Ianitor—indignum!—dura religate catena,
difficilem moto cardine pande forem!
Quod precor, exiguum est—aditu fac ianua parvo
obliquum capiat semiadaperta latus.
5 Longus amor tales corpus tenuavit in usus
aptaque subducto pondere membra dedit.
Ille per excubias custodum leniter ire
monstrat: inoffensos derigit ille pedes.
At quondam noctem simulacraque vana timebam;
10 mirabar, tenebris quisquis iturus erat.
Risit, ut audirem, tenera cum matre Cupido
et leviter ‘fies tu quoque fortis’ ait.
Nec mora, venit amor—non umbras nocte volantis,
non timeo strictas in mea fata manus.
15 Te nimium lentum timeo, tibi blandior uni;
tu, me quo possis perdere, fulmen habes.
Adspice—uti videas, inmitia claustra relaxa—[1]
uda sit ut lacrimis ianua facta meis!
Certe ego, cum posita stares ad verbera veste,
20 ad dominam pro te verba tremente tuli.
Ergo quae valuit pro te quoque gratia quondam—
heu facinus!—Pro me nunc valet illa parum?
Redde vicem meritis! Grato licet esse quod optas.[2]
Tempora noctis eunt; excute poste seram!
25 Excute! Sic, inquam, longa relevere catena,
nec tibi perpetuo serva bibatur aqua!
Ferreus orantem nequiquam, ianitor, audis,
roboribus duris ianua fulta riget.
Urbibus obsessis clausae munimina portae
30 prosunt; in media pace quid arma times?
Quid facies hosti, qui sic excludis amantem?
Tempora noctis eunt; excute poste seram!
Non ego militibus venio comitatus et armis;
solus eram, si non saevus adesset Amor.
35 Hunc ego, si cupiam, nusquam dimittere possum;
ante vel a membris dividar ipse meis.
Ergo Amor et modicum circa mea tempora vinum
mecum est et madidis lapsa corona comis.
Arma quis haec timeat? Quis non eat obvius illis?
40 Tempora noctis eunt; excute poste seram!
Lentus es: an somnus, qui te male perdat, amantis[3]
verba dat in ventos aure repulsa tua?
At, memini, primo, cum te celare volebam,
pervigil in mediae sidera noctis eras.
45 Forsitan et tecum tua nunc requiescit amica—
heu, melior quanto sors tua sorte mea!
Dummodo sic, in me durae transite catenae!
Tempora noctis eunt; excute poste seram!
Fallimur, an verso sonuerunt cardine postes,
50 raucaque concussae signa dedere fores?
Fallimur—inpulsa est animoso ianua vento.
Ei mihi, quam longe spem tulit aura meam!
Si satis es raptae, Borea, memor Orithyiae,
huc ades et surdas flamine tunde foris!
55 Urbe silent tota, vitreoque madentia rore
tempora noctis eunt; excute poste seram!
Aut ego iam ferroque ignique paratior ipse,
quem face sustineo, tecta superba petam.
Nox et Amor vinumque nihil moderabile suadent;
60 illa pudore vacat, Liber Amorque metu.
Omnia consumpsi, nec te precibusque minisque
movimus, o foribus durior ipse tuis.
Non te formosae decuit servare puellae
limina, sollicito carcere dignus eras.
65 Iamque pruinosus molitur Lucifer axes,
inque suum miseros excitat ales opus.
At tu, non laetis detracta corona capillis,
dura super tota limina nocte iace!
Tu dominae, cum te proiectam mane videbit,
70 temporis absumpti tam male testis eris.
Qualiscumque vale sentique abeuntis honorem;
lente nec admisso turpis amante, vale!
Vos quoque, crudeles rigido cum limine postes
duraque conservae ligna, valete, fores!
[1] uti=et ut
[2] quod optas=quid optas=quis obstat
[3] perdat=prodit; amantis=amanti
(看门人)[1]
被残忍锁链套住的看门人(不公的命运!), [2]
请转动合页,打开这顽固的门!
我所求只是举手之劳——你让它漏一条
缝隙,允许我侧身挤过窄道。
5 长久的相思已为我瘦身,足以应对,
减去重量的肢体正与之相配。
是爱教会我在警觉的守卫中间[3]
蹑脚潜行,保护我免遭磕绊。
但往日我曾害怕夜晚和虚幻的幽灵,
10 任何人摸黑走路,我都会吃惊。
丘比特和他娇柔的母亲一起笑,叫我
听见,轻声说:“你也会变成勇者。”
爱立刻袭来——我不惧暗夜飞翔的鬼魂,
也不惧抬手企图杀死我的敌人。
15 我只忌惮你太执拗,只对你一人逢迎,
你手中握着能够毁灭我的雷霆。
看吧(为了能看见,移除冷酷的门闩),
这扇门已被我弄得泪痕斑斑!
不管怎么说,当你脱了衣准备受鞭刑,
20 浑身哆嗦,是我向女主人求情。
所以,我曾经为你付出的善心如今
(真过分!)轮到我身上就荡然无存?
回报我的恩!你可以报恩,为何要阻拦?
夜晚的时间在流逝,快挪去门闩![4]
25 赶紧!若如此,祝你摆脱身上的长链,
奴隶水你也不用喝到永远![5]
铁石心肠的看门人,你听我徒然哀乞,
结实橡木支撑的门漠然矗立。
城市遭围攻,才需紧闭的大门保护,
30 你身处和平,为何担忧战具?
你会怎样,若敌人将恋爱者关外面?
夜晚的时间在流逝,快挪去门闩!
我来并没有士卒簇拥,也未带刀兵——
孤身一人,若不算残忍的小爱神。
35 即使我有心,我也无法打发他去别处,
除非我先撕裂自己的身躯。
所以我只有爱和些许绕鬓的酒意相伴,
以及从抹香头发上掉落的花冠。
谁害怕这些武器?迎接它们谁不敢?
40 夜晚的时间在流逝,快挪去门闩!
你顽固,还是睡眠(愿它毁掉你!)将你
耳朵拒绝的我的话抛进了风里?
可是我记得,最初我想躲过你,你却
太警觉,半夜的星辰都不放过。
45 或许你自己的女友正与你躺在一起——
呜呼,你远比我这倒霉鬼有福气!
只要我如此,转我身上吧,残忍的锁链!
夜晚的时间在流逝,快挪去门闩!
是错觉,还是合页转动,发出声息,
50 晃动的门扇传来沙哑的暗示?
不过是一阵大风在拍门,我受了骗,
唉,风把我的希望吹得老远!
北风神,你若记得劫走的俄瑞堤伊娅,[6]
请到这里来,将这堵聋门冲塌!
55 整座城市静悄悄,晶莹的露水洒遍,
夜晚的时间在流逝,快挪去门闩!
要不,已有更好装备的我拿着剑,
擎着火把,翻进这高傲的宅院。
夜、爱和酒不会建议温和的行动,
60 夜不知羞耻,酒和爱不懂得惊恐。
我已然用尽手段,劝说与威胁都不能
打动你,你比看守之物还死硬!
你本不该来护卫美丽姑娘的门槛,
阴森的牢房才配得上你的尊严。[7]
65 覆着白霜的启明星已经在转动车轮,
鸟正催促可怜人继续尝苦辛。
可是你,从我落寞鬓发摘下的花环,
只好通宵卧于僵冷的门槛!
当她早晨看见你抛掷在那里,你就能
70 作证,我多凄惨地虚耗光阴。
无论你怎样,再见,接受我告别的称赞,
执拗拒斥偷情者的忠仆,再见!
还有你们,残忍的门柱、冷酷的门槛、
与他同为奴隶的门梁,再见!
[1] 这首诗沿袭了古希腊罗马时代一种流行的情诗体裁(paraclausithyron),吃闭门羹的情人常在门外唱这种歌,可对比贺拉斯《颂诗集》(Carmina)第3部第10首、提布卢斯《哀歌集》(Elegiae)第1部第2首和普洛佩提乌斯《哀歌集》(Elegiae)第1部第19首。Watson(1982)分析了这首诗的形式特征,认为它是戏仿神灵颂歌的作品。
[2] 在古罗马,看门人常被锁链套在门柱上,以免他们溜走。
[3] 这行原文中的excubias严格地说,指军队的岗哨。
[4] 这是一行叠句,从此处开始每隔七行重复一次。
[5] 古罗马奴隶主要的饮料是水,偶尔能喝酒。
[6] 北风神波瑞阿斯(Boreas)向雅典国王厄瑞克透斯(Erechtheus)提亲遭拒,于是劫走了他的女儿俄瑞堤伊娅(Orithyia)。参考《变形记》(Metamorphoses 6.677-721)。
[7] Riley(1852)指出,这里奥维德影射的是古罗马专门用来惩处不服管教的奴隶的监狱(ergastulum)。这些监狱的牢房往往在地下,只有很窄的窗户。