murgatroyd认为,上述每一条理由都是可疑的,并提出这位Cornutus可能是与梅萨拉同为“土地祭司团”(Fratres Arvales,负责向拉里斯献祭,祈求丰收)成员的M. Caecilius Cornutus。如果这样,本诗第13-14行的玩笑就与科尔努图斯的职司相关了。
[2] 这里的“生日”被视为一位神,与个人守护神(genius)合二为一了。
[3] 提布卢斯显然影射的是红海(Mare Rubrum),但在古典时代,这个名称不仅可以指今天的红海,还可指阿拉伯湾、波斯湾和印度洋,因为传说它们的水都是红色的,可参考Smith《希腊罗马地理辞典》(Dictionary of Greek and Roman Geography)的对应词条。