奥维德《情诗集》第2部第2首



Quem penes est dominam servandi cura, Bagoa,
dum perago tecum pauca, sed apta, vaca.
Hesterna vidi spatiantem luce puellam
illa, quae Danai porticus agmen habet.
5 Protinus, ut placuit, misi scriptoque rogavi;
rescripsit trepida ‘Non licet’ illa manu,
et, cur non liceat, quaerenti reddita causa est,
quod nimium dominae cura molesta tua est.
Si sapis, o custos, odium, mihi crede, mereri
10 desine: quem metuit quisque, perisse cupit.
Vir quoque non sapiens: quid enim servare laboret
unde nihil, quamvis non tueare, perit?
Sed gerat ille suo morem furiosus amori
et castum, multis quod placet, esse putet;
15 huic furtiva tuo libertas munere detur,
quam dederis illi, reddat ut illa tibi.
Conscius esse velis? Domina est obnoxia servo;
conscius esse times? Dissimulare licet.
Scripta leget secum: matrem misisse putato;
20 venerit ignotus: postmodo notus erit;
ibit ad affectam, quae non languebit, amicam:
visat, iudiciis aegra sit illa tuis;
si faciet tarde, ne te mora longa fatiget,
imposita gremio stertere fronte potes.
25 Nec tu linigeram fieri quid possit ad Isin
quaesieris, nec tu curva theatra time.
Conscius assiduos commissi tollet honores:
quis minor est autem quam tacuisse labor?
Ille placet versatque domum neque verbera sentit,
30 ille potens; alii, sordida turba, iacent.
Huic, verae ut lateant, causae finguntur inanes;
atque ambo domini, quod probat una, probant.
Cum bene vir traxit vultum rugasque coegit,
quod voluit fieri blanda puella, facit.
35 Sed tamen interdum tecum quoque iurgia nectat
et simulet lacrimas carnificemque vocet;
tu contra obicies quae tuto diluat illa,
et veris falso crimine deme fidem.[1]
Sic tibi semper honos, sic alta peculia crescent;
40 haec fac, in exiguo tempore liber eris.
Aspicis indicibus nexas per colla catenas?
Squalidus orba fide pectora carcer habet.
Quaerit aquas in aquis et poma fugacia captat
Tantalus: hoc illi garrula lingua dedit;
45 dum nimium servat custos Iunonius Ion,
ante suos annos occidit; illa dea est.
Vidi ego compedibus liventia crura gerentem
unde vir incestum scire coactus erat;
poena minor merito: nocuit mala lingua duobus;
50 vir doluit, famae damna puella tulit.
Crede mihi, nulli sunt crimina grata marito,
nec quemquam, quamvis audiat, illa iuvant:
seu tepet, indicium securas perdis ad aures;[2]
sive amat, officio fit miser ille tuo.
55 Culpa nec ex facili quamvis manifesta probatur:
iudicis illa sui tuta favore venit.
Viderit ipse licet, credet tamen ille neganti
damnabitque oculos et sibi verba dabit.
Aspiciat dominae lacrimas, plorabit et ipse
60 et dicet ‘Poenas garrulus iste dabit.’
Quid dispar certamen inis? Tibi verbera victo
adsunt, in gremio iudicis illa sedet.
Non scelus aggredimur, non ad miscenda coimus
toxica, non stricto fulminat ense manus;
65 Quaerimus ut tuto per te possimus amare:
quid precibus nostris mollius esse potest?
[1] et veris=in verum=in vero
[2] perdis=prodis

(致巴戈阿斯)
 
负责守护女主人的巴戈阿斯,请停下[1]
工作,听我说几句关于你的话。
昨天早晨我见到一位姑娘徜徉,
在达那俄斯后代矗立的柱廊。[2]
5 我一见倾心,立刻写信求她垂青,
她却用颤抖的手回复“不可能”,
至于为何不可能,她也给了原因:
你对女主人的看守实在太紧。
你若识趣(相信我),就别再继续招恨:
10 谁都盼害怕的那人早日销殒。
她丈夫也不正常:为何费力去监视
即使不盯着也不会损失的东西?
不过,就让他跟随自己的情欲犯疯,
觉得迷住众人的妻子能守身;
15 借你的帮助,让她获得秘密的自由,
给她的礼物,她也会还于你手。
你愿意与她共谋?女主人就受制于奴隶;
你害怕参与?你可以装作不知。
她会独自读信:假想是母亲的讯息;
20 陌生人会来:很快你就会熟识;
她会去探望生病的闺蜜(其实她没病):
让她去,你姑且相信朋友患重症;
如果她迟迟不归,你不必苦苦等待,
你可以头枕膝盖,鼾声如雷。
25 别打听,伊西斯神庙里能够发生什么,[3]
也别为半圆剧场中的动静疑惑。
私情的保密者将会收获持久的尊荣:
还有什么比保持沉默更轻松?
他讨人喜欢,掀翻屋顶也不会挨打;
30 他大权在握,卑贱的同侪任他罚。
为瞒住丈夫,妻子编出虚假的理由;
两位主人都认可她认可的借口。
当丈夫已然皱够眉头,发泄完怒火,
她就使起姑娘安抚人的绝活。
35 但也要让她时不时找你大吵大闹,
故意掉眼泪,说你简直是刽子手;
而你应抛出她可以轻易洗白的指控,
用伪造的罪名转移对真相的追踪。
如此,你的荣耀和私蓄就能不断累积,[4]
40 坚持做,很快你就不再是奴隶。
你可见套在告密之人颈上的镣铐?
不忠者都被关进了肮脏的监牢。
坦塔罗斯在水中求水,永远抓不到
苹果:这是饶舌招来的恶报;[5]
45 朱诺安排的那位看守太卖力,他饮恨
夭亡,犯人伊俄却晋阶女神。[6]
我曾见一人,青紫的腿上缠着锁链,
他强迫某男士知晓妻子通奸——
这惩罚太轻,恶毒的舌头伤害了双方:
50 丈夫伤心,女人承受了讪谤。
相信我,没有丈夫喜欢配偶遭指控,
即使他肯听,也必定不会高兴:
如果他漠不关心,你告密也徒费唇舌;
如果他爱她,你此举就是折磨。
55 出轨之事,再如何显明,也难寻证据:
裁决者的宠溺之心可保她无虞。
就算他目睹,她若否认,他也会轻信,
谴责眼睛的罪过,自欺欺人。
一看见夫人流泪,他就会哀叹,并且说:
60 “绝不放过那个嚼舌头的家伙!”
你卷入的争斗多么不对等!你若败,鞭子
等着你,而她却倚在法官的怀里。
我们不是去犯罪,不是为配制毒药
而碰头,也没有拔剑,寒光罩手;
65 我们只求借你的力量安全地恋爱:
还有什么比我们的乞求更无害?


[1] Riley(1852)指出,巴戈阿斯(Bagoas)的名字在波斯语中就是“阉奴”的意思。所以这首诗中的巴戈阿斯很可能就是下首诗里的“阉奴”。
[2] “达那俄斯后代”被统称为Belides或Danaides,因为这五十位女人的祖父是Belus(柏罗斯),父亲是Danaus(达那俄斯)。她们与自己的堂兄结婚,在新婚之夜,奉父亲之命杀死了新郎,只有一位女儿将丈夫放走。她们和父亲的雕像矗立在帕拉丁山上的阿波罗神庙里,参考奥维德《哀歌集》(Tristia 3.1.61-62)。
[3] 拉丁语原文中的Isin(伊西斯)还有linigeram(身穿亚麻布的)修饰,因为在伊西斯的敬拜仪式上,祭司和信徒都必须穿亚麻,译文出于节奏的考虑省略了这个词。
[4] 私蓄(peculium)在古罗马是主人同意奴隶处理事务时可以保留的小部分收入,当私蓄达到一定数额后,有些主人允许奴隶用这笔钱赎买自由。
[5] 坦塔罗斯(Tantalos)是朱庇特的儿子,曾经常受邀参加众神的宴会,后来因为侮辱众神,被打入地府,忍受永远的折磨。他受到的诅咒是,水永远在他边上,他却永远喝不到水。有一种说法是,他之所以受到惩处,是因为泄露了神的秘密。
[6] “看守”指百眼巨人阿耳戈斯(Argus),他受朱诺之命看守朱庇特的情人伊俄,却被朱庇特派去的墨丘利杀掉。参考《变形记》(Metamorphoses 1.622-723)。伊俄在饱经磨难后,在尼罗河附近脱去了母牛的形状,变成埃及的伊西斯神,参考《变形记》(Metamorphoses 1.734-750)。