Semper, ut inducar, blandos offers mihi vultus,
post tamen es misero tristis et asper, Amor.
Quid tibi, saeve, rei mecum est? An gloria magna est
insidias homini composuisse deum?
5 Iam mihi tenduntur casses: iam Delia furtim[1]
nescio quem tacita callida nocte fovet.
Illa quidem iurata negat, sed credere durum est:
sic etiam de me pernegat usque viro.
Ipse miser docui, quo posset ludere pacto
10 custodes: heu heu, nunc premor arte mea.
Fingere tunc didicit causas, ut sola cubaret,
cardine tunc tacito vertere posse fores.
Tunc succos herbasque dedi, quis livor abiret,
quem facit impresso mutua dente Venus.
15 At tu, fallacis coniunx incaute puellae,
me quoque servato, peccet ut illa nihil.
Neu iuvenes celebret multo sermone, caveto,
neve cubet laxo pectus aperta sinu,
neu te decipiat nutu, digitoque liquorem
20 ne trahat et mensae ducat in orbe notas.
Exibit quam saepe, time, seu visere dicet
sacra Bonae maribus non adeunda Deae.
At mihi si credas, illam sequar unus ad aras;
tunc mihi non oculis sit timuisse meis.
25 Saepe, velut gemmas eius signumque probarem,
per causam memini me tetigisse manum;
saepe mero somnum peperi tibi, at ipse bibebam
sobria supposita pocula victor aqua.
Non ego te laesi prudens (ignosce fatenti),
30 iussit Amor: contra quis ferat arma deos?
Ille ego sum, nec me iam dicere vera pudebit,
latrabat tota cui tua nocte canis.[2]
Quid tenera tibi coniuge opus? Tua si bona nescis
servare, heu, frustra clavis inest foribus.
35 Te tenet, absentes alios suspirat amores
et simulat subito condoluisse caput.
At mihi servandam credas: non saeva recuso
verbera, detrecto non ego vincla pedum.
Tum procul absitis, quisquis colit arte capillos,
40 et fluit effuso cui toga laxa sinu,
quisquis et occurret, ne possit crimen habere,
stet procul aut alia stet procul ante via.
Sic fieri iubet ipse deus, sic magna sacerdos
est mihi divino vaticinata sono.
45 Haec ubi Bellonae motu est agitata, nec acrem
flammam, non amens verbera torta timet;
ipsa bipenne suos caedit violenta lacertos
sanguineque effuso spargit inulta deam,
statque latus praefixa veru, stat saucia pectus,
50 et canit eventus, quos dea magna monet:
‘Parcite, quam custodit Amor, violare puellam,
ne pigeat magno post didicisse malo.
Attigerit, labentur opes, ut vulnere nostro
sanguis, ut hic ventis diripiturque cinis.’
55 Et tibi nescio quas dixit, mea Delia, poenas;
si tamen admittas, sit precor illa levis.
Non ego te propter parco tibi, sed tua mater
me movet atque iras aurea vincit anus.
Haec mihi te adducit tenebris multoque timore
60 coniungit nostras clam taciturna manus,
haec foribusque manet noctu me affixa proculque
cognoscit strepitus me veniente pedum.
Vive diu mihi, dulcis anus: proprios ego tecum,
sit modo fas, annos contribuisse velim.
65 Te semper natamque tuam te propter amabo:
quicquid agit, sanguis est tamen illa tuus.
Sit modo casta, doce, quamvis non vitta ligatos
impediat crines nec stola longa pedes.
Et mihi sint durae leges, laudare nec ullam
70 possim ego, quin oculos appetat illa meos,
et siquid peccasse putet, ducarque capillis
in medias pronus proripiarque vias.[3]
Non ego te pulsare velim, sed, venerit iste
si furor, optarim non habuisse manus;
75 nec saevo sis casta metu, sed mente fideli,
mutuus absenti te mihi servet amor.
At, quae fida fuit nulli, post victa senecta
ducit inops tremula stamina torta manu
firmaque conductis adnectit licia telis
80 tractaque de niveo vellere ducta putat.
Hanc animo gaudente vident iuvenumque catervae
commemorant merito tot mala ferre senem,
hanc Venus exalto flentem sublimis Olympo
spectat et, infidis quam sit acerba, monet.
85 Haec aliis maledicta cadant; nos, Delia, amoris
exemplum cana simus uterque coma.
[1] Iam=Nam
[2] latrabat=instabat
[3] in medias pronus=immerito pronas
(黛麗婭的丈夫和母親)
你總是,為了引誘我,露出滿臉的溫情,
事後你對我卻冷漠而粗暴,小愛神。
殘忍的傢伙,為何來煩我?難道神設陷阱
對付凡人竟是很榮耀的事情?
5 獵網確實已為我鋪開,在寂靜的夜裡,
狡猾的黛麗婭正摟着某位男子。
她發誓否認此事,可是相信她太難——
關於我,她也向丈夫否認過無數遍。
可憐蟲!是我親自教會她怎樣騙過
10 看守,如今我卻被自己的手段欺迫!
那時她學習了如何編借口,好獨自就寢,
如何開門,鉸鏈才不會發聲。
那時我給她抹藥液,好祛除雲雨時分
兩人的牙齒留給彼此的咬痕。
15 然而你,撒謊成性的姑娘的粗心丈夫,
也為我看緊她,別讓她輕易失足!
警惕她頻繁靠近年輕人搭訕,或躺在
那裡,鬆開衣襟,袒胸露懷,
或者瞞着你,悄悄點頭,或用手指
20 蘸酒,在圓桌上寫出約定的標記。
小心,她會經常溜出門,或者佯稱
去敬拜禁止男人接觸的“善女神”。[1]
但你若信任我,我可以單獨陪她去祭壇——
我無需為自己的眼睛提心弔膽。[2]
25 我記得,以鑒定她的寶石和戒指為理由,[3]
我經常堂而皇之地撫摸她的手;
我常用純酒催你入眠,自己卻永遠
清醒——我杯中早已換上甘泉。
傷害你並非我本心,饒恕坦白之人!
30 丘比特下令,誰能武裝反抗神?
我是他——現在我不再羞於承認事實,
你的狗是沖我終夜狂吠不止。
你為何需要嬌柔的妻子?若不知珍寶
如何守,鑰匙插門中也是徒勞。
35 她雖擁着你,卻為別處的情人嘆息,
忽然又裝作劇烈的頭疼來襲。
把她交給我來看護!我不拒絕殘酷的
鞭笞,也任憑鐐銬將腳緊鎖。
你們卻必須遠離——製作精緻髮型、
40 托加袍故意垂着許多褶的男人![4]
誰如果撞見我們,為避免招來訕謗,
請他退後,退到另一條街上!
是神親自吩咐我如此,是他的女祭司
以神聖的聲音向我預言需如此。
45 當她受到貝羅娜的激蕩,陷入瘋癲,[5]
既不怕烈火,也不怕高揚的皮鞭;
她持雙刃斧猛砍自己的臂膀,神像
濺滿鮮血,她竟然彷彿無恙。
脅部扎着長矛,胸膛也受傷,她站着
50 吟唱來源於偉大女神的告誡:
“切勿侵犯丘比特守護的那位姑娘,
以免在大難中懊悔當初的莽撞。
碰她一次,財富就會像我的血從傷口
流走,像這些灰燼被風捲走。”
55 她也預告了對你的懲處,我的黛麗婭,
但你若犯錯,我會求她輕罰。
我並非因你饒恕你,是你的母親令我
感動,仁善的老嫗平息了我怒火。[6]
她在黑暗中悄悄領你來見我,雖驚恐,
60 卻無聲地將你的手放入我手中;
夜裡她一直候在門外,我還未走近,
她已從遠處認出我的腳步聲。
為我長命吧,親愛的老人,倘若神允許,
我願意給你添上自己的壽數。
65 我永遠愛你,也愛你女兒,為你的緣故——
無論做什麼,她畢竟是你的延續。
只求你教她貞潔,儘管沒束帶纏住
她頭髮,也無裙邊遮住她雙足。
讓她也制定嚴苛的規則,我若稱讚
70 另一位女子,就叫她挖我的眼;
若她相信我出軌,雖無辜,我也甘願
被揪着頭髮,穿過熱鬧的街面。
我永遠不會有打你的念頭,如此的瘋癲
若降臨,我寧可我的手從未出現;
75 別因為殘忍的恐懼守身,而因為忠誠,
我不在,願相互的愛做你的衛兵。
可是不忠於任何人的女子,待風燭殘年,
就只能用顫抖的手紡出紗線,
在別人出租的織機上將繃緊的綜絲固定,
80 把蓬亂的雪白毛紗梳理成型。
一群群青年男子將興高采烈地望着她,
宣稱她晚年活該有如此的懲罰;
維納斯從巍峨的神山之巔俯瞰她流淚,
警告無信者,她不會有半分慈悲。
85 讓這些詛咒落別人身上。等兩鬢已斑,
黛麗婭,願我倆仍是愛的典範。
[1] “善女神”(Bona Dea)即忒盧斯(Tellus,意為大地),她在羅馬有多個名字,例如奧普斯(Ops)和庫柏勒(Cybele),大體上與古希臘神話中的蓋婭女神相當。
[2] 男人參加“善女神”敬拜的行為被視為褻瀆,懲罰是失明。提布盧斯暗示,黛麗婭只是想甩開男性情人或監護人。
[3] 古羅馬人常用戒指上的小雕像(signum)作為證明身份的印鑒,所以拉丁語原文的signum代指戒指。
[4] 托加袍(toga)是古羅馬男子的外衣,穿托加袍時“垂着許多褶”是不少花花公子的做派。
[5] 貝羅娜(Bellona)是古羅馬的女戰神。
[6] 拉丁語原文的aurea在這裡並不表示“金色的”,只是稱讚之語。