奧維德《情詩集》第3部第4首



Dure vir, imposito tenerae custode puellae
nil agis: ingenio est quaeque tuenda suo.
Si qua metu dempto casta est, ea denique casta est;
quae, quia non liceat, non facit, illa facit.
5 Ut iam servaris bene corpus, adultera mens est
nec custodiri, ne velit, ulla potest;[1]
nec corpus servare potes, licet omnia claudas:
omnibus occlusis intus adulter erit.
Cui peccare licet, peccat minus: ipsa potestas
10 semina nequitiae languidiora facit.
Desine, crede mihi, vitia irritare vetando;
obsequio vinces aptius illa tuo.
Vidi ego nuper equum contra sua vincla tenacem
ore reluctanti fulminis ire modo;
15 constitit, ut primum concessas sensit habenas
frenaque in effusa laxa iacere iuba.
Nitimur in vetitum semper cupimusque negata:
sic interdictis imminet aeger aquis.
Centum fronte oculos, centum cervice gerebat
20 Argus, et hos unus saepe fefellit Amor;
in thalamum Danae ferro saxoque perennem
quae fuerat virgo tradita, mater erat;
Penelope mansit, quamvis custode carebat,
inter tot iuvenis intemerata procos.
25 Quidquid servatur, cupimus magis, ipsaque furem
cura vocat; pauci, quod sinit alter, amant.
Nec facie placet illa sua, sed amore mariti:
nescioquid, quod te ceperit, esse putant.
Non proba fit, quam vir servat, sed adultera cara:
30 ipse timor pretium corpore maius habet.
Indignere licet, iuvat inconcessa voluptas:
sola placet, ‘Timeo’ dicere si qua potest.
Nec tamen ingenuam ius est servare puellam;
hic metus externae corpora gentis agat.
35 Scilicet ut possit custos ‘Ego’ dicere ‘feci’,
in laudem servi casta sit illa tui?
Rusticus est nimium, quem laedit adultera coniunx,
et notos mores non satis Urbis habet,
in qua Martigenae non sunt sine crimine nati
40 Romulus Iliades Iliadesque Remus.
Quo tibi formosam, si non nisi casta placebat?
Non possunt ullis ista coire modis.
Si sapis, indulge dominae vultusque severos
exue nec rigidi iura tuere viri,
45 et cole quos dederit (multos dabit) uxor amicos:
gratia sic minimo magna labore venit;
sic peteris iuvenum convivia semper inire
et, quae non dederis, multa videre domi.
[1] ne=ni; ulla=illa

(出軌)
 
狠心的丈夫,派人盯緊你嬌嫩的女人[1]
有何用?可靠的守衛只有本性。
若除掉恐懼,誰依舊純潔,就真的純潔,
因為禁止而不做,其實等於做。
5 身體無論看護得多牢,心如果向淫,
犯錯的意願永遠不可能囚禁;
就連身體也守不住,即使你堵住一切——
門窗全關閉,姦夫仍可以穿越。
有機會出軌,反而少出軌,這自由本身
10 使得放蕩的種子失去了衝勁。
相信我,別再以禁止攪起失足的慾望,
遷就更容易撫平那樣的念想。
我最近看見一匹馬,用嘴拚命地抵抗
控制的挽具,狂奔如閃電一樣;
15 一旦覺察到韁繩已放鬆,它瞬間停下,
轡頭就在飄舞的鬃毛上垂掛。
我們總追求甚至貪戀被禁止的事情,
就像不聽從醫囑非喝水的病人。
昔日,阿耳戈斯前後各有百隻眼,[2]
20 唯有小愛神能把它們欺騙;
處女達那厄被鎖進鐵石建造、堪稱
永遠堅固的閨房,卻做了母親;[3]
珀涅羅珀,雖無人看守,儘管被眾多
年輕的求婚者包圍,卻未改本色。
25 東西越藏,我們越覬覦,越費心越招賊,
不設防的物品,很少有人去愛。
她並非因容貌吸引人,而是你的寵溺:
你如此執着,大家自然會好奇。
丈夫的守護給不了品格,卻添了誘惑——
30 你害怕,她的身體倒變成奇貨。
任憑你憤懣,禁戀確實更快樂:女人
能說出“我怕”,立刻就足以勾魂。[4]
而且監控自由的女子與法律相抵觸,
只該讓外族的身體承受這恐懼。
35 難道你妻子保持貞節只為了幫看守
贏得榮耀,好讓他對人誇口?
妻子出軌就傷心的男人太不懂世故,
也不太熟悉這座城市的習俗——[5]
馬爾斯的兒子羅慕路斯和雷姆斯兄弟
40 被伊利婭誕下之時也伴着羞恥。[6]
如果你只喜歡貞潔,為何娶一位美女?
這兩種特質斷不能和平共處。
你若明事理,就遷就妻子,別再黑着臉,
也別死守着古板丈夫的特權,
45 珍惜將來她給你覓得的許多友朋,
如此你不費力就能賺取好名聲,
如此總有年輕人邀請你赴宴,在家裡
你還能看見別人的許多贈禮。


[1] Ross(2011)指出,這首詩里“狠心的丈夫”與《情詩集》第2部第19首中過分鬆懈的丈夫形成了有趣的對照,卻都是詩人戀愛者譏誚的對象。Greene(1994)認為,詩中的詩人戀愛者逆轉了《情詩集》第2部第19首的策略,卻使用了相似的論據,讓人懷疑在兩首詩里他都是不真誠的。事實上,在這篇作品和《情詩集》第3部的其他詩里,奧維德都更加明顯地突出了欺騙在古羅馬情愛關係中的主導地位。
[2] 奧維德在《變形記》里的說法(Metamorphoses 1.625)與此不同,那裡阿耳戈斯只有一百隻眼。
[3] 參考《情詩集》第2部第19首第27行的注釋。
[4] Berman(1972)指出,31-32行化用了普洛佩提烏斯《哀歌集》(Elegiae 2.23.19-20)的詩句。
[5] Greene(1994)認為,當奧維德將放任妻子出軌上升為羅馬的“國家文化”時,他就揭示了性別壓迫與政治控制之間的密切關聯。
[6] 羅馬先祖普洛卡(Proca)去世後,本當繼位的努米托爾(Numitor)被弟弟阿穆利烏斯(Amulius)奪去寶座,流亡在外。阿穆利烏斯故意選努米托爾的女兒伊利婭(Ilia)做維斯塔貞女,以讓兄長家絕後。此後,伊利婭懷孕生下了羅慕路斯和雷穆斯,雖然她聲稱他們是戰神馬爾斯的兒子,但阿穆利烏斯還是下令活埋了她,並讓人把孩子投入台伯河溺斃。後來兩兄弟意外獲救,經過一番曲折,恢復了努米托爾的王位。