奥维德《情诗集》第3部第4首



Dure vir, imposito tenerae custode puellae
nil agis: ingenio est quaeque tuenda suo.
Si qua metu dempto casta est, ea denique casta est;
quae, quia non liceat, non facit, illa facit.
5 Ut iam servaris bene corpus, adultera mens est
nec custodiri, ne velit, ulla potest;[1]
nec corpus servare potes, licet omnia claudas:
omnibus occlusis intus adulter erit.
Cui peccare licet, peccat minus: ipsa potestas
10 semina nequitiae languidiora facit.
Desine, crede mihi, vitia irritare vetando;
obsequio vinces aptius illa tuo.
Vidi ego nuper equum contra sua vincla tenacem
ore reluctanti fulminis ire modo;
15 constitit, ut primum concessas sensit habenas
frenaque in effusa laxa iacere iuba.
Nitimur in vetitum semper cupimusque negata:
sic interdictis imminet aeger aquis.
Centum fronte oculos, centum cervice gerebat
20 Argus, et hos unus saepe fefellit Amor;
in thalamum Danae ferro saxoque perennem
quae fuerat virgo tradita, mater erat;
Penelope mansit, quamvis custode carebat,
inter tot iuvenis intemerata procos.
25 Quidquid servatur, cupimus magis, ipsaque furem
cura vocat; pauci, quod sinit alter, amant.
Nec facie placet illa sua, sed amore mariti:
nescioquid, quod te ceperit, esse putant.
Non proba fit, quam vir servat, sed adultera cara:
30 ipse timor pretium corpore maius habet.
Indignere licet, iuvat inconcessa voluptas:
sola placet, ‘Timeo’ dicere si qua potest.
Nec tamen ingenuam ius est servare puellam;
hic metus externae corpora gentis agat.
35 Scilicet ut possit custos ‘Ego’ dicere ‘feci’,
in laudem servi casta sit illa tui?
Rusticus est nimium, quem laedit adultera coniunx,
et notos mores non satis Urbis habet,
in qua Martigenae non sunt sine crimine nati
40 Romulus Iliades Iliadesque Remus.
Quo tibi formosam, si non nisi casta placebat?
Non possunt ullis ista coire modis.
Si sapis, indulge dominae vultusque severos
exue nec rigidi iura tuere viri,
45 et cole quos dederit (multos dabit) uxor amicos:
gratia sic minimo magna labore venit;
sic peteris iuvenum convivia semper inire
et, quae non dederis, multa videre domi.
[1] ne=ni; ulla=illa

(出轨)
 
狠心的丈夫,派人盯紧你娇嫩的女人[1]
有何用?可靠的守卫只有本性。
若除掉恐惧,谁依旧纯洁,就真的纯洁,
因为禁止而不做,其实等于做。
5 身体无论看护得多牢,心如果向淫,
犯错的意愿永远不可能囚禁;
就连身体也守不住,即使你堵住一切——
门窗全关闭,奸夫仍可以穿越。
有机会出轨,反而少出轨,这自由本身
10 使得放荡的种子失去了冲劲。
相信我,别再以禁止搅起失足的欲望,
迁就更容易抚平那样的念想。
我最近看见一匹马,用嘴拼命地抵抗
控制的挽具,狂奔如闪电一样;
15 一旦觉察到缰绳已放松,它瞬间停下,
辔头就在飘舞的鬃毛上垂挂。
我们总追求甚至贪恋被禁止的事情,
就像不听从医嘱非喝水的病人。
昔日,阿耳戈斯前后各有百只眼,[2]
20 唯有小爱神能把它们欺骗;
处女达那厄被锁进铁石建造、堪称
永远坚固的闺房,却做了母亲;[3]
珀涅罗珀,虽无人看守,尽管被众多
年轻的求婚者包围,却未改本色。
25 东西越藏,我们越觊觎,越费心越招贼,
不设防的物品,很少有人去爱。
她并非因容貌吸引人,而是你的宠溺:
你如此执着,大家自然会好奇。
丈夫的守护给不了品格,却添了诱惑——
30 你害怕,她的身体倒变成奇货。
任凭你愤懑,禁恋确实更快乐:女人
能说出“我怕”,立刻就足以勾魂。[4]
而且监控自由的女子与法律相抵触,
只该让外族的身体承受这恐惧。
35 难道你妻子保持贞节只为了帮看守
赢得荣耀,好让他对人夸口?
妻子出轨就伤心的男人太不懂世故,
也不太熟悉这座城市的习俗——[5]
马尔斯的儿子罗慕路斯和雷姆斯兄弟
40 被伊利娅诞下之时也伴着羞耻。[6]
如果你只喜欢贞洁,为何娶一位美女?
这两种特质断不能和平共处。
你若明事理,就迁就妻子,别再黑着脸,
也别死守着古板丈夫的特权,
45 珍惜将来她给你觅得的许多友朋,
如此你不费力就能赚取好名声,
如此总有年轻人邀请你赴宴,在家里
你还能看见别人的许多赠礼。


[1] Ross(2011)指出,这首诗里“狠心的丈夫”与《情诗集》第2部第19首中过分松懈的丈夫形成了有趣的对照,却都是诗人恋爱者讥诮的对象。Greene(1994)认为,诗中的诗人恋爱者逆转了《情诗集》第2部第19首的策略,却使用了相似的论据,让人怀疑在两首诗里他都是不真诚的。事实上,在这篇作品和《情诗集》第3部的其他诗里,奥维德都更加明显地突出了欺骗在古罗马情爱关系中的主导地位。
[2] 奥维德在《变形记》里的说法(Metamorphoses 1.625)与此不同,那里阿耳戈斯只有一百只眼。
[3] 参考《情诗集》第2部第19首第27行的注释。
[4] Berman(1972)指出,31-32行化用了普洛佩提乌斯《哀歌集》(Elegiae 2.23.19-20)的诗句。
[5] Greene(1994)认为,当奥维德将放任妻子出轨上升为罗马的“国家文化”时,他就揭示了性别压迫与政治控制之间的密切关联。
[6] 罗马先祖普洛卡(Proca)去世后,本当继位的努米托尔(Numitor)被弟弟阿穆利乌斯(Amulius)夺去宝座,流亡在外。阿穆利乌斯故意选努米托尔的女儿伊利娅(Ilia)做维斯塔贞女,以让兄长家绝后。此后,伊利娅怀孕生下了罗慕路斯和雷穆斯,虽然她声称他们是战神马尔斯的儿子,但阿穆利乌斯还是下令活埋了她,并让人把孩子投入台伯河溺毙。后来两兄弟意外获救,经过一番曲折,恢复了努米托尔的王位。