Asper eram et bene discidium me ferre loquebar,
at mihi nunc longe gloria fortis abest.
Namque agor ut per plana citus sola verbere turben,
quem celer assueta versat ab arte puer.
5 Vre ferum et torque, libeat ne dicere quicquam
magnificum post haec: horrida verba doma.
Parce tamen, per te furtivi foedera lecti,
per Venerem quaeso compositumque caput.
Ille ego, cum tristi morbo defessa iaceres,
10 te dicor votis eripuisse meis,
ipseque te circumlustravi sulphure puro,
carmine cum magico praecinuisset anus;
ipse procuravi, ne possent saeva nocere
somnia, ter salsa deveneranda mola;[1]
15 ipse ego velatus lino tunicisque solutis[2]
vota novem Triviae nocte silente dedi.
Omnia persolvi: fruitur nunc alter amore,
et precibus felix utitur ille meis.
At mihi felicem vitam, si salva fuisses,
20 fingebam demens, sed renuente deo.
‘Rura colam, frugumque aderit mea Delia custos,
area dum messes sole calente teret,
aut mihi servabit plenis in lintribus uvas
pressaque veloci candida musta pede;
25 consuescet numerare pecus, consuescet amantis
garrulus in dominae ludere verna sinu.
Illa deo sciet agricolae pro vitibus uvam,
pro segete spicas, pro grege ferre dapem.
Illa regat cunctos, illi sint omnia curae,
30 at iuvet in tota me nihil esse domo.
Huc veniet Messalla meus, cui dulcia poma
Delia selectis detrahat arboribus,
et, tantum venerata virum, cui sedula curet,[3]
cui paret atque epulas ipsa ministra gerat.’[4]
35 Haec mihi fingebam, quae nunc Eurusque Notusque
iactat odoratos vota per Armenios.
Saepe ego temptavi curas depellere vino,
at dolor in lacrimas verterat omne merum.
Saepe aliam tenui, sed iam cum gaudia adirem,
40 admonuit dominae deseruitque Venus.
Tunc me discedens devotum femina dixit,
a pudet, et narrat scire nefanda meam.[5]
Non facit hoc verbis, facie tenerisque lacertis
devovet et flavis nostra puella comis.
45 Talis ad Haemonium Nereis Pelea quondam
vecta est frenato caerula pisce Thetis.
Haec nocuere mihi, quod adest huic dives amator;
venit in exitium callida lena meum.
Sanguineas edat illa dapes atque ore cruento
50 tristia cum multo pocula felle bibat;
hanc volitent animae circum sua fata querentes
semper et e tectis strix violenta canat;
ipsa fame stimulante furens herbasque sepulcris
quaerat et a saevis ossa relicta lupis,
55 currat et inguinibus nudis ululetque per urbes,
post agat e triviis aspera turba canum.
Eveniet: dat signa deus; sunt numina amanti,
saevit et iniusta lege relicta Venus.
At tu quam primum sagae praecepta rapacis
60 desere: non donis vincitur omnis amor.
Pauper erit praesto semper tibi, pauper adibit[6]
primus et in tenero fixus erit latere,
pauper in angusto fidus comes agmine turbae
subicietque manus efficietque viam,
65 pauper ad occultos furtim deducet amicos
vinclaque de niveo detrahet ipse pede.
Heu canimus frustra, nec verbis victa fatiscit[7]
ianua, sed plena est percutienda manu.
At tu, qui potior nunc es, mea fata caveto:[8]
70 versatur celeri Fors levis orbe rotae.
Non frustra quidam iam nunc in limine perstat
sedulus ac crebro prospicit ac refugit,
et simulat transire domum, mox deinde recurrit,
solus et ante ipsas exscreat usque fores.
75 Nescio quid furtivus amor parat. Vtere quaeso,
dum licet: in liquida nat tibi linter aqua.
[1] somnia=omina; salsa=sancta
[2] lino=filo
[3] virum=decus, cui=hunc
[4] cui=huic
[5] a=et
[6] semper tibi=tibi semper
[7] fatiscit=patescit
[8] caveto=timeto
(富豪情敵)[1]
那時我生氣,吹噓自己能應對分離,
可如今勇敢的誇口已不知去哪裡。
就像平地上的陀螺,我被迫飛速地旋轉,[2]
那敏捷男孩抽打的技術太熟練。
5 炙烤我,摧虐我這位野人!以免我此後
再說大話——馴服我挑釁的舌頭!
但請饒恕我,我以秘密歡愛的盟誓、
維納斯和你依偎我的頭求你。
當你被重病消磨,虛弱地躺着,據說
10 是我用禱告讓你擺脫了困厄;
是我在你周圍鋪純凈的硫磺來辟邪,
當某位老嫗誦唱害你的魔歌;
擔心兇殘的夢境傷了你,是我親自
三次安撫它們,撒抹鹽的麥粒;[3]
15 是我矇著麻布,解開衣衫,在靜夜
向特里維婭獻上九重承諾。[4]
我全部兌了現,愛人卻被第三者佔有,
我許願的成果卻被他幸運地享受。
我真是瘋了,竟然幻想着,你若病癒,
20 我就有幸福的生活,可是神說不!
“我將住鄉村,我的黛麗婭在身邊守望
莊稼,當禾場在暖陽下為麥粒脫糠;
或者她將為我在滿溢的瓦缸里收藏
葡萄汁或捷足踩出的閃亮酒漿;
25 她會習慣數牛羊,某位饒舌的小奴隸
會習慣在寵她的女主人膝上嬉戲。
她將學會向農神進獻葡萄,以保佑
藤條,獻麥穗和佳肴保穀物和牲口。
讓她統治所有人,掌管所有的事務,
30 而我則樂於在家裡徹底閑居。
梅薩拉將蒞臨此處,黛麗婭將從最好的
樹上為他採摘香甜的嘉果;
她將恭謹而殷勤地款待如此的偉人,
親手備宴席,親自在一旁侍奉。”
35 我如此祈禱夢想,東風和南風卻將它
拋到了酷愛香料的亞美尼亞。
我經常試圖用濃酒驅散我的傷悲,
可是痛苦卻把所有酒變成淚;
我經常摟住別人,可眼看到快樂的極致,
40 維納斯卻讓我想起她,並將我拋棄。
於是懷中的女子離開我,斥責我着了魔,
羞恥!她傳言我情人的秘術不可說!
我心愛的姑娘確實有魔法,不只是言辭,
俏臉、柔臂和金髮都讓我犯痴。
45 昔日涅柔斯湛藍的女兒忒提斯也如此,[5]
乘魚車奔向海摩尼亞的佩琉斯。[6]
這些害了我——富有的情人陪在她身旁,
狡詐的淫媒決意讓我滅亡。[7]
祝她的飯食都浸血,祝她用染污的嘴
50 飲盡盛滿膽汁的陰鬱之杯;
祝她的周圍永遠有哀嘆命運的鬼魂
飄蕩,屋頂有鴟鴞凶暴地嘶鳴;
她自己被飢餓驅使,在墓地瘋狂搜求
青草和野蠻狼群留下的骨頭;
55 讓她赤裸着陰部,在城裡奔竄、尖叫,
然後讓惡狗將她從街衢趕跑。
這會發生,神給了徵兆,戀愛者有神助,
陷入不公的結合,維納斯會發怒。
可是你,立刻拋棄這貪婪女巫的吩咐,
60 並非所有的愛情都可以賄賂。
一位窮人永遠等着你,他會最先
衝到你這裡,黏在你柔軀旁邊;
一位窮人將忠誠陪伴你,用手推搡
壓迫的人牆,為你辟出空當;
65 一位窮人將偷偷領你見隱秘的朋友,
躬身為你的雪足解開鞋扣。[8]
可惜我的歌是徒勞,門不會被言辭征服,
打開它,需要手中裝滿禮物。
然而得意的你啊,要小心我的災愆:
70 輕浮的運氣隨迅疾的輪子運轉。[9]
此刻已有人熱切地站在門檻上(他不會
失望),反覆往前看,然後撤退,
裝作從房前路過,可是很快又折返,
獨自在門前,彷彿不停地咳痰。
75 鬼祟的愛欲不知醞釀著什麼。我勸你
及時行樂,趁船游弋在靜水裡。
[1] Ollivère(2020)指出,從第四首到第五首的轉換也出人意料。讀完第四首,我們期待提布盧斯會繼續寫關於瑪拉圖斯的詩,所以自然以為第4行的“敏捷男孩”指瑪拉圖斯,直到第21行我們才知道折磨抒情主人公的是黛麗婭,“敏捷男孩”應該指丘比特。
[2] 陀螺(turben),古羅馬玩具,與今天的陀螺相似。
[3] 拉丁語mola原義是“碾碎的麥粒”,指用於獻祭的小鹽餅(mola salsa),它放入火中後爆裂的動靜越大越吉利。
[4] 特里維婭(Trivia)指狄安娜或赫卡忒,字面意思是“三條路”,之所以這樣稱呼女神,是因為她有三個名字——狄安娜/盧契娜/盧娜,並有三重身份——獵神/生育神/月神。
[5] 忒提斯(Thetis),海神涅柔斯與多麗絲之女,阿喀琉斯之母。
[6] 海摩尼亞(Haemonia)是希臘帖撒利亞(Thessalia)的別稱,因古代國王海蒙(Haemon)而得名,忒提斯丈夫佩琉斯(Peleus)是帖撒利亞人。
[7] 淫媒(lena,為人拉皮條的老婦人)是古羅馬愛情哀歌中的常見角色。
[8] 鞋扣(vincla),古羅馬的鞋形似涼鞋,用皮製的繫繩綁在腳踝上。
[9] 運氣(Fors或Fortuna)在古羅馬被視為一位神,其形象是一個旋轉的輪子,象徵運氣之無常。