奧維德《情詩集》第3部第11首



Multa diuque tuli; vitiis patientia victa est:
cede fatigato pectore, turpis amor.
Scilicet adserui iam me fugique catenas,
et, quae non puduit ferre, tulisse pudet.
5 Vicimus et domitum pedibus calcamus amorem:
venerunt capiti cornua sera meo.
Perfer et obdura: dolor hic tibi proderit olim:[1]
saepe tulit lassis sucus amarus opem.
Ergo ego sustinui, foribus tam saepe repulsus,
10 ingenuum dura ponere corpus humo?
Ergo ego nesciocui, quem tu complexa tenebas,
excubui clausam servus ut ante domum?
Vidi, cum foribus lassus prodiret amator
invalidum referens emeritumque latus;
15 hoc tamen est levius quam quod sum visus ab illo:
eveniat nostris hostibus ille pudor.
Quando ego non fixus lateri patienter adhaesi,
ipse tuus custos, ipse vir, ipse comes?
Scilicet et populo per me comitata placebas:[2]
20 causa fuit multis noster amoris amor.
Turpia quid referam vanae mendacia linguae
et periuratos in mea damna deos?
Quid iuvenum tacitos inter convivia nutus
verbaque compositis dissimulata notis?
25 Dicta erat aegra mihi: praeceps amensque cucurri;
veni, et rivali non erat aegra meo.
His et quae taceo duravi saepe ferendis:
quaere alium pro me qui velit ista pati.
Iam mea votiva puppis redimita corona
30 lenta tumescentes aequoris audit aquas.
Desine blanditias et verba potentia quondam
perdere: non ego sum stultus, ut ante fui.

B

Luctantur pectusque leve in contraria tendunt
hac amor, hac odium; sed, puto, vincit amor.
35 Odero, si potero; si non, invitus amabo:
nec iuga taurus amat; quae tamen odit, habet.
Nequitiam fugio, fugientem forma reducit;
aversor morum crimina, corpus amo.
Sic ego nec sine te nec tecum vivere possum
40 et videor voti nescius esse mei.
Aut formosa fores minus aut minus improba vellem:
non facit ad mores tam bona forma malos.
Facta merent odium, facies exorat amorem:
me miserum, vitiis plus valet illa suis.
45 Parce per o lecti socialia iura, per omnes
qui dant fallendos se tibi saepe deos,
perque tuam faciem, magni mihi numinis instar,
perque tuos oculos, qui rapuere meos.
Quicquid eris, mea semper eris; tu selige tantum,
50 me quoque velle velis anne coactus amem.
Lintea dem potius ventisque ferentibus utar
et quam, si nolim, cogar amare, velim.[3]
[1] Perfer et=perferre
[2] comitata=cantata
[3] et quam, si=ut, quamvis

A首(忍無可忍)[1]
 
我忍耐太多太久,你的錯無法再忍耐:
離開我疲憊的胸膛,可憎的愛!
無疑,我已經甩掉鎖鏈,已經自由;
曾不恥承受的事,已恥於承受。
5 我已經征服,將馴順的愛踩於腳底,
我頭上終於長角,雖然太遲。
頑強地堅持:這種痛將來對你有益,
病人也經常受惠於苦的葯汁。
一再被拒之門外,我竟然曾經容忍
10 在堅硬的地面趴伏我的自由身?
我竟然為了你擁在懷裡的某位賤男,
像奴隸一樣,守在緊閉的庭院前?
我甚至看見那人精疲力盡地走出門,
帶回服役後的軀殼,如病勢昏沉——
15 但比起被他瞧見,這份屈辱還算輕:
願同樣的屈辱擊中我的敵人!
什麼時候我沒有殷勤地貼在你身邊,
同時充任衛兵、丈夫和友伴?
當然,有我陪伴,你就能取悅公眾:
20 我的熱情招來了公眾的熱情。
為何回憶你無信之舌的可恥承諾
和對神靈的偽誓(只為毀掉我)?[2]
為何提及宴席上青年的點頭暗示,
還有隱藏在約定記號里的言辭?
25 給我傳話說她病了,我立刻瘋狂奔去;
我到了,她卻被我的情敵治癒。
我經常忍受這些,其他我不願談起:
找一位願忍受的男人把我代替!
如今我的船已經裝飾着許願的花環,
30 悠然傾聽着大海湧起的波瀾。
別再浪費擁抱和曾經有效的蜜語,
我不是從前的傻瓜,任你擺布。
 
B首(愛恨交攻)
 
愛和恨在我輕浮的胸中爭鬥,反覆
拉鋸,可我覺得,恨最終被壓服。
35 能恨,我當然會恨;不能,便違心地愛:
牛何曾愛軛?但所恨只能忍耐。
我欲逃離你的惡,你的美卻將我拽回;
我憎惡你的人,你的身我卻依偎。
如此,我不能沒有你,也不能與你一起,
40 我到底要什麼,似乎自己都不知。
我希望你的美少些,或者你的惡少些:
這樣的容貌和品性不應該結合。
你的行為值得恨,你的臉卻勸說我愛:
她比她的錯更強大,我多悲哀!
45 放過我,顧念你我的同床之情,顧念
諸神(他們常甘願被你矇騙),
顧念你的臉(在我心中是神的翻版),
顧念俘虜了我的眼睛的你的眼!
無論你怎樣,你永遠是我的;只要你選,
50 是讓我真心還是被迫愛戀!
我更想揚起帆,乘着好風遠航,更想
真心愛即使不願也會愛的姑娘。


[1] Gross(1976)認為,奧維德在這首詩里不是描繪戀愛關係的一個階段,而是整合了西方古典情愛詩中各種元素,並以一種戲謔的方式呈現。詩人的主要靈感來自卡圖盧斯《歌集》(Carmina)第8首、提布盧斯《哀歌集》(Elegiae)第1部第9首和普洛佩提烏斯《哀歌集》(Elegiae)第3部第24首、25首。Gross相信,在A和B兩首詩中,奧維德都故意扭曲了引用元素的語境,使得自己的作品不具備情感的嚴肅性,從而與《情詩集》整體的遊戲性相一致。關於A首和B首的關係,學界的三種觀點與《情詩集》第2部第9首相似,參考那裡的注釋。Fyler(1971)和Perkins(2002)都認為,這首詩體現了《情詩集》中反覆呈現的一個主題:論辯(修辭)的邏輯性無法抵抗人類情感和人際關係(尤其是情愛關係)的非邏輯性。Perkins指出,這篇作品的悖論在於,詩人戀愛者極力表達棄絕這段關係的決心,然而語彙和意象卻明白無誤地告訴讀者,他已在這段情感中深陷。
[2] 參考《情詩集》第3部第3首。