Ianitor—indignum!—dura religate catena,
difficilem moto cardine pande forem!
Quod precor, exiguum est—aditu fac ianua parvo
obliquum capiat semiadaperta latus.
5 Longus amor tales corpus tenuavit in usus
aptaque subducto pondere membra dedit.
Ille per excubias custodum leniter ire
monstrat: inoffensos derigit ille pedes.
At quondam noctem simulacraque vana timebam;
10 mirabar, tenebris quisquis iturus erat.
Risit, ut audirem, tenera cum matre Cupido
et leviter ‘fies tu quoque fortis’ ait.
Nec mora, venit amor—non umbras nocte volantis,
non timeo strictas in mea fata manus.
15 Te nimium lentum timeo, tibi blandior uni;
tu, me quo possis perdere, fulmen habes.
Adspice—uti videas, inmitia claustra relaxa—[1]
uda sit ut lacrimis ianua facta meis!
Certe ego, cum posita stares ad verbera veste,
20 ad dominam pro te verba tremente tuli.
Ergo quae valuit pro te quoque gratia quondam—
heu facinus!—Pro me nunc valet illa parum?
Redde vicem meritis! Grato licet esse quod optas.[2]
Tempora noctis eunt; excute poste seram!
25 Excute! Sic, inquam, longa relevere catena,
nec tibi perpetuo serva bibatur aqua!
Ferreus orantem nequiquam, ianitor, audis,
roboribus duris ianua fulta riget.
Urbibus obsessis clausae munimina portae
30 prosunt; in media pace quid arma times?
Quid facies hosti, qui sic excludis amantem?
Tempora noctis eunt; excute poste seram!
Non ego militibus venio comitatus et armis;
solus eram, si non saevus adesset Amor.
35 Hunc ego, si cupiam, nusquam dimittere possum;
ante vel a membris dividar ipse meis.
Ergo Amor et modicum circa mea tempora vinum
mecum est et madidis lapsa corona comis.
Arma quis haec timeat? Quis non eat obvius illis?
40 Tempora noctis eunt; excute poste seram!
Lentus es: an somnus, qui te male perdat, amantis[3]
verba dat in ventos aure repulsa tua?
At, memini, primo, cum te celare volebam,
pervigil in mediae sidera noctis eras.
45 Forsitan et tecum tua nunc requiescit amica—
heu, melior quanto sors tua sorte mea!
Dummodo sic, in me durae transite catenae!
Tempora noctis eunt; excute poste seram!
Fallimur, an verso sonuerunt cardine postes,
50 raucaque concussae signa dedere fores?
Fallimur—inpulsa est animoso ianua vento.
Ei mihi, quam longe spem tulit aura meam!
Si satis es raptae, Borea, memor Orithyiae,
huc ades et surdas flamine tunde foris!
55 Urbe silent tota, vitreoque madentia rore
tempora noctis eunt; excute poste seram!
Aut ego iam ferroque ignique paratior ipse,
quem face sustineo, tecta superba petam.
Nox et Amor vinumque nihil moderabile suadent;
60 illa pudore vacat, Liber Amorque metu.
Omnia consumpsi, nec te precibusque minisque
movimus, o foribus durior ipse tuis.
Non te formosae decuit servare puellae
limina, sollicito carcere dignus eras.
65 Iamque pruinosus molitur Lucifer axes,
inque suum miseros excitat ales opus.
At tu, non laetis detracta corona capillis,
dura super tota limina nocte iace!
Tu dominae, cum te proiectam mane videbit,
70 temporis absumpti tam male testis eris.
Qualiscumque vale sentique abeuntis honorem;
lente nec admisso turpis amante, vale!
Vos quoque, crudeles rigido cum limine postes
duraque conservae ligna, valete, fores!
[1] uti=et ut
[2] quod optas=quid optas=quis obstat
[3] perdat=prodit; amantis=amanti
(看門人)[1]
被殘忍鎖鏈套住的看門人(不公的命運!), [2]
請轉動合頁,打開這頑固的門!
我所求只是舉手之勞——你讓它漏一條
縫隙,允許我側身擠過窄道。
5 長久的相思已為我瘦身,足以應對,
減去重量的肢體正與之相配。
是愛教會我在警覺的守衛中間[3]
躡腳潛行,保護我免遭磕絆。
但往日我曾害怕夜晚和虛幻的幽靈,
10 任何人摸黑走路,我都會吃驚。
丘比特和他嬌柔的母親一起笑,叫我
聽見,輕聲說:“你也會變成勇者。”
愛立刻襲來——我不懼暗夜飛翔的鬼魂,
也不懼抬手企圖殺死我的敵人。
15 我只忌憚你太執拗,只對你一人逢迎,
你手中握着能夠毀滅我的雷霆。
看吧(為了能看見,移除冷酷的門閂),
這扇門已被我弄得淚痕斑斑!
不管怎麼說,當你脫了衣準備受鞭刑,
20 渾身哆嗦,是我向女主人求情。
所以,我曾經為你付出的善心如今
(真過分!)輪到我身上就蕩然無存?
回報我的恩!你可以報恩,為何要阻攔?
夜晚的時間在流逝,快挪去門閂![4]
25 趕緊!若如此,祝你擺脫身上的長鏈,
奴隸水你也不用喝到永遠![5]
鐵石心腸的看門人,你聽我徒然哀乞,
結實橡木支撐的門漠然矗立。
城市遭圍攻,才需緊閉的大門保護,
30 你身處和平,為何擔憂戰具?
你會怎樣,若敵人將戀愛者關外面?
夜晚的時間在流逝,快挪去門閂!
我來並沒有士卒簇擁,也未帶刀兵——
孤身一人,若不算殘忍的小愛神。
35 即使我有心,我也無法打發他去別處,
除非我先撕裂自己的身軀。
所以我只有愛和些許繞鬢的酒意相伴,
以及從抹香頭髮上掉落的花冠。
誰害怕這些武器?迎接它們誰不敢?
40 夜晚的時間在流逝,快挪去門閂!
你頑固,還是睡眠(願它毀掉你!)將你
耳朵拒絕的我的話拋進了風裡?
可是我記得,最初我想躲過你,你卻
太警覺,半夜的星辰都不放過。
45 或許你自己的女友正與你躺在一起——
嗚呼,你遠比我這倒霉鬼有福氣!
只要我如此,轉我身上吧,殘忍的鎖鏈!
夜晚的時間在流逝,快挪去門閂!
是錯覺,還是合頁轉動,發出聲息,
50 晃動的門扇傳來沙啞的暗示?
不過是一陣大風在拍門,我受了騙,
唉,風把我的希望吹得老遠!
北風神,你若記得劫走的俄瑞堤伊婭,[6]
請到這裡來,將這堵聾門沖塌!
55 整座城市靜悄悄,晶瑩的露水灑遍,
夜晚的時間在流逝,快挪去門閂!
要不,已有更好裝備的我拿着劍,
擎着火把,翻進這高傲的宅院。
夜、愛和酒不會建議溫和的行動,
60 夜不知羞恥,酒和愛不懂得驚恐。
我已然用盡手段,勸說與威脅都不能
打動你,你比看守之物還死硬!
你本不該來護衛美麗姑娘的門檻,
陰森的牢房才配得上你的尊嚴。[7]
65 覆著白霜的啟明星已經在轉動車輪,
鳥正催促可憐人繼續嘗苦辛。
可是你,從我落寞鬢髮摘下的花環,
只好通宵卧於僵冷的門檻!
當她早晨看見你拋擲在那裡,你就能
70 作證,我多凄慘地虛耗光陰。
無論你怎樣,再見,接受我告別的稱讚,
執拗拒斥偷情者的忠僕,再見!
還有你們,殘忍的門柱、冷酷的門檻、
與他同為奴隸的門梁,再見!
[1] 這首詩沿襲了古希臘羅馬時代一種流行的情詩體裁(paraclausithyron),吃閉門羹的情人常在門外唱這種歌,可對比賀拉斯《頌詩集》(Carmina)第3部第10首、提布盧斯《哀歌集》(Elegiae)第1部第2首和普洛佩提烏斯《哀歌集》(Elegiae)第1部第19首。Watson(1982)分析了這首詩的形式特徵,認為它是戲仿神靈頌歌的作品。
[2] 在古羅馬,看門人常被鎖鏈套在門柱上,以免他們溜走。
[3] 這行原文中的excubias嚴格地說,指軍隊的崗哨。
[4] 這是一行疊句,從此處開始每隔七行重複一次。
[5] 古羅馬奴隸主要的飲料是水,偶爾能喝酒。
[6] 北風神波瑞阿斯(Boreas)向雅典國王厄瑞克透斯(Erechtheus)提親遭拒,於是劫走了他的女兒俄瑞堤伊婭(Orithyia)。參考《變形記》(Metamorphoses 6.677-721)。
[7] Riley(1852)指出,這裡奧維德影射的是古羅馬專門用來懲處不服管教的奴隸的監獄(ergastulum)。這些監獄的牢房往往在地下,只有很窄的窗戶。