奧維德《情詩集》第3部第10首



Annua venerunt Cerealis tempora sacri:
secubat in vacuo sola puella toro.
Flava Ceres, tenues spicis redimita capillos,
cur inhibes sacris commoda nostra tuis?
5 Te, dea, munificam gentes ubi quaque loquuntur,
nec minus humanis invidet ulla bonis.
Ante nec hirsuti torrebant farra coloni,
nec notum terris area nomen erat,
sed glandem quercus, oracula prima, ferebant:
10 haec erat et teneri caespitis herba cibus.
Prima Ceres docuit turgescere semen in agris,
falce coloratas subsecuitque comas.
Prima iugis tauros supponere colla coegit
et veterem curvo dente revellit humum.
15 Hanc quisquam lacrimis laetari credit amantum
et bene tormentis secubituque coli?
Nec tamen est, quamvis agros amet illa feraces,
rustica nec viduum pectus amoris habet.
Cretes erunt testes; nec fingunt omnia Cretes:
20 Crete nutrito terra superba Iove.
Illic sideream mundi qui temperat arcem
exiguus tenero lac bibit ore puer;
magna fides testi: testis laudatur alumno;
fassuram Cererem crimina nota puto.
25 Viderat Iasium Cretaea diva sub Ida
figentem certa terga ferina manu;
vidit et, ut tenerae flammam rapuere medullae,
hinc pudor, ex illa parte trahebat amor.
Victus amore pudor: sulcos arere videres
30 et sata cum minima parte redire sui;
cum bene iactati pulsarant arva ligones,
ruperat et duram vomer aduncus humum
seminaque in latos ierant aequaliter agros,
irrita decepti vota colentis erant.
35 Diva potens frugum silvis cessabat in altis;
deciderant longae spicea serta comae.
Sola fuit Crete fecundo fertilis anno:
omnia, qua tulerat se dea, messis erat;
ipse locus nemorum canebat frugibus Ide[1]
40 et ferus in silva farra metebat aper.
Optavit Minos similes sibi legifer annos;
optavit, Cereris longus ut esset amor.[2]
Qui tibi secubitus tristes, dea flava, fuissent,
hos cogor sacris nunc ego ferre tuis.
45 Cur ego sim tristis, cum sit tibi nata reperta
regnaque quam Iuno sorte minora regat?
Festa dies Veneremque vocat cantusque merumque:
haec decet ad dominos munera ferre deos.
[1] ipse=ipas; Ide=Idae
[2] optavit=optasset

(穀神節的問題)
 
一年一度的穀神節到來,要舉行聖禮:[1]
我女友在另外的床上獨自休息。
精緻頭髮戴着麥穗冠的金色刻瑞斯,
為何用祭祀妨礙我們的好事?
5 女神,世上的民族都說你是賜予者,
其實沒有誰比你對人類更吝嗇。
往昔,不修邊幅的農民不晾曬收成,
大地上無人知曉打穀場的名稱,
但最早傳遞神諭的橡樹能結出果實,[2]
10 人們以這些和嫩草的葉子為食。
刻瑞斯最先教會種子在地里長大,
用鐮刀割下植株的彩色頭髮;
她最先逼迫公牛伸出脖頸,負起軛,
以犁鏵的彎齒將古老的大地咬破。
15 會有人相信這位神喜愛情侶的眼淚,
忍耐和禁慾就是她認可的敬拜?
然而,儘管她青睞多產的田畝,卻並不
單純,胸中也不缺愛的情愫。
克里特人可以作證(他們並非總撒謊):
20 這個國度以養育朱庇特為榮。[3]
統治着宇宙星殿的神王在孩提時代
曾於島上用稚嫩的嘴飲奶——[4]
見證者值得信任,她受到養子稱讚。
刻瑞斯會承認這段著名的孽緣:
25 克里特的伊達山下,女神見伊阿西俄斯[5]
毫髮無差地刺穿野獸的背脊,
看到他,柔嫩的骨髓立刻着了火,
羞恥往這邊、情慾往那邊拉扯。
情慾戰勝了羞恥:到處的犁溝乾裂,
30 播下的種子只有極少的收穫;
當揮舞的鋤頭已經反覆敲打田畝,
彎曲的犁鏵已劃破堅硬的泥土,
種子已經均勻地撒在廣闊的原野上,
希望卻落空,耕夫都被欺誑。
35 掌管稼穡的女神在樹林深處流連,
束着長發的穗冠已掉落地面。
只有克里特依然富饒,年景喜人,
無論她去哪裡,都五穀豐登。
生長林木的伊達山鋪滿晃眼的收成,
40 樹間的野豬改成以麥粒為生。
創製法律的米諾斯盼望年年都如此,[6]
盼望刻瑞斯的愛長久不移。
金髮的女神,分床而睡於你是悲哀,
我卻必須在你的節日忍耐。
45 為何我必須悲哀,當你的愛女已尋獲,[7]
你統治着萬國,地位僅次於朱諾?
節日呼喚着維納斯、歌聲,還有美酒——
這樣的禮物才適合神靈享受。


[1] 古羅馬的穀神節(Cerealia)在4月12日到19日,祭禮全部由女人操辦,節日期間禁止行房。
[2] 多多納(Dodona)是朱庇特神廟和神諭所在地,地名源於朱庇特和歐羅巴的女兒多多涅(Dodone),據說那裡生長的橡樹和棲息的鴿子能傳達神意。
[3] 克里特對朱庇特的養育之功可參考《歲時記》(Fasti 5.111-128)。
[4] 給朱庇特餵奶的是阿瑪爾泰婭(Amalthea),“阿瑪爾泰婭”有時被認為是母羊的名字,有時被認為(比如奧維德)是這隻羊的主人。
[5] 伊阿西俄斯(Iasius)通常叫伊阿西翁(Iasion),是朱庇特和阿特拉斯之女厄勒克特拉的孩子。穀神刻瑞斯在卡德摩斯的婚禮上,引誘伊阿西翁野合,朱庇特發現後,用雷霆擊殺了伊阿西翁(荷馬和赫西俄德等人的說法)。
[6] 克里特國王米諾斯以公正著稱,是為克里特立法的人。
[7] “愛女”指珀爾塞福涅(Persephone),關於她被冥王普魯托(Pluto)劫走和刻瑞斯尋女的故事,參考《歲時記》(Fasti 4.417-618)和《變形記》(Metamorphoses 5.346-571)。