奥维德《情诗集》第2部第13首



Dum labefactat onus gravidi temeraria ventris,
in dubio vitae lassa Corinna iacet.
Illa quidem clam me tantum molita pericli
ira digna mea, sed cadit ira metu.
5 Sed tamen aut ex me conceperat, aut ego credo:
est mihi pro facto saepe, quod esse potest.
Isi, Paraetonium genialiaque arva Canopi
quae colis et Memphin palmiferamque Pharon,
quaque celer Nilus lato delapsus in alveo
10 per septem portus in maris exit aquas,
per tua sistra precor, per Anubidis ora verendi
(sic tua sacra pius semper Osiris amet
pigraque labatur circa donaria serpens
et comes in pompa corniger Apis eat),
15 huc adhibe vultus et in una parce duobus:
nam vitam dominae tu dabis, illa mihi.
Saepe tibi sedit certis operata diebus,
qua tingit laurus Gallica turma tuas. [1]
Tuque, laborantes utero miserata puellas
20 quarum tarda latens corpora tendit onus,
lenis ades precibusque meis fave, Ilithyia:
digna est quam iubeas muneris esse tui.
Ipse ego tura dabo fumosis candidus aris,
ipse feram ante tuos munera vota pedes;
25 adiciam titulum ‘Servata Naso Corinna.’
Tu modo fac titulo muneribusque locum.
Si tamen in tanto fas est monuisse timore,
hac tibi sit pugna dimicuisse satis.
[1] tingit=tangit

(科琳娜堕胎)
 
莽撞的科琳娜试图卸下子宫的重担,
奄奄一息地躺着,生死攸关。
的确,背着我经受如此的危险,我怎不
对她恼怒?但恼怒让位于恐惧。
5 然而,她因我怀孕,或者我相信如此:
我常把可能的东西当作事实。
伊西斯——你居于帕莱托尼昂、卡诺珀斯[1]
沃野、孟斐斯、盛产棕榈的帕洛斯,
还有尼罗河从宽谷奔腾而出的地方
10 (那里,它分为七支汇入海洋)——
我以你的西斯铃和狼神的尊容哀乞[2]
(愿奥西里斯永远爱你的秘仪,[3]
慵懒的蛇永远盘绕着你神圣的祭坛,
长角的牛神在游行队列里相伴),[4]
15 转过脸,在一人的命里饶过两人的命:[5]
因为你叫她不死,她就叫我生。
她常在指定的日子殷勤侍奉你,那时
你的月桂装饰着成群的祭司。[6]
还有你,总是怜悯分娩的女子(她们
20 隐藏的重负拉拽迟缓的肉身),
慈悲的伊利图伊娅,来吧,应许这祷词:[7]
她值得蒙受你的帮助,你的礼。
我自己将身披白袍,向你的祭坛进香,
在你的脚下亲手将供品奉上,
25 再刻下铭文“纳索感谢科琳娜获救”,
你只需为铭文和礼物提供理由。
但若在如此的恐惧中我可以给你建议,
这样的搏斗我愿你只经历一次。


[1] 帕莱托尼昂(Paraetonium)是北非的一座海港城市,卡诺珀斯(Canopus)是尼罗河口的一座岛屿城市,孟斐斯(Memphis)是埃及中部的大都市,帕洛斯(Pharos)是亚历山大城附近的一座岛,这些都是敬拜伊西斯女神的地方。
[2][2] 西斯铃(sistrum)是古埃及人的一种手摇的宗教乐器,主要用在伊西斯女神的敬拜仪式上。“狼神”对应的原文是Anubidis(主格Anubis)。
[3] 在埃及神话中,奥西里斯(Osiris)是伊西斯的丈夫。他被弟弟赛特切成了14块,妻子只找回13块,所以他无法继续活在阳间,后来成为冥界主宰。
[4] “牛神”对应的原文是Apis。
[5] 这里的伊西斯扮演的是与掌管分娩的卢契娜(Lucia)女神类似的角色。
[6] “成群的祭司”对应的原文是Gallica turma(加卢斯的军队),这里的伊西斯与神母库柏勒(Cybele)有些混同了,后者的祭司由阉割后的男子充当,名叫Gallus(加卢斯)。Oliver(1969)则认为,奥维德这里就是在向库柏勒祷告,伊西斯、库柏勒和下文的伊利图伊娅都是他祷告的对象。Booth(1992)还指出,将Gallica理解为Gallus的形容词在拉丁文学中没有其他任何例子,还是应该按常规理解为“高卢的”,turma的意思也仍是“军队”。他和Oliver都怀疑,第16行和第17行之间有缺失的文本。Kenney(1961)称17-18行“极其晦涩”。Morgan(1991)建议将turma换成tura(乳香),如果这样,第18行则可译成“祭司的月桂和献给你的香在一起”。
[7] 关于女神伊利图伊娅(Ilithyia),有人认为是朱庇特和朱诺的女儿,有人则认为她就是掌管分娩的卢契娜(朱诺或狄安娜)。