Hoc quoque composui Paelignis natus aquosis
ille ego nequitiae Naso poeta meae;
hoc quoque iussit Amor; procul hinc, procul este, severi:
non estis teneris apta theatra modis.
5 Me legat in sponsi facie non frigida virgo
et rudis ignoto tactus amore puer;
atque aliquis iuvenum, quo nunc ego, saucius arcu
agnoscat flammae conscia signa suae
miratusque diu ‘Quo’ dicat ‘ab indice doctus
10 conposuit casus iste poeta meos?’
Ausus eram, memini, caelestia dicere bella
centimanumque Gyen (et satis oris erat),[1]
cum male se Tellus ulta est ingestaque Olympo
ardua devexum Pelion Ossa tulit:
15 in manibus nimbos et cum Iove fulmen habebam,
quod bene pro caelo mitteret ille suo.
Clausit amica fores: ego cum Iove fulmen omisi;
excidit ingenio Iuppiter ipse meo.
Iuppiter, ignoscas: nil me tua tela iuvabant;
20 clausa tuo maius ianua fulmen habet.
Blanditias elegosque levis, mea tela, resumpsi:
mollierunt duras lenia verba fores.
Carmina sanguineae deducunt cornua lunae
et revocant niveos solis euntis equos;
25 carmine dissiliunt abruptis faucibus angues
inque suos fontes versa recurrit aqua;
carminibus cessere fores, insertaque posti,
quamvis robur erat, carmine victa sera est.
Quid mihi profuerit velox cantatus Achilles?
30 Quid pro me Atrides alter et alter agent,
quique tot errando quot bello perdidit annos,
raptus et Haemoniis flebilis Hector equis?
At facie tenerae laudata saepe puellae[2]
ad vatem, pretium carminis, ipsa venit.
35 Magna datur merces: heroum clara valete
nomina: non apta est gratia vestra mihi.
Ad mea formosos vultus adhibete puellae
carmina, purpureus quae mihi dictat Amor.
[1] Gyen=gygen
[2] facie=facies
(理想的读者)
这也是我所作——我这位名人,生于水乡
佩利尼的纳索,将颓废唱成了诗行;[1]
这也是小爱神布置的功课;古板的妇人,
快走开,我的柔曲不该给你们听!
5 让素不矜持的少女当着未婚夫的面
读我,还有初动春心的少男;
让某位一如我此刻为情所伤的青年
辨认出自己亲身体验的火焰,[2]
讶异良久后,让他感叹:“是谁告的密,
10 竟教这诗人写出了我的恨事?”
我记得那时竟敢于(也不缺表达的才能)
吟咏天庭的大战和百手巨人,[3]
还有地母暴戾的复仇,当陡峭的奥萨
和高耸的佩里昂将奥林匹斯深压。[4]
15 我握着雨云,朱庇特在身边手执闪电
(祂正欲抛掷,拯救统治的昊天)——
女友却骤然关门,我弃了闪电和神王,[5]
朱庇特自己也掉出我的思想。
饶恕我,神王,你的武器没有什么用,
20 关门的动作于我是更厉害的雷霆。
我重新拾起自己的武器——轻歌与甜言,[6]
温和的话语让冷酷的门变柔软。
诗句让血红月亮的双角从天空坠下,[7]
唤回奔驰太阳的雪白骏马;
25 诗句驱使蛇身体崩裂,撑开巨口,
引导河掉转方向,流回源头;
门因诗句而屈服,插入柱子的木闩
虽来自橡树,也终被诗句攻陷。
称颂捷足的阿喀琉斯对我有何益?
30 阿特柔斯的双子能为我做何事,[8]
还有在战争与漂泊中各失去十年的人
和悲惨的赫克托耳(被马拖尸身)?[9]
可是娇柔的姑娘若常被诗人夸奖,
她的美,就会投向他,作为报偿。
35 这交换让人心动——别了,英雄的辉煌
名字:我不希求你们的欣赏。
女孩们,将美丽的脸庞转向我的诗歌,
绯红的丘比特才是真正的作者。
[1] 奥维德故乡苏尔摩(Sulmo)位于佩利尼(Peligni)部族生活的地区,当地河道纵横。
[2] Califf(1997)注意到,第7行或许化用了普洛佩提乌斯《哀歌集》(Elegiae 1.7.15)的诗句:te quoque si puer hic certo concusserit arcu(若男孩在此也用神准的箭射中你);第8行或许化用了维吉尔《埃涅阿斯纪》(Aeneid 4.23)的诗句:agnosco veteris vestigia flammae(辨认出旧日火焰的痕迹)。凸显史诗特征的六音步单行却影射哀歌体作家,凸显哀歌特征的五音步双行却影射史诗体作家,奥维德的这种交错安排也体现了史诗和哀歌两种体裁在《情诗集》里的纠缠。
[3] 按照赫希俄德《神谱》(Theogony 671)的主流神话版本,百臂巨人族帮助朱庇特与提坦族作战,并负责看守地府里的提坦战俘。但奥维德和贺拉斯都追随了另一个传统,将他们视为朱庇特的敌人。
[4] 地母(Tellus)是这些巨人的母亲。在巨人族与朱庇特的战争(Gigantomachia)中,巨人奥托斯(Otus)和厄菲阿尔忒斯(Ephialtes)把奥萨山堆在奥林匹斯山上,然后把佩里昂山堆在奥萨山上(三座山的顺序传统上有不同的说法),以便攀上天界。参考荷马《奥德赛》(Odyssey 11.315ff.)和维吉尔《农事诗》(Georgics 1.280-283)。
[5] Wyke(1989)认为,造成诗人放弃史诗、选择哀歌的“女友”成了这种体裁的化身。
[6] “轻歌”指爱情哀歌体(elegos)。
[7] 这里,奥维德借用carmina的双重含义(诗句、咒语)玩了一个文字游戏。
[8] “阿特柔斯的双子”指阿伽门农和墨涅拉俄斯。
[9] 在特洛伊战争中,赫克托耳被阿喀琉斯所杀,尸体拖在马身后绕行特洛伊城墙。“马”对应的原文是Haemoniis equis(海摩尼亚的马,即帖撒利亚的马),因为阿喀琉斯来自希腊的帖撒利亚地区。