奧維德《情詩集》第3部第3首



Esse deos, i, crede: fidem iurata fefellit,[1]
et facies illi quae fuit ante manet.
Quam longos habuit nondum periura capillos,
tam longos, postquam numina laesit, habet.
5 Candida, candorem roseo suffusa rubore,
ante fuit: niveo lucet in ore rubor.
Pes erat exiguus: pedis est artissima forma.
Longa decensque fuit: longa decensque manet.
Argutos habuit: radiant ut sidus ocelli,
10 per quos mentita est perfida saepe mihi.
Scilicet aeterni falsum iurare puellis[2]
di quoque concedunt, formaque numen habet.
Perque suos illam nuper iurasse recordor
perque meos oculos: et doluere mei.
15 Dicite, di, si vos impune fefellerat illa,
alterius meriti cur ego damna tuli?
At non invidiae vobis Cepheia virgo est[3]
pro male formosa iussa parente mori.
Non satis est, quod vos habui sine pondere testes,
20 et mecum lusos ridet inulta deos?
Ut sua per nostram redimat periuria poenam,
victima deceptus decipientis ero?
Aut sine re nomen deus est frustraque timetur
et stulta populos credulitate movet,
25 aut, si quis deus est, teneras amat ille puellas:
nimirum solas omnia posse iubet.[4]
Nobis fatifero Mavors accingitur ense,
nos petit invicta Palladis hasta manu,
nobis flexibiles curvantur Apollinis arcus,
30 in nos alta Iovis dextera fulmen habet;
formosas superi metuunt offendere laesi
atque ultro, quae se non timuere, timent.
Et quisquam pia tura focis imponere curat?
Certe plus animi debet inesse viris.
35 Iuppiter igne suo lucos iaculatur et arces[5]
missaque periuras tela ferire vetat.
Tot meruere peti: Semele miserabilis arsit.
Officio est illi poena reperta suo;
at si venturo se subduxisset amanti,
40 non pater in Baccho matris haberet opus.
Quid queror et toti facio convicia caelo?
Di quoque habent oculos, di quoque pectus habent.
Si deus ipse forem, numen sine fraude liceret
femina mendaci falleret ore meum;
45 ipse ego iurarem verum iurasse puellas
et non de tetricis dicerer esse deus.
Tu tamen illorum moderatius utere dono,
aut oculis certe parce, puella, meis.
[1] i=hic
[2] aeterni=aeterno
[3] At=an=ad=at
[4] nimirum=et nimium=et mirum
[5] suo=suos

(女人撒謊的特權)
 
去吧,相信神存在:她發誓又違誓,你看,
她原來的美可發生一絲改變?[1]
她拋棄誓言之前,飄逸的頭髮有多長,
羞辱諸位神靈後,依然有多長。
5 從前,她肌膚白皙,白里暈染着玫瑰的
色澤:現在紅霞仍映着白雪。
她的腳原本嬌小:現在還是極秀氣。
她苗條雅緻:仍然苗條雅緻。
昔日眼睛很明亮,如今還如星閃爍,
10 雖然她一再通過它們欺騙我。
顯然,就連永生的諸神都允許女孩
發虛假的誓言,神也抵抗不了美。
我記得她最近的諾言以我們兩人的眼睛
為證:最後只有我的眼睛疼。
15 神啊,告訴我,如果她可以隨意騙你們,
為何我要為她的罪遭受報應?
難道你們不應為安德羅墨達羞愧?
她被判死罪,只因母親炫耀美。[2]
不但你們的見證毫無用處,逍遙
20 法外的她連諸神也一併嘲笑?
為了拿我的刑罰為她的偽誓贖罪,
受騙的我竟要做騙子的替代?
或者神枉然被敬畏,只是一個空名,
以愚蠢的迷信蠱惑民眾的心,
25 或者,如果真有神,他就偏愛姑娘,
只授予她們大權,做什麼都無妨。
馬爾斯佩致命長劍是針對我們男人,
常勝帕拉斯的長矛只擲向我們,
阿波羅張開柔韌的弓,將我們瞄準,
30 朱庇特從高天向我們揮舞雷霆。
受傷害的眾神都怕傷害美麗的生靈,
自發地畏懼不畏懼他們的女人。
這樣,誰還肯給祭壇獻上虔誠的乳香?
至少男人理當有更大的膽量!
35 朱庇特用他的電火轟擊樹林和城池,
卻禁止它們射向欺詐的女子。
多少人該死,只有可憐的塞墨勒被焚。
她受到這樣的懲罰,卻是因忠誠。[3]
倘若情人靠近自己時,她選擇閃躲,
40 神王就不必兼任父母的角色。[4]
我為何抱怨,為何要叱責整個天庭?
神和人一樣,也有眼睛,也有心。
如果我是神,也會允許女人用謊言
不受懲罰地冒犯我神的尊嚴;
45 我會發誓,女子的誓言永遠是真,
不讓人說我是性情嚴厲的神。
但還是請你節制地利用神的縱容,
至少,姑娘,饒過我這雙眼睛。


[1] 參考賀拉斯《頌詩集》(Carmina 2.8)中對撒謊成性的巴里涅的描寫。
[2] “安德羅墨達”對應的原文是Cepheia virgo(刻甫斯的處女)。安德羅墨達(Andromeda)是埃塞俄比亞國王刻甫斯之女,因為母親卡西俄珀(Cassiope)誇耀自己與海洋仙女一樣美,朱庇特下令將安德羅墨達獻祭給一頭海怪,但珀爾修斯殺死了海怪,並與她成親。
[3] 塞墨勒(Semele)是卡德摩斯(Cadmus)之女,酒神巴克斯之母,死於情人朱庇特的閃電。參考《變形記》(Metamorphoses 3.253-315)。
[4] 塞墨勒死後,朱庇特從她子宮中救出巴克斯的胚胎,縫在自己的大腿里,足月後才讓他出生。