奥维德《情诗集》第3部第11首



Multa diuque tuli; vitiis patientia victa est:
cede fatigato pectore, turpis amor.
Scilicet adserui iam me fugique catenas,
et, quae non puduit ferre, tulisse pudet.
5 Vicimus et domitum pedibus calcamus amorem:
venerunt capiti cornua sera meo.
Perfer et obdura: dolor hic tibi proderit olim:[1]
saepe tulit lassis sucus amarus opem.
Ergo ego sustinui, foribus tam saepe repulsus,
10 ingenuum dura ponere corpus humo?
Ergo ego nesciocui, quem tu complexa tenebas,
excubui clausam servus ut ante domum?
Vidi, cum foribus lassus prodiret amator
invalidum referens emeritumque latus;
15 hoc tamen est levius quam quod sum visus ab illo:
eveniat nostris hostibus ille pudor.
Quando ego non fixus lateri patienter adhaesi,
ipse tuus custos, ipse vir, ipse comes?
Scilicet et populo per me comitata placebas:[2]
20 causa fuit multis noster amoris amor.
Turpia quid referam vanae mendacia linguae
et periuratos in mea damna deos?
Quid iuvenum tacitos inter convivia nutus
verbaque compositis dissimulata notis?
25 Dicta erat aegra mihi: praeceps amensque cucurri;
veni, et rivali non erat aegra meo.
His et quae taceo duravi saepe ferendis:
quaere alium pro me qui velit ista pati.
Iam mea votiva puppis redimita corona
30 lenta tumescentes aequoris audit aquas.
Desine blanditias et verba potentia quondam
perdere: non ego sum stultus, ut ante fui.

B

Luctantur pectusque leve in contraria tendunt
hac amor, hac odium; sed, puto, vincit amor.
35 Odero, si potero; si non, invitus amabo:
nec iuga taurus amat; quae tamen odit, habet.
Nequitiam fugio, fugientem forma reducit;
aversor morum crimina, corpus amo.
Sic ego nec sine te nec tecum vivere possum
40 et videor voti nescius esse mei.
Aut formosa fores minus aut minus improba vellem:
non facit ad mores tam bona forma malos.
Facta merent odium, facies exorat amorem:
me miserum, vitiis plus valet illa suis.
45 Parce per o lecti socialia iura, per omnes
qui dant fallendos se tibi saepe deos,
perque tuam faciem, magni mihi numinis instar,
perque tuos oculos, qui rapuere meos.
Quicquid eris, mea semper eris; tu selige tantum,
50 me quoque velle velis anne coactus amem.
Lintea dem potius ventisque ferentibus utar
et quam, si nolim, cogar amare, velim.[3]
[1] Perfer et=perferre
[2] comitata=cantata
[3] et quam, si=ut, quamvis

A首(忍无可忍)[1]
 
我忍耐太多太久,你的错无法再忍耐:
离开我疲惫的胸膛,可憎的爱!
无疑,我已经甩掉锁链,已经自由;
曾不耻承受的事,已耻于承受。
5 我已经征服,将驯顺的爱踩于脚底,
我头上终于长角,虽然太迟。
顽强地坚持:这种痛将来对你有益,
病人也经常受惠于苦的药汁。
一再被拒之门外,我竟然曾经容忍
10 在坚硬的地面趴伏我的自由身?
我竟然为了你拥在怀里的某位贱男,
像奴隶一样,守在紧闭的庭院前?
我甚至看见那人精疲力尽地走出门,
带回服役后的躯壳,如病势昏沉——
15 但比起被他瞧见,这份屈辱还算轻:
愿同样的屈辱击中我的敌人!
什么时候我没有殷勤地贴在你身边,
同时充任卫兵、丈夫和友伴?
当然,有我陪伴,你就能取悦公众:
20 我的热情招来了公众的热情。
为何回忆你无信之舌的可耻承诺
和对神灵的伪誓(只为毁掉我)?[2]
为何提及宴席上青年的点头暗示,
还有隐藏在约定记号里的言辞?
25 给我传话说她病了,我立刻疯狂奔去;
我到了,她却被我的情敌治愈。
我经常忍受这些,其他我不愿谈起:
找一位愿忍受的男人把我代替!
如今我的船已经装饰着许愿的花环,
30 悠然倾听着大海涌起的波澜。
别再浪费拥抱和曾经有效的蜜语,
我不是从前的傻瓜,任你摆布。
 
B首(爱恨交攻)
 
爱和恨在我轻浮的胸中争斗,反复
拉锯,可我觉得,恨最终被压服。
35 能恨,我当然会恨;不能,便违心地爱:
牛何曾爱轭?但所恨只能忍耐。
我欲逃离你的恶,你的美却将我拽回;
我憎恶你的人,你的身我却依偎。
如此,我不能没有你,也不能与你一起,
40 我到底要什么,似乎自己都不知。
我希望你的美少些,或者你的恶少些:
这样的容貌和品性不应该结合。
你的行为值得恨,你的脸却劝说我爱:
她比她的错更强大,我多悲哀!
45 放过我,顾念你我的同床之情,顾念
诸神(他们常甘愿被你蒙骗),
顾念你的脸(在我心中是神的翻版),
顾念俘虏了我的眼睛的你的眼!
无论你怎样,你永远是我的;只要你选,
50 是让我真心还是被迫爱恋!
我更想扬起帆,乘着好风远航,更想
真心爱即使不愿也会爱的姑娘。


[1] Gross(1976)认为,奥维德在这首诗里不是描绘恋爱关系的一个阶段,而是整合了西方古典情爱诗中各种元素,并以一种戏谑的方式呈现。诗人的主要灵感来自卡图卢斯《歌集》(Carmina)第8首、提布卢斯《哀歌集》(Elegiae)第1部第9首和普洛佩提乌斯《哀歌集》(Elegiae)第3部第24首、25首。Gross相信,在A和B两首诗中,奥维德都故意扭曲了引用元素的语境,使得自己的作品不具备情感的严肃性,从而与《情诗集》整体的游戏性相一致。关于A首和B首的关系,学界的三种观点与《情诗集》第2部第9首相似,参考那里的注释。Fyler(1971)和Perkins(2002)都认为,这首诗体现了《情诗集》中反复呈现的一个主题:论辩(修辞)的逻辑性无法抵抗人类情感和人际关系(尤其是情爱关系)的非逻辑性。Perkins指出,这篇作品的悖论在于,诗人恋爱者极力表达弃绝这段关系的决心,然而语汇和意象却明白无误地告诉读者,他已在这段情感中深陷。
[2] 参考《情诗集》第3部第3首。