Non tuus levis in mala
deditus vir adultera
probra turpia persequens
a tuis teneris volet
105 secubare papillis,
Lenta sed velut adsitas
vitis implicat arbores,
implicabitur in tuum
complexum. Sed abit dies:
110 prodeas, nova nupta.
O cubile, quod omnibus
………………………..
………………………..
………………………..
115 candido pede lecti,
quae tuo veniunt ero,
quanta gaudia, quae vaga
nocte, quae medio die
gaudeat! Sed abit dies:
120 prodeas, nova nupta.
Tollite, [o] pueri, faces:
flammeum video venire.
Ite concinite in modum
‘O Hymen Hymenaee io,
125 O Hymen Hymenaee.’
Ne diu taceat procax
fescennina iocatio,
nec nuces pueris neget
desertum domini audiens
130 concubinus amorem.
Da nuces pueris, iners
concubine: satis diu
lusisti nucibus: lubet
iam servire Talasio.
135 concubine, nuces da.
Sordebant tibi villicae,
concubine, hodie atque heri;
nunc tuum cinerarius
tondet os. Miser a miser
140 concubine, nuces da.
Diceris male te a tuis
unguentate glabris, marite,
abstinere: sed abstine.
Io Hymen Hymenaee io,
145 io Hymen Hymenaee.
Scimus haec tibi quae licent
sola cognita, sed marito
ista non eadem licent.
Io Hymen Hymenaee io,
150 io Hymen Hymenaee.
Nupta, tu quoque quae tuus
vir petet cave ne neges,
ni petitum aliunde eat.
Io Hymen Hymenaee io,
155 io Hymen Hymenaee.
En tibi domus ut potens
et beata viri tui:
quae tibi sine serviat
(Io Hymen Hymenaee io,
160 io Hymen Hymenaee)
usque dum tremulum movens
cana tempus anilitas
omnia omnibus annuit.
Io Hymen Hymenaee io,
165 io Hymen Hymenaee.
Transfer omine cum bono
limen aureolos pedes,
rasilemque subi forem.
Io Hymen Hymenaee io,
170 io Hymen Hymenaee.
Aspice intus ut accubans
vir tuus Tyrio in toro
totus immineat tibi.
Io Hymen Hymenaee io,
175 io Hymen Hymenaee.
Illi non minus ac tibi
pectore uritur intimo
flamma, sed penite magis.
Io Hymen Hymenaee io,
180 io Hymen Hymenaee.
Mitte brachiolum teres,
praetextate, puellulae,
iam cubile adeat viri.
Io Hymen Hymenaee io,
185 io Hymen Hymenaee.
[Vos] bonae senibus viris
cognitae bene feminae,
collocate puellulam.
Io Hymen Hymenaee io,
190 io Hymen Hymenaee.
Iam licet venias, marite:
uxor in thalamo tibi est,
ore floridulo nitens,
alba parthenice velut
195 luteumve papaver.
At, marite, (ita me iuvent
caelites) nihilo minus
pulcher es, neque te Venus
neglegit. Sed abit dies:
200 perge, ne remorare.
Non diu remoratus es:
iam venis. Bona te Venus
iuverit, quoniam palam
quod cupis cupis et bonum
205 non abscondis amorem.
Ille pulveris Africi
siderumque micantium
subducat numerum prius,
qui vestri numerare vult
210 multa milia ludi.
Ludite ut lubet, et brevi
liberos date. Non decet
tam vetus sine liberis
nomen esse, sed indidem
215 semper ingenerari.
Torquatus volo parvulus
matris e gremio suae
porrigens teneras manus
dulce rideat ad patrem
220 semihiante labello.
Sit suo similis patri
Manlio et facile omnibus
noscitetur ab insciis,
et pudicitiam suae
225 matris indicet ore.
Talis illius a bona
matre laus genus approbet,
qualis unica ab optima
matre Telemacho manet
230 fama Penelopeo.
Claudite ostia, virgines:
lusimus satis. At, boni
coniuges, bene vivite et
munere assiduo valentem
235 exercete iuventam.
你這位新郎並不輕浮,
斷然不會走淫邪之路,
追逐令人羞恥的快樂,
你這雙嬌嫩的乳房
105 他絕不會拋舍。[1]
相反,就像柔韌的葡萄藤
會纏住種在旁邊的喬木,
你的擁抱也會將新郎
纏繞。可是時間飛逝:
110 快出來吧,新娘。
啊,床榻,它為所有人
[獻上辛勞之後的休憩,[2]
但今夜它有特別的榮耀,
看,吉祥的飾物已掛滿]
115 光潔的床腳,
啊,怎樣的快樂等着[3]
你的新郎,在短暫的夜,
在明亮的白晝,他會怎樣
欣喜!可是時間飛逝:
120 快出來吧,新娘。
男孩們,現在該舉起火炬:[4]
我已經看見面紗在移動。
一起唱吧,合著拍子:
“許墨奈伊啊,許門,
125 許門啊,許墨奈伊。”
別讓猥褻的笑話中間[5]
有長久的冷場,也別讓
主人的孌童因為從此[6]
將要失寵,不肯把堅果
130 發給周圍的孩子。
懶惰的孌童,把堅果
分給孩子們:這些果子
你玩得夠久啦。此刻
你必須為婚禮幫忙。[7]
135 孌童,快發堅果。
就在今天和昨天,孌童,
你還瞧不上那些農婦:[8]
現在理髮師卻將剃光
你的鬍子。可憐啊可憐,
140 快發堅果,孌童。
抹香膏的新郎,聽說你
難以捨棄皮膚光滑的[9]
孌童們:可你必須捨棄。
許墨奈伊啊,許門,[10]
145 許門啊,許墨奈伊。
我們知道,你只體驗過
這些未被禁止的快樂,
但結了婚就不再可以。
許墨奈伊啊,許門,
150 許門啊,許墨奈伊。
還有你,新娘,不要
拒絕你丈夫的欲求,
以免他在別處尋甜蜜。
許墨奈伊啊,許門,
155 許門啊,許墨奈伊。
看,這就是你丈夫的家,
多麼富麗,多麼喜慶:
請允許它做你的僕役
(許墨奈伊啊,許門,
160 許門啊,許墨奈伊),
直到白髮蒼蒼的老年,[11]
你顫巍巍地點頭,和大家
一起稱許每一件物事。
許墨奈伊啊,許門,
165 許門啊,許墨奈伊。
伴着吉祥的徵兆,抬起你[12]
金色的小腳,跨過門檻,[13]
從鮮亮的門扉間進去。
許墨奈伊啊,許門,
170 許門啊,許墨奈伊。
往裡看,你的新郎躺在
掛着紫色帷幕的床上,[14]
多麼急切地望着你。
許墨奈伊啊,許門,
175 許門啊,許墨奈伊。
他的內心深處,也有
和你一樣熾烈的火焰
燃燒,可是你,再往裡。
許墨奈伊啊,許門,
180 許門啊,許墨奈伊。
小男孩,鬆開小新娘[15]
柔嫩的手臂,時辰到了,
她要到新郎的床上歇息。
許墨奈伊啊,許門,
185 許門啊,許墨奈伊。
與丈夫白頭偕老的
淳樸婦人們,讓新娘
躺下,將她悉心安置。
許墨奈伊啊,許門,
190 許門啊,許墨奈伊。
現在你可以來了,新郎:
你的妻子已等在洞房裡,[16]
嬌美的臉泛着光澤,
彷彿白色的雛菊,
195 又像橘紅的罌粟朵。
可是你,新郎(諸神
保佑我),你的容貌
絲毫不遜於她,維納斯
也沒忽略你。但時間飛逝:
200 開始吧,別再遲疑。
你沒再遲疑,你已經
來了。願美善的維納斯
賜福於你,因你的慾望
是坦蕩的,你也未曾
205 將誠實的愛隱藏。
你們的性愛遊戲變化
無窮,誰若想數清,
就讓他先去數盡
阿非利加的沙粒
210 和天上閃爍的繁星。[17]
盡情地遊戲吧,趕快[18]
育出子女。如此古老的
姓氏不應沒有後代,
而應像恆久的山泉
215 活水源源而來。
我盼望見到一位小小的
托爾誇圖斯,從母親懷中[19]
伸出他那雙稚嫩的手臂,
半啟雙唇,甜美的笑
220 向父親漾起。
願他長得像曼利烏斯,
所有初次見他的人
都能輕易地辨認,
願他滔滔不絕的口才
225 見證母親的忠貞。[20]
願人們對他的讚頌
映射純潔母親的血統,
就如同最好的母親
珀涅羅珀為特雷馬科斯[21]
230 贏得了永久聲名。
關上大門,少女們:
我們已盡興。可是你們,
善良的新人,幸福生活吧,
履行你們的義務,享受[22]
235 豐盛的青春年華。
[1] secubare,cubare是“睡覺”的意思,前綴se-和第104行的介詞a一起表示離開新娘身邊。papillis(主格單數papilla)常指乳頭,這裡指乳房。
[2] 112-114行原文缺失。Owen版和Merrill版中這3行都記入詩歌的行數,但在多數版本中,115-235行都標為108-228行。此處的三行漢語詩是譯者根據上下文補充的。
[3] tuo ero(主格tuus erus,你的主人)指新郎(古羅馬是一個男權社會)。
[4] 121-165行,新娘出門,隨送親隊伍去新郎家。
[5] Fecennina iocatio指婚禮上的黃色笑話,可能因為源於Fescennium地區而得名,也可能與fascinum(“邪惡眼睛”)有關。古羅馬人相信,粗俗的笑話可以將處於幸福狀態的人拉回普通狀態,從而避免“邪惡眼睛”的嫉妒和傷害。
[6] concubinus字面意思是“一起睡覺的男性”。古羅馬男子在婚前有養孌童的習俗,但婚後從道德上說則不再許可,所以這裡卡圖盧斯說孌童“將要失寵”。
[7] Talasio,古羅馬送親隊伍在去新郎家的路上,要呼喊Talasio(主格Talasius,可能是某個羅馬男子的名字),起源已不可考,參考李維《羅馬史》(Ab Urbe Condita 1.9.12)。
[8] villicae(主格villica)原指villicus(替人看管農場的人)的妻子。Garrison(1989)認為,這裡指的是趁丈夫不在與人偷情的農婦。孌童在以前受男主人寵愛時,不屑與她們有染。現在年齡太大(需要剃鬍子了),不再受寵,因而失去了在她們面前的優越感。
[9] glabris,“沒有毛,光滑”,因孌童一般是十來歲的男孩。
[10] io,嘆詞,在儀式中常表示歡慶。
[11] anilitas專指女性的老年。
[12] 166-235行,正式的婚歌,新娘進入新家,賓客慶祝婚禮,祝願新人享受愛情,早日生育。
[13] aureolos是aureus(金色的)的小詞形式,描繪新娘腳的小巧。
[14] Tyrio…toro(主格Tyrius torus)指飾有紫色帷幕的床,形容詞Tyrius源於Tyrus(推羅,古代地中海東岸城市)。推羅附近海中盛產紫貝,可用於製造將衣服染成紫色的珍貴染料。
[15] praetextate,praetextus(穿帶有紫色鑲邊托加袍的人,指少年)的呼格,這裡指三位陪伴新娘的小男孩中的一位,由他帶領新娘進入洞房,將她交給布置婚床的已婚婦女。puellulae(主格puellula)是puella(姑娘)的小詞形式,指新娘。
[16] thalamo(主格thalamus),“洞房”,所以婚歌名為epithalamium(在洞房旁邊唱的歌)。
[17] 這裡形容“多”的比喻與第7首相同。
[18] ludi(遊戲),這裡明顯指性愛的花樣。
[19] Torquatus(托爾誇圖斯)也是新郎Manlius(氏族姓)的姓(家族姓),其先祖T. Manlius因曾經單獨殺死一位高盧巨人,搶來他的項鏈(torques),所以得此綽號。
[20] ore(主格os,嘴或臉),學者們通常認為此處指小托爾誇圖斯的面部特徵,但Harrison(1996)認為,如果是這樣,意思顯然與221-223行重複。他提出,ore最好理解為嘴,引申為口才。西塞羅很敬重L. Manlius Torquatus,並曾提到其演說的莊重優雅,所以卡圖盧斯此處可能是祝願托爾誇圖斯的兒子能繼承父親的口才。
[21] 形容詞Penelopeo從Penelope(珀涅羅珀)變來,珀涅羅珀是奧德修斯的妻子,常被視為忠貞的典型。Telemacho(主格Telemachus),特雷馬科斯,奧德修斯的兒子。
[22] 在古羅馬,婚內性行為首先是一種繁衍後代的義務。