奧維德《情詩集》第2部第1首



Hoc quoque composui Paelignis natus aquosis
ille ego nequitiae Naso poeta meae;
hoc quoque iussit Amor; procul hinc, procul este, severi:
non estis teneris apta theatra modis.
5 Me legat in sponsi facie non frigida virgo
et rudis ignoto tactus amore puer;
atque aliquis iuvenum, quo nunc ego, saucius arcu
agnoscat flammae conscia signa suae
miratusque diu ‘Quo’ dicat ‘ab indice doctus
10 conposuit casus iste poeta meos?’
Ausus eram, memini, caelestia dicere bella
centimanumque Gyen (et satis oris erat),[1]
cum male se Tellus ulta est ingestaque Olympo
ardua devexum Pelion Ossa tulit:
15 in manibus nimbos et cum Iove fulmen habebam,
quod bene pro caelo mitteret ille suo.
Clausit amica fores: ego cum Iove fulmen omisi;
excidit ingenio Iuppiter ipse meo.
Iuppiter, ignoscas: nil me tua tela iuvabant;
20 clausa tuo maius ianua fulmen habet.
Blanditias elegosque levis, mea tela, resumpsi:
mollierunt duras lenia verba fores.
Carmina sanguineae deducunt cornua lunae
et revocant niveos solis euntis equos;
25 carmine dissiliunt abruptis faucibus angues
inque suos fontes versa recurrit aqua;
carminibus cessere fores, insertaque posti,
quamvis robur erat, carmine victa sera est.
Quid mihi profuerit velox cantatus Achilles?
30 Quid pro me Atrides alter et alter agent,
quique tot errando quot bello perdidit annos,
raptus et Haemoniis flebilis Hector equis?
At facie tenerae laudata saepe puellae[2]
ad vatem, pretium carminis, ipsa venit.
35 Magna datur merces: heroum clara valete
nomina: non apta est gratia vestra mihi.
Ad mea formosos vultus adhibete puellae
carmina, purpureus quae mihi dictat Amor.
[1] Gyen=gygen
[2] facie=facies

(理想的讀者)
 
這也是我所作——我這位名人,生於水鄉
佩利尼的納索,將頹廢唱成了詩行;[1]
這也是小愛神布置的功課;古板的婦人,
快走開,我的柔曲不該給你們聽!
5 讓素不矜持的少女當著未婚夫的面
讀我,還有初動春心的少男;
讓某位一如我此刻為情所傷的青年
辨認出自己親身體驗的火焰,[2]
訝異良久後,讓他感嘆:“是誰告的密,
10 竟教這詩人寫出了我的恨事?”
我記得那時竟敢於(也不缺表達的才能)
吟詠天庭的大戰和百手巨人,[3]
還有地母暴戾的復仇,當陡峭的奧薩
和高聳的佩里昂將奧林匹斯深壓。[4]
15 我握着雨雲,朱庇特在身邊手執閃電
(祂正欲拋擲,拯救統治的昊天)——
女友卻驟然關門,我棄了閃電和神王,[5]
朱庇特自己也掉出我的思想。
饒恕我,神王,你的武器沒有什麼用,
20 關門的動作於我是更厲害的雷霆。
我重新拾起自己的武器——輕歌與甜言,[6]
溫和的話語讓冷酷的門變柔軟。
詩句讓血紅月亮的雙角從天空墜下,[7]
喚回奔馳太陽的雪白駿馬;
25 詩句驅使蛇身體崩裂,撐開巨口,
引導河掉轉方向,流回源頭;
門因詩句而屈服,插入柱子的木閂
雖來自橡樹,也終被詩句攻陷。
稱頌捷足的阿喀琉斯對我有何益?
30 阿特柔斯的雙子能為我做何事,[8]
還有在戰爭與漂泊中各失去十年的人
和悲慘的赫克托耳(被馬拖屍身)?[9]
可是嬌柔的姑娘若常被詩人誇獎,
她的美,就會投向他,作為報償。
35 這交換讓人心動——別了,英雄的輝煌
名字:我不希求你們的欣賞。
女孩們,將美麗的臉龐轉向我的詩歌,
緋紅的丘比特才是真正的作者。


[1] 奧維德故鄉蘇爾摩(Sulmo)位於佩利尼(Peligni)部族生活的地區,當地河道縱橫。
[2] Califf(1997)注意到,第7行或許化用了普洛佩提烏斯《哀歌集》(Elegiae 1.7.15)的詩句:te quoque si puer hic certo concusserit arcu(若男孩在此也用神準的箭射中你);第8行或許化用了維吉爾《埃涅阿斯紀》(Aeneid 4.23)的詩句:agnosco veteris vestigia flammae(辨認出舊日火焰的痕迹)。凸顯史詩特徵的六音步單行卻影射哀歌體作家,凸顯哀歌特徵的五音步雙行卻影射史詩體作家,奧維德的這種交錯安排也體現了史詩和哀歌兩種體裁在《情詩集》里的糾纏。
[3] 按照赫希俄德《神譜》(Theogony 671)的主流神話版本,百臂巨人族幫助朱庇特與提坦族作戰,並負責看守地府里的提坦戰俘。但奧維德和賀拉斯都追隨了另一個傳統,將他們視為朱庇特的敵人。
[4] 地母(Tellus)是這些巨人的母親。在巨人族與朱庇特的戰爭(Gigantomachia)中,巨人奧托斯(Otus)和厄菲阿爾忒斯(Ephialtes)把奧薩山堆在奧林匹斯山上,然後把佩里昂山堆在奧薩山上(三座山的順序傳統上有不同的說法),以便攀上天界。參考荷馬《奧德賽》(Odyssey 11.315ff.)和維吉爾《農事詩》(Georgics 1.280-283)。
[5] Wyke(1989)認為,造成詩人放棄史詩、選擇哀歌的“女友”成了這種體裁的化身。
[6] “輕歌”指愛情哀歌體(elegos)。
[7] 這裡,奧維德借用carmina的雙重含義(詩句、咒語)玩了一個文字遊戲。
[8] “阿特柔斯的雙子”指阿伽門農和墨涅拉俄斯。
[9] 在特洛伊戰爭中,赫克托耳被阿喀琉斯所殺,屍體拖在馬身後繞行特洛伊城牆。“馬”對應的原文是Haemoniis equis(海摩尼亞的馬,即帖撒利亞的馬),因為阿喀琉斯來自希臘的帖撒利亞地區。