Cum mihi pomiferis coniunx foret orta Faliscis,
moenia contigimus victa, Camille, tibi.
Casta sacerdotes Iunoni festa parabant
et celebres ludos indigenamque bovem.
5 Grande morae pretium ritus cognoscere, quamvis
difficilis clivis huc via praebet iter.
Stat vetus et densa praenubilus arbore lucus;
aspice: concedes numinis esse locum.[1]
Accipit ara preces votivaque tura piorum,
10 ara per antiquas facta sine arte manus.
Huc, ubi praesonuit sollemni tibia cantu,[2]
it per velatas annua pompa vias.
Ducuntur niveae populo plaudente iuvencae,
quas aluit campis herba Falisca suis,
15 et vituli nondum metuenda fronte minaces
et minor ex humili victima porcus hara
duxque gregis cornu per tempora dura recurvo;
invisa est dominae sola capella deae:
illius indicio silvis inventa sub altis
20 dicitur inceptam destituisse fugam.
Nunc quoque per pueros iaculis incessitur index
et pretium auctori vulneris ipsa datur.
Qua ventura dea est, iuvenes timidaeque puellae
praeverrunt latas veste iacente vias.
25 Virginei crines auro gemmaque premuntur,
et tegit auratos palla superba pedes;
more patrum Graio velatae vestibus albis
tradita supposito vertice sacra ferunt.
Ore favent populi tum, cum venit aurea pompa
30 ipsa sacerdotes subsequiturque suas.
Argiva est pompae facies: Agamemnone caeso
et scelus et patrias fugit Halaesus opes
iamque pererratis profugus terraque fretoque
moenia felici condidit alta manu.
35 Ille suos docuit Iunonia sacra Faliscos:
sint mihi, sint populo semper amica suo.
[1] numinis esse=numen inesse
[2] Huc=Hinc
(朱诺的节日)
因妻子出生于盛产苹果的法利斯齐,
我们来卡米卢斯征服的城市。[1]
祭司们正为朱诺准备纯洁的节日,
献上当地的母牛和著名的仪式。
5 能体验庆典是我停留的厚礼,虽然
通往那里的上坡路有些艰难。
有一处古老繁茂的树林,枝叶幽暗,
望着它,你会觉得神住在里边。
祭坛接受虔诚者的祷告和供奉的香料,
10 它朴实无华,是古代信徒所造。
当喇叭吹出惯常的曲调,年度的仪仗
就沿铺地毯的道路向这里移动。
雪白的母牛前行,伴着民众的欢呼,
它们是法利斯齐的草场养育;
15 还有尚未长尖角也不吓人的牛犊,
次等的牺牲——从卑贱圈里来的猪、
领头的绵羊(弯角盘在坚硬的颞颥),
以及山羊(唯有它让神后憎恶)——
据说因为它告密,她在深林中被找到,
20 只好终止已经开始的逃跑;[2]
即使现在,它仍是男孩们投掷的目标,
谁刺伤了它,就能拿它作酬劳。
女神将莅临之地,已有恭敬的少女
和少男用衣服清扫宽阔的道路。
25 金饰和宝石缀满了那些少女的头发,
戴金镯的足藏在骄傲的披风下;
仿效希腊的先祖,她们身着白裳,
将托付给自己的圣器顶在头上。[3]
民众肃穆地静立,当金色的仪仗靠近,
30 跟随在祭司后,女神的雕像现身。
游行是阿戈斯的样式:阿伽门农被害,
哈莱索斯逃离了这可怕的罪[4]
和父亲的遗产,虽在海陆长久流亡,
但终享幸福,亲造了宏伟的城墙。
35 是他把朱诺的秘仪教给法利斯齐人:
愿它们永远保佑我和这里的乡民。
[1] 法利斯齐(Falisci)以土地富饶闻名,古罗马献祭的牲畜多半产于这里。
[2] 所指的故事不祥。朱诺只逃跑过两次,一次是躲避朱庇特的追求,一次是在巨人族战争中,在埃及和利比亚逃难。
[3] 相传法利斯齐是古希腊人建立的殖民地,这里描绘的也是希腊的宗教习俗,参考《变形记》(Metamorphoses 2.711-713)。
[4] 哈莱索斯(Halesus或Halaesus)是阿伽门农和一位妾的儿子,在父亲被害后,他逃到意大利,建立了法利斯齐城。