卡圖盧斯《歌集》第62首



Vesper adest: iuvenes, consurgite: Vesper Olympo
exspectata diu vix tandem lumina tollit.
Surgere iam tempus, iam pinguis linquere mensas;
iam veniet virgo, iam dicetur hymenaeus.
5 Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
 
Cernitis, innuptae, iuvenes? Consurgite contra:
nimirum Oetaeos ostendit Noctifer ignes.
Sic certest: viden ut perniciter exsiluere?
Non temere exsiluere; canent quod vincere par est.
10 Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
 
Non facilis nobis, aequales, palma parata est:
aspicite, innuptae secum ut meditata requirunt.
Non frustra meditantur: habent memorabile quod sit.
Nec mirum, penitus quae tota mente laborant.
15 Nos alio mentes, alio divisimus aures;
iure igitur vincemur; amat victoria curam.
Quare nunc animos saltem convertite vestros:
dicere iam incipient, iam respondere decebit.
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
 
20 Hespere, quis caelo fertur crudelior ignis?
Qui natam possis complexu avellere matris,
complexu matris retinentem avellere natam,
et iuveni ardenti castam donare puellam.
Quid faciunt hostes capta crudelius urbe?
25 Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
 
Hespere, quis caelo lucet iucundior ignis?
Qui desponsa tua firmes conubia flamma,
quae pepigere viri, pepigerunt ante parentes,
nec iunxere prius quam se tuus extulit ardor.
30 Quid datur a divis felici optatius hora?
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
 
Hesperus e nobis, aequales, abstulit unam.
……………………………………………
 
Namque tuo adventu vigilat custodia semper.
Nocte latent fures, quos idem saepe revertens,
35 Hespere, mutato comprendis nomine Eous
At libet innuptis ficto te carpere questu.
Quid tum, si carpunt, tacita quem mente requirunt?
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
 
Ut flos in saeptis secretus nascitur hortis,
40 ignotus pecori, nullo convulsus aratro,
quem mulcent aurae, firmat sol, educat imber;
multi illum pueri, multae optavere puellae;
idem cum tenui carptus defloruit ungui,
nulli illum pueri, nullae optavere puellae:
45 sic virgo, dum intacta manet, dum cara suis est;
cum castum amisit polluto corpore florem,
nec pueris iucunda manet, nec cara puellis.
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
 
Vt vidua in nudo vitis quae nascitur arvo,
50 numquam se extollit, numquam mitem educat uvam,
sed tenerum prono deflectens pondere corpus
iam iam contingit summum radice flagellum;
hanc nulli agricolae, nulli coluere iuvenci;
at si forte eadem est ulmo coniuncta marito,
55 multi illam agricolae, multi coluere iuvenci:
sic virgo, dum intacta manet, dum inculta senescit;
cum par conubium maturo tempore adepta est,
cara viro magis et minus est invisa parenti.
 
Et tu ne pugna cum tali coniuge, virgo.
60 Non aequum est pugnare, pater cui tradidit ipse,
ipse pater cum matre, quibus parere necesse est.
Virginitas non tota tua est, ex parte parentum est:
tertia pars patri, pars est data tertia matri,
tertia sola tua est. Noli pugnare duobus,
65 qui genero suo iura simul cum dote dederunt.
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.

(對歌式婚曲)[1]
 
晚星已升起,小伙們,起身:奧林匹斯山上[2]
晚星終於升起來了,射出我們期待已久的光。
時辰到了,快起身,快離開擺滿佳肴的桌子。
新娘就要來了,許墨奈俄斯的歌聲就要響起。
5 許門,許墨奈伊,來吧,許門,許墨奈伊。
 
姑娘們,看見小伙們了嗎?起身,準備對戰:[3]
晚星已經向我們展現出來自埃塔山的火焰。[4]
這至少是真的:你看他們多麼迅疾地站起來!
他們起身非衝動,而是要唱歌,與我們比賽。
10 許門,許墨奈伊,來吧,許門,許墨奈伊。
 
夥伴們,我們要取走勝利的棕櫚並不容易:[5]
看啊,姑娘們正在記憶里搜尋學過的技藝。
她們的努力沒白費,她們的表演令人佩服,
這毫不奇怪,既然她們都如此全神貫注。
15 我們卻分了身,一邊用腦子,一邊用耳朵,
所以輸也是應當的,勝利需要辛勤的求索。
所以,快收起你們的思緒,別再心猿意馬:
她們已經開始唱了,我們必須立刻回答。
許門,許墨奈伊,來吧,許門,許墨奈伊。
 
20 晚星啊,蒼穹里運行的火有誰比你更殘酷?[6]
你竟忍心從母親懷抱中劫走她的愛女,
雖然可憐的女兒與母親如此難捨難分,
又把貞潔的姑娘送給情慾灼燒的年輕人。
攻陷城市的敵人可曾做過更殘酷的事?
25 許門,許墨奈伊,來吧,許門,許墨奈伊。
 
晚星啊,蒼穹里閃爍的火有誰讓人更歡愉?[7]
你的火焰讓婚約變得圓滿,雖然雙方父母
早已承諾,未婚夫也已承諾,但如果你不曾
舉起火焰,新人們就無法結合成新的生命。
30 神的禮物中,可有比這良辰更幸福的東西?
許門,許墨奈伊,來吧,許門,許墨奈伊。
 
夥伴們,晚星已經奪走了我們中的一位。[8]
…… ……
 
因為你出現的時候,守衛就要開始巡視。[9]
盜賊可以在夜裡藏匿,可是晚星啊,你
35 常常會回來,抓住他們,這時的你叫晨星,[10]
少女總喜歡指責你,可是她們言不由衷,
抱怨有什麼用,既然她們心裡默默盼着你?
許門,許墨奈伊,來吧,許門,許墨奈伊。
 
就像一朵花,獨自長在籬笆隔開的花園裡,[11]
40 沒有綿羊來碰它,也沒有犁鏵為它翻泥,
微風愛撫它,陽光溫暖它,雨水滋潤它,
許多男孩,許多女孩,都愛戀這樣的花;
可如果它被尖利的指甲掐了,凋落了,
就不會有男孩,不會有女孩,再喜歡它:
45 少女也一樣,保持處子之身,家人就珍愛;
一旦身體被玷污,貞潔的花朵枯敗,
她就不再有男孩喜歡,不再有女孩痴迷。
許門,許墨奈伊,來吧,許門,許墨奈伊。
 
就像孤獨的葡萄藤,生長在荒蕪的田裡,[12]
50 永遠無法攀高,永遠無法結出成熟的果實,
只能讓柔弱的軀體因重量彎折,下沉,
頂端的卷鬚幾乎已碰到地下的根,
不會有農夫,不會有耕牛,來看顧它;
同樣是它,如果有幸和一株榆樹成了家,
55 許多農夫,許多耕牛,都會把它看顧:
少女也一樣,保持處子之身,就一直荒蕪;
可如果在合適的時候締結合適的姻緣,
就會更讓男人珍愛,也不再讓父親厭煩。
 
新娘啊,你也不要與這樣的新郎爭鬥。[13]
60 與他爭鬥是不應當的,是你父親親手——
是你父母一起——把你交給他的,你必須
服從他。童貞不只屬於你,也屬於父母:
父親有三分之一,母親有三分之一,
只有三分之一歸你。別與他們兩人為敵,
65 他們的權利和嫁妝一起已交到女婿手裡。
許門,許墨奈伊,來吧,許門,許墨奈伊。


[1] 本詩格律是Dactylic hexameter。這首詩也是婚歌,但風格和寫作手法與第61首明顯不一樣。它的一些措辭受到了薩福婚歌的影響,對歌的結構方式和疊句有忒奧克里托斯(Theocritus)的影子,總的來說有更多的希臘風味。但Maas(1916)提出,不應過分強調薩福的影響,事實上這首詩在古希臘羅馬文學中自成一體。Wilamowitz(1924)提出,這首詩帶有理想的虛構色彩,沒有明顯的地域標誌,也與任何具體的婚禮無關。
[2] 1-5行由一群男孩唱。整首詩都以男孩和女孩對唱的形式寫成,分別表達了男女雙方對婚姻的看法。Vesper(晚星,即金星)。Fraenkel(1955)指出,在古希臘羅馬文學中,奧林匹斯山常常代表天。
[3] innuptae指未婚少女。6-10行由她們唱。
[4] Oetaeos(主格Oetaeus)由Oeta(埃塔山)變來,Oetaeus常用來形容晚星。noctifer字面意思是“帶來夜的東西”,指晚星。
[5] 11-19行由男孩們唱。
[6] 20-25行由女孩們唱。
[7] 26-31行由男孩們唱。
[8] 第32行和33行之間有幾行詩缺失,由女孩們唱,“奪走的一位”指新娘。
[9] 33-38行由男孩們唱。
[10] Eous(晨星,即金星),金星有時在傍晚升起,有時在早晨升起。
[11] 39-48行由女孩們唱。
[12] 49-58行由男孩們唱。
[13] 59-66行可能由男孩們唱,也可能是敘述者勸告新娘的話,因為前面男孩的合唱並未專門針對新娘一人。