O numquam pro me satis indignate Cupido,
o in corde meo desidiose puer,
quid me, qui miles numquam tua signa reliqui,
laedis, et in castris vulneror ipse meis?
5 Cur tua fax urit, figit tuus arcus amicos?
Gloria pugnantes vincere maior erat.
Quid? Non Haemonius, quem cuspide perculit, heros
confossum medica postmodo iuvit ope?
Venator sequitur fugientia, capta relinquit,
10 semper et inventis ulteriora petit.
Nos tua sentimus, populus tibi deditus, arma;
pigra reluctanti cessat in hoste manus.
Quid iuvat in nudis hamata retundere tela
ossibus? Ossa mihi nuda reliquit Amor.
15 Tot sine amore viri, tot sunt sine amore puellae:
hinc tibi cum magna laude triumphus eat.
Roma, nisi inmensum vires promosset in orbem,
stramineis esset nunc quoque tecta casis.
Fessus in acceptos miles deducitur agros,
20 mittitur in saltus carcere liber equus,
longaque subductam celant navalia pinum,
tutaque deposito poscitur ense rudis:
me quoque, qui totiens merui sub amore puellae,
defunctum placide vivere tempus erat.
B
25 ‘Vive’ deus ‘posito’ si quis mihi dicat ‘amore’,
deprecer: usque adeo dulce puella malum est.
Cum bene pertaesum est, animoque relanguit ardor,
nescio quo miserae turbine mentis agor.
Ut rapit in praeceps dominum spumantia frustra
30 frena retentantem durior oris equus,
ut subitus prope iam prensa tellure carinam
tangentem portus ventus in alta rapit,
sic me saepe refert incerta Cupidinis aura
notaque purpureus tela resumit Amor.
35 Fige, puer: positis nudus tibi praebeor armis;
hic tibi sunt vires, hic tua dextra facit,[1]
huc tamquam iussae veniunt iam sponte sagittae;
vix illis prae me nota pharetra sua est.
Infelix, tota quicumque quiescere nocte
40 sustinet et somnos praemia magna vocat.
Stulte, quid est somnus gelidae nisi mortis imago?
Longa quiescendi tempora fata dabunt.
Me modo decipiant voces fallacis amicae
(sperando certe gaudia magna feram),
45 et modo blanditias dicat, modo iurgia nectat;
saepe fruar domina, saepe repulsus eam.
Quod dubius Mars est, per te, privigne Cupido, est,
et movet exemplo vitricus arma tuo;
tu levis es multoque tuis ventosior alis
50 gaudiaque ambigua dasque negasque fide.
Si tamen exaudis, pulchra cum matre, rogantem,[2]
indeserta meo pectore regna gere:
accedant regno, nimium vaga turba, puellae;
ambobus populis sic venerandus eris.
[1] hic=huc
[2] rogantem=Cupido
第九A首(對丘比特的譴責)[1]
丘比特,你從來不曾為我的際遇而義憤,
你無所事事,卻盤踞我的這顆心,
我一直為你而戰,未丟下旗幟,你為何
傷害我,讓我在自己的軍營受折磨?
5 為何用火炬燒朋友,為何用箭矢扎他們?
更大的光榮是征服搏殺的敵人。
難道海摩尼亞的英雄事後沒療治
被自己長矛刺傷的泰勒頗斯?[2]
獵人追趕逃竄的目標,拋下得手的
10 獵物,他總是渴求新的收穫。
我們這群人忠於你,已領教你的武器,
對抵抗的敵軍你的手卻太猶疑。
在赤裸的骨頭上磨鈍帶鉤的箭鏃又有
何益?愛確乎已袒露我的骨頭。
15 多少男人無人愛,多少女子無人愛,
讓他們為你贏得凱旋禮的光彩。
羅馬若非將力量施加於無垠的寰宇,
到今天仍會布滿簡陋的茅屋。[3]
倦怠的士兵得到土地,離開邊疆;[4]
20 馬擺脫賽道,就被送回牧場;
長長的船塢庇護着閑置的松木舟艦;
角鬥士放下武器,就索要鈍劍——[5]
我也一樣,為女人的愛反覆征戰,
已退役,該享受寧靜生活的時間。
第9B首(對丘比特的禱告)
25 如果某位神對我說:“放下愛,好好活着!”
我會拒絕:女人是太甜蜜的災禍。
當我已疲憊不堪,心中的激情也委頓,
可憐的靈魂又震撼於莫名的暴風。
如倔強的烈馬馱着主人,一路狂奔,
30 他徒然想拽緊沾滿白沫的韁繩;
如狂飆驟起,當陸地在望,船已觸港,
又被重新捲入動蕩的海洋;
丘比特無常的氣流也時常把我吹返,
玫瑰色的愛重拾著名的弓箭。
35 射穿我,男孩:我不做抵抗,身無遮擋——
往這裡使勁,施展右手的力量,
雖遵命而行,飛矢卻彷彿自動拜訪,
似乎更熟悉我,而非它們的箭囊。
誰若能忍受整夜休息,並且將睡眠
40 稱為美妙的獎賞,那他真可憐!
蠢人,睡眠不恰是冰冷死亡的鏡像?
命運會留無窮的時間來安躺。
只願撒謊的女友繼續用蜜語欺騙我
(至少盼望也是豐厚的快樂),
45 讓她時而引誘我,時而挑剔我的錯;
讓我經常享受她,經常被拒絕。[6]
馬爾斯多疑都是因為你,繼子丘比特!
他揮舞武器,也是以你為楷模。
你太輕浮,比你乘風的翅膀還善變,
50 賞賜和沒收歡愉,全在一念間。
但你和美麗的母親如果肯聽我禱告,
請在我胸中建立穩固的王朝:
讓喜歡見異思遷的姑娘都歸你統治,
這樣無論男女,世人都膜拜你。
[1] 關於這首詩前24行和後30行的關係,學術界有三種觀點:(1)將它們視為整體,也就是它們合成了一首詩,Cairns(1972)提出這首詩屬於renuntiationes amoris(愛的反悔)這類體裁,本來就包括前後相互矛盾的兩部分;(2)Müller(1856)等人認為,前後兩部分的風格不相容,應是彼此獨立的兩首詩;(3)Damon(1990)參照《情詩集》第1部11首與12首、第2部第7首與第8首的關係模式,相信前後兩部分的確是兩首詩,但構成了一對姊妹詩。
[2] “海摩尼亞的英雄”指帖撒利亞人阿喀琉斯,泰勒頗斯(Telephus)曾被阿喀琉斯的長矛刺傷,後來兩人和解,阿喀琉斯又用長矛的銹治好了他的傷口(神諭說他只能被傷他的人治好)。
[3] 早期的羅馬人以生活簡樸著稱。
[4] 古羅馬士兵服役期滿可以得到一塊土地或一筆錢。
[5] 古羅馬角鬥士退休時會獲贈一把木頭的鈍劍(rudis)。
[6] Berman(1972)指出,43-46行化用了普洛佩提烏斯《哀歌集》(Elegiae 2.4.1-4)的詩句。