奧維德《情詩集》第2部第2首



Quem penes est dominam servandi cura, Bagoa,
dum perago tecum pauca, sed apta, vaca.
Hesterna vidi spatiantem luce puellam
illa, quae Danai porticus agmen habet.
5 Protinus, ut placuit, misi scriptoque rogavi;
rescripsit trepida ‘Non licet’ illa manu,
et, cur non liceat, quaerenti reddita causa est,
quod nimium dominae cura molesta tua est.
Si sapis, o custos, odium, mihi crede, mereri
10 desine: quem metuit quisque, perisse cupit.
Vir quoque non sapiens: quid enim servare laboret
unde nihil, quamvis non tueare, perit?
Sed gerat ille suo morem furiosus amori
et castum, multis quod placet, esse putet;
15 huic furtiva tuo libertas munere detur,
quam dederis illi, reddat ut illa tibi.
Conscius esse velis? Domina est obnoxia servo;
conscius esse times? Dissimulare licet.
Scripta leget secum: matrem misisse putato;
20 venerit ignotus: postmodo notus erit;
ibit ad affectam, quae non languebit, amicam:
visat, iudiciis aegra sit illa tuis;
si faciet tarde, ne te mora longa fatiget,
imposita gremio stertere fronte potes.
25 Nec tu linigeram fieri quid possit ad Isin
quaesieris, nec tu curva theatra time.
Conscius assiduos commissi tollet honores:
quis minor est autem quam tacuisse labor?
Ille placet versatque domum neque verbera sentit,
30 ille potens; alii, sordida turba, iacent.
Huic, verae ut lateant, causae finguntur inanes;
atque ambo domini, quod probat una, probant.
Cum bene vir traxit vultum rugasque coegit,
quod voluit fieri blanda puella, facit.
35 Sed tamen interdum tecum quoque iurgia nectat
et simulet lacrimas carnificemque vocet;
tu contra obicies quae tuto diluat illa,
et veris falso crimine deme fidem.[1]
Sic tibi semper honos, sic alta peculia crescent;
40 haec fac, in exiguo tempore liber eris.
Aspicis indicibus nexas per colla catenas?
Squalidus orba fide pectora carcer habet.
Quaerit aquas in aquis et poma fugacia captat
Tantalus: hoc illi garrula lingua dedit;
45 dum nimium servat custos Iunonius Ion,
ante suos annos occidit; illa dea est.
Vidi ego compedibus liventia crura gerentem
unde vir incestum scire coactus erat;
poena minor merito: nocuit mala lingua duobus;
50 vir doluit, famae damna puella tulit.
Crede mihi, nulli sunt crimina grata marito,
nec quemquam, quamvis audiat, illa iuvant:
seu tepet, indicium securas perdis ad aures;[2]
sive amat, officio fit miser ille tuo.
55 Culpa nec ex facili quamvis manifesta probatur:
iudicis illa sui tuta favore venit.
Viderit ipse licet, credet tamen ille neganti
damnabitque oculos et sibi verba dabit.
Aspiciat dominae lacrimas, plorabit et ipse
60 et dicet ‘Poenas garrulus iste dabit.’
Quid dispar certamen inis? Tibi verbera victo
adsunt, in gremio iudicis illa sedet.
Non scelus aggredimur, non ad miscenda coimus
toxica, non stricto fulminat ense manus;
65 Quaerimus ut tuto per te possimus amare:
quid precibus nostris mollius esse potest?
[1] et veris=in verum=in vero
[2] perdis=prodis

(致巴戈阿斯)
 
負責守護女主人的巴戈阿斯,請停下[1]
工作,聽我說幾句關於你的話。
昨天早晨我見到一位姑娘徜徉,
在達那俄斯後代矗立的柱廊。[2]
5 我一見傾心,立刻寫信求她垂青,
她卻用顫抖的手回復“不可能”,
至於為何不可能,她也給了原因:
你對女主人的看守實在太緊。
你若識趣(相信我),就別再繼續招恨:
10 誰都盼害怕的那人早日銷殞。
她丈夫也不正常:為何費力去監視
即使不盯着也不會損失的東西?
不過,就讓他跟隨自己的情慾犯瘋,
覺得迷住眾人的妻子能守身;
15 借你的幫助,讓她獲得秘密的自由,
給她的禮物,她也會還於你手。
你願意與她共謀?女主人就受制於奴隸;
你害怕參與?你可以裝作不知。
她會獨自讀信:假想是母親的訊息;
20 陌生人會來:很快你就會熟識;
她會去探望生病的閨蜜(其實她沒病):
讓她去,你姑且相信朋友患重症;
如果她遲遲不歸,你不必苦苦等待,
你可以頭枕膝蓋,鼾聲如雷。
25 別打聽,伊西斯神廟裡能夠發生什麼,[3]
也別為半圓劇場中的動靜疑惑。
私情的保密者將會收穫持久的尊榮:
還有什麼比保持沉默更輕鬆?
他討人喜歡,掀翻屋頂也不會挨打;
30 他大權在握,卑賤的同儕任他罰。
為瞞住丈夫,妻子編出虛假的理由;
兩位主人都認可她認可的借口。
當丈夫已然皺夠眉頭,發泄完怒火,
她就使起姑娘安撫人的絕活。
35 但也要讓她時不時找你大吵大鬧,
故意掉眼淚,說你簡直是劊子手;
而你應拋出她可以輕易洗白的指控,
用偽造的罪名轉移對真相的追蹤。
如此,你的榮耀和私蓄就能不斷累積,[4]
40 堅持做,很快你就不再是奴隸。
你可見套在告密之人頸上的鐐銬?
不忠者都被關進了骯髒的監牢。
坦塔羅斯在水中求水,永遠抓不到
蘋果:這是饒舌招來的惡報;[5]
45 朱諾安排的那位看守太賣力,他飲恨
夭亡,犯人伊俄卻晉階女神。[6]
我曾見一人,青紫的腿上纏着鎖鏈,
他強迫某男士知曉妻子通姦——
這懲罰太輕,惡毒的舌頭傷害了雙方:
50 丈夫傷心,女人承受了訕謗。
相信我,沒有丈夫喜歡配偶遭指控,
即使他肯聽,也必定不會高興:
如果他漠不關心,你告密也徒費唇舌;
如果他愛她,你此舉就是折磨。
55 出軌之事,再如何顯明,也難尋證據:
裁決者的寵溺之心可保她無虞。
就算他目睹,她若否認,他也會輕信,
譴責眼睛的罪過,自欺欺人。
一看見夫人流淚,他就會哀嘆,並且說:
60 “絕不放過那個嚼舌頭的傢伙!”
你捲入的爭鬥多麼不對等!你若敗,鞭子
等着你,而她卻倚在法官的懷裡。
我們不是去犯罪,不是為配製毒藥
而碰頭,也沒有拔劍,寒光罩手;
65 我們只求借你的力量安全地戀愛:
還有什麼比我們的乞求更無害?


[1] Riley(1852)指出,巴戈阿斯(Bagoas)的名字在波斯語中就是“閹奴”的意思。所以這首詩中的巴戈阿斯很可能就是下首詩里的“閹奴”。
[2] “達那俄斯後代”被統稱為Belides或Danaides,因為這五十位女人的祖父是Belus(柏羅斯),父親是Danaus(達那俄斯)。她們與自己的堂兄結婚,在新婚之夜,奉父親之命殺死了新郎,只有一位女兒將丈夫放走。她們和父親的雕像矗立在帕拉丁山上的阿波羅神廟裡,參考奧維德《哀歌集》(Tristia 3.1.61-62)。
[3] 拉丁語原文中的Isin(伊西斯)還有linigeram(身穿亞麻布的)修飾,因為在伊西斯的敬拜儀式上,祭司和信徒都必須穿亞麻,譯文出於節奏的考慮省略了這個詞。
[4] 私蓄(peculium)在古羅馬是主人同意奴隸處理事務時可以保留的小部分收入,當私蓄達到一定數額後,有些主人允許奴隸用這筆錢贖買自由。
[5] 坦塔羅斯(Tantalos)是朱庇特的兒子,曾經常受邀參加眾神的宴會,後來因為侮辱眾神,被打入地府,忍受永遠的折磨。他受到的詛咒是,水永遠在他邊上,他卻永遠喝不到水。有一種說法是,他之所以受到懲處,是因為泄露了神的秘密。
[6] “看守”指百眼巨人阿耳戈斯(Argus),他受朱諾之命看守朱庇特的情人伊俄,卻被朱庇特派去的墨丘利殺掉。參考《變形記》(Metamorphoses 1.622-723)。伊俄在飽經磨難後,在尼羅河附近脫去了母牛的形狀,變成埃及的伊西斯神,參考《變形記》(Metamorphoses 1.734-750)。