O numquam pro me satis indignate Cupido,
o in corde meo desidiose puer,
quid me, qui miles numquam tua signa reliqui,
laedis, et in castris vulneror ipse meis?
5 Cur tua fax urit, figit tuus arcus amicos?
Gloria pugnantes vincere maior erat.
Quid? Non Haemonius, quem cuspide perculit, heros
confossum medica postmodo iuvit ope?
Venator sequitur fugientia, capta relinquit,
10 semper et inventis ulteriora petit.
Nos tua sentimus, populus tibi deditus, arma;
pigra reluctanti cessat in hoste manus.
Quid iuvat in nudis hamata retundere tela
ossibus? Ossa mihi nuda reliquit Amor.
15 Tot sine amore viri, tot sunt sine amore puellae:
hinc tibi cum magna laude triumphus eat.
Roma, nisi inmensum vires promosset in orbem,
stramineis esset nunc quoque tecta casis.
Fessus in acceptos miles deducitur agros,
20 mittitur in saltus carcere liber equus,
longaque subductam celant navalia pinum,
tutaque deposito poscitur ense rudis:
me quoque, qui totiens merui sub amore puellae,
defunctum placide vivere tempus erat.
B
25 ‘Vive’ deus ‘posito’ si quis mihi dicat ‘amore’,
deprecer: usque adeo dulce puella malum est.
Cum bene pertaesum est, animoque relanguit ardor,
nescio quo miserae turbine mentis agor.
Ut rapit in praeceps dominum spumantia frustra
30 frena retentantem durior oris equus,
ut subitus prope iam prensa tellure carinam
tangentem portus ventus in alta rapit,
sic me saepe refert incerta Cupidinis aura
notaque purpureus tela resumit Amor.
35 Fige, puer: positis nudus tibi praebeor armis;
hic tibi sunt vires, hic tua dextra facit,[1]
huc tamquam iussae veniunt iam sponte sagittae;
vix illis prae me nota pharetra sua est.
Infelix, tota quicumque quiescere nocte
40 sustinet et somnos praemia magna vocat.
Stulte, quid est somnus gelidae nisi mortis imago?
Longa quiescendi tempora fata dabunt.
Me modo decipiant voces fallacis amicae
(sperando certe gaudia magna feram),
45 et modo blanditias dicat, modo iurgia nectat;
saepe fruar domina, saepe repulsus eam.
Quod dubius Mars est, per te, privigne Cupido, est,
et movet exemplo vitricus arma tuo;
tu levis es multoque tuis ventosior alis
50 gaudiaque ambigua dasque negasque fide.
Si tamen exaudis, pulchra cum matre, rogantem,[2]
indeserta meo pectore regna gere:
accedant regno, nimium vaga turba, puellae;
ambobus populis sic venerandus eris.
[1] hic=huc
[2] rogantem=Cupido
第九A首(对丘比特的谴责)[1]
丘比特,你从来不曾为我的际遇而义愤,
你无所事事,却盘踞我的这颗心,
我一直为你而战,未丢下旗帜,你为何
伤害我,让我在自己的军营受折磨?
5 为何用火炬烧朋友,为何用箭矢扎他们?
更大的光荣是征服搏杀的敌人。
难道海摩尼亚的英雄事后没疗治
被自己长矛刺伤的泰勒颇斯?[2]
猎人追赶逃窜的目标,抛下得手的
10 猎物,他总是渴求新的收获。
我们这群人忠于你,已领教你的武器,
对抵抗的敌军你的手却太犹疑。
在赤裸的骨头上磨钝带钩的箭镞又有
何益?爱确乎已袒露我的骨头。
15 多少男人无人爱,多少女子无人爱,
让他们为你赢得凯旋礼的光彩。
罗马若非将力量施加于无垠的寰宇,
到今天仍会布满简陋的茅屋。[3]
倦怠的士兵得到土地,离开边疆;[4]
20 马摆脱赛道,就被送回牧场;
长长的船坞庇护着闲置的松木舟舰;
角斗士放下武器,就索要钝剑——[5]
我也一样,为女人的爱反复征战,
已退役,该享受宁静生活的时间。
第9B首(对丘比特的祷告)
25 如果某位神对我说:“放下爱,好好活着!”
我会拒绝:女人是太甜蜜的灾祸。
当我已疲惫不堪,心中的激情也委顿,
可怜的灵魂又震撼于莫名的暴风。
如倔强的烈马驮着主人,一路狂奔,
30 他徒然想拽紧沾满白沫的缰绳;
如狂飙骤起,当陆地在望,船已触港,
又被重新卷入动荡的海洋;
丘比特无常的气流也时常把我吹返,
玫瑰色的爱重拾著名的弓箭。
35 射穿我,男孩:我不做抵抗,身无遮挡——
往这里使劲,施展右手的力量,
虽遵命而行,飞矢却仿佛自动拜访,
似乎更熟悉我,而非它们的箭囊。
谁若能忍受整夜休息,并且将睡眠
40 称为美妙的奖赏,那他真可怜!
蠢人,睡眠不恰是冰冷死亡的镜像?
命运会留无穷的时间来安躺。
只愿撒谎的女友继续用蜜语欺骗我
(至少盼望也是丰厚的快乐),
45 让她时而引诱我,时而挑剔我的错;
让我经常享受她,经常被拒绝。[6]
马尔斯多疑都是因为你,继子丘比特!
他挥舞武器,也是以你为楷模。
你太轻浮,比你乘风的翅膀还善变,
50 赏赐和没收欢愉,全在一念间。
但你和美丽的母亲如果肯听我祷告,
请在我胸中建立稳固的王朝:
让喜欢见异思迁的姑娘都归你统治,
这样无论男女,世人都膜拜你。
[1] 关于这首诗前24行和后30行的关系,学术界有三种观点:(1)将它们视为整体,也就是它们合成了一首诗,Cairns(1972)提出这首诗属于renuntiationes amoris(爱的反悔)这类体裁,本来就包括前后相互矛盾的两部分;(2)Müller(1856)等人认为,前后两部分的风格不相容,应是彼此独立的两首诗;(3)Damon(1990)参照《情诗集》第1部11首与12首、第2部第7首与第8首的关系模式,相信前后两部分的确是两首诗,但构成了一对姊妹诗。
[2] “海摩尼亚的英雄”指帖撒利亚人阿喀琉斯,泰勒颇斯(Telephus)曾被阿喀琉斯的长矛刺伤,后来两人和解,阿喀琉斯又用长矛的锈治好了他的伤口(神谕说他只能被伤他的人治好)。
[3] 早期的罗马人以生活简朴著称。
[4] 古罗马士兵服役期满可以得到一块土地或一笔钱。
[5] 古罗马角斗士退休时会获赠一把木头的钝剑(rudis)。
[6] Berman(1972)指出,43-46行化用了普洛佩提乌斯《哀歌集》(Elegiae 2.4.1-4)的诗句。