奧維德《情詩集》第1部第15首



Quid mihi Livor edax, ignavos obicis annos,
ingeniique vocas carmen inertis opus;
non me more patrum, dum strenua sustinet aetas,
praemia militiae pulverulenta sequi,
5 nec me verbosas leges ediscere nec me
ingrato vocem prostituisse foro?
Mortale est, quod quaeris, opus. Mihi fama perennis
quaeritur, in toto semper ut orbe canar.
Vivet Maeonides, Tenedos dum stabit et Ide,
10 dum rapidas Simois in mare volvet aquas;
vivet et Ascraeus, dum mustis uva tumebit,
dum cadet incurva falce resecta Ceres.
Battiades semper toto cantabitur orbe;
quamvis ingenio non valet, arte valet.
15 Nulla Sophocleo veniet iactura cothurno;
cum sole et luna semper Aratus erit;
dum fallax servus, durus pater, inproba lena
vivent et meretrix blanda, Menandros erit;
Ennius arte carens animosique Accius oris
20 casurum nullo tempore nomen habent.
Varronem primamque ratem quae nesciet aetas,
aureaque Aesonio terga petita duci?
Carmina sublimis tunc sunt peritura Lucreti,
exitio terras cum dabit una dies;
25 Tityrus et segetes Aeneiaque arma legentur,
Roma triumphati dum caput orbis erit;
donec erunt ignes arcusque Cupidinis arma,
discentur numeri, culte Tibulle, tui;
Gallus et Hesperiis et Gallus notus Eois,
30 et sua cum Gallo nota Lycoris erit.
Ergo, cum silices, cum dens patientis aratri
depereant aevo, carmina morte carent.
Cedant carminibus reges regumque triumphi,
cedat et auriferi ripa benigna Tagi!
35 Vilia miretur vulgus; mihi flavus Apollo
pocula Castalia plena ministret aqua,
sustineamque coma metuentem frigora myrtum,
atque a sollicito multus amante legar!
Pascitur in vivis Livor; post fata quiescit,
40 cum suus ex merito quemque tuetur honos.
Ergo etiam cum me supremus adederit ignis,
vivam, parsque mei multa superstes erit.

(跋詩)
 
咬人的“妒忌”,為何指責我蹉跎光陰,[1]
將詩歌稱為懶惰天性的作品,
說我青春猶在時,沒遵循祖先的傳統,
身染征塵,追逐戰爭的光榮,
5 也不肯諳習那些冗長的法律條文
將自己的辯才賣給可憎的法庭?
你求的一切都會死,我求的卻是永恆
名聲,希望全世界永遠稱頌。
荷馬將不朽,只要忒涅多斯和伊達[2]
10 屹立,西摩伊斯河仍湧入海峽;
赫西俄德也長存,只要葡萄灌滿汁,[3]
只要莊稼仍然被彎鐮割刈。
卡利馬科斯將始終被萬邦之民讚美,[4]
雖然他天分稍欠缺,技藝卻精彩。
15 索福克勒斯的悲劇永不會遭受禍殃,[5]
阿拉托斯與日月一樣久長;[6]
狡猾的奴隸、頑固的父親、無恥的老鴇、
殷勤的妓女安好,米南德便安好;[7]
樸拙的恩尼烏斯和激憤的阿基烏斯[8]
20 也聲名不墜,無視歲月的流逝。
哪個世代會不知瓦羅和第一艘大舟,
以及伊阿宋率眾尋取的金羊毛?[9]
盧克萊修的崇高詩行倘若會消亡,[10]
那麼同一天全世界也將被埋葬;
25 牧歌、農事和埃涅阿斯都將被誦讀,[11]
只要羅馬仍統治已平定的寰宇;
雅緻的提布盧斯,你的詩也有人研習,[12]
只要丘比特以火炬和弓箭為武器;
加盧斯之名將傳至遙遠的西方和東方,[13]
30 他心愛的呂柯麗絲也一同流芳。
所以,儘管燧石和堅固的犁鏵會因為
時間而朽爛,詩卻不被死摧毀。
君主和君主的凱旋理應向詩歌稱臣,
還有產金塔古斯的富庶岸濱![14]
35 讓群氓膜拜低賤之物,讓金髮阿波羅
將盛滿聖山泉水的杯子遞給我,
讓我的髮捲綴滿害怕寒冷的桃金娘,
讓心焦的戀愛者多讀我的詩章!
“妒忌”以生者為食,死後它便安靜,
40 那時各自的名聲將守護每個人。
即使葬禮的火焰已把我吞噬,我仍能
活下去,我的大部分依然留存。[15]


[1] 這裡,奧維德對“妒忌”(Livor)做了擬人化處理。
[2][2] “荷馬”對應的原文是Maeonides(邁奧尼亞人),荷馬的出生地通常認為是斯密爾納(Smyrna),該城屬於呂底亞(Lydia,古名Maeonia)。忒涅多斯島(Tenedos)和伊達山都在特洛伊附近。
[3] “赫西俄德”對應的原文是Ascraeus,意為“阿斯克拉人”。赫西俄德是古希臘著名詩人,出生在阿斯克拉村。
[4] “卡利馬科斯”對應的原文是Battiades,意為“巴圖斯之子”。泛希臘時期著名詩人卡利馬科斯(Callimachus)常如此自稱,巴圖斯是北非庫雷奈(Cyrene)的第一位國王。他的詩以技巧高超、語言精緻著稱。
[5] “悲劇”對應的原文是cothurno(主格cothurnus),這是古希臘悲劇演員穿的高底靴,代指悲劇。
[6] 阿拉托斯(Aratus)是泛希臘詩人,以長詩《物象》(Phaenomena)聞名。
[7] 米南德(Menander)是古希臘新喜劇的代表人物。
[8] 恩尼烏斯(Quintus Ennius)是公元前2世紀古羅馬的著名詩人,代表作是民族史詩《編年史》(Annales)。阿基烏斯(L. Accius)是公元前2世紀古羅馬悲劇家。
[9] “瓦羅”指Varro of Atax,他寫過《阿爾戈號的遠航》(Argonautica)。“伊阿宋”對應的原文是Aesonio duci(出自埃宋的首領),因為埃宋是伊阿宋的父親。根據古希臘傳說,尋找金羊毛的阿爾戈號是世界第一艘渡海的大船。
[10] “盧克萊修的崇高詩行”指盧克萊修(T. Lucretius Carus)的長詩《物性論》(De Rerum Natura)。
[11] 指古羅馬詩人維吉爾(P. Vergilius Maro)。“牧歌”對應的原文是Tityrus(提圖羅斯),這是維吉爾在《牧歌》(Eclogues)中用過的名字。原文中的segetes(莊稼)和Aeneia arma(埃涅阿斯的武器)分別指《農事詩》(Georgics)和《埃涅阿斯紀》(Aeneid)。
[12] 提布盧斯(Albius Tibullus)是公元前1世紀古羅馬著名哀歌體詩人。
[13] 加盧斯(C. Cornelius Gallus)也是公元前1世紀古羅馬著名哀歌體詩人。
[14] 塔古斯河(Tagus)即今天西班牙境內的塔霍河,以產金聞名。
[15] 參考賀拉斯《頌詩集》(Carmina 3.30.6-7a)的說法:“我並非全部死去,大部分都將 / 逃脫葬禮女神”。