Esse quid hoc dicam, quod tam mihi dura videntur
strata, neque in lecto pallia nostra sedent,
et vacuus somno noctem, quam longa, peregi,
lassaque versati corporis ossa dolent?
5 Nam, puto, sentirem, siquo temptarer amore.
An subit et tecta callidus arte nocet?
Sic erit; haeserunt tenues in corde sagittae,
et possessa ferus pectora versat Amor.
Cedimus, an subitum luctando accendimus ignem?
10 Cedamus! Leve fit, quod bene fertur, onus.
Vidi ego iactatas mota face crescere flammas
et rursus nullo concutiente mori.
Verbera plura ferunt, quam quos iuvat usus aratri,
detractant prensi dum iuga prima boves.
15 Asper equus duris contunditur ora lupatis,
frena minus sentit, quisquis ad arma facit.
Acrius invitos multoque ferocius urget
quam qui servitium ferre fatentur Amor.
En ego confiteor! Tua sum nova praeda, Cupido;
20 porrigimus victas ad tua iura manus.
Nil opus est bello—veniam pacemque rogamus;
nec tibi laus armis victus inermis ero.
Necte comam myrto, maternas iunge columbas;
qui deceat, currum vitricus ipse dabit,
25 inque dato curru, populo clamante triumphum,
stabis et adiunctas arte movebis aves.
Ducentur capti iuvenes captaeque puellae;
haec tibi magnificus pompa triumphus erit.
Ipse ego, praeda recens, factum modo vulnus habebo
30 et nova captiva vincula mente feram.
Mens Bona ducetur manibus post terga retortis,
et Pudor, et castris quidquid Amoris obest.
Omnia te metuent; ad te sua bracchia tendens
vulgus ‘Io’ magna voce ‘triumphe!’ canet.
35 Blanditiae comites tibi erunt Errorque Furorque,
adsidue partes turba secuta tuas.
His tu militibus superas hominesque deosque;
haec tibi si demas commoda, nudus eris.
Laeta triumphanti de summo mater Olympo
40 plaudet et adpositas sparget in ora rosas.
Tu pinnas gemma, gemma variante capillos
ibis in auratis aureus ipse rotis.
Tunc quoque non paucos, si te bene novimus, ures;
tunc quoque praeteriens vulnera multa dabis.
45 Non possunt, licet ipse velis, cessare sagittae;
fervida vicino flamma vapore nocet.
Talis erat domita Bacchus Gangetide terra;
tu gravis alitibus, tigribus ille fuit.
Ergo cum possim sacri pars esse triumphi,
50 parce tuas in me perdere, victor, opes!
Adspice cognati felicia Caesaris arma—
qua vicit, victos protegit ille manu.
(愛的俘虜)[1]
我該說這意味什麼:感覺身下的褥墊
如此硬,床上的被子一片凌亂,
熬過漫漫無盡的夜晚,不曾睡片刻,
骨頭累又疼,身體輾轉反側?
5 但我想,若有任何愛侵擾,我當知悉,
難道他已潛入,狡猾地以秘術攻擊?[2]
確實如此,他的細箭已嵌進我心房,
兇猛的小神凌虐我被占的胸膛。
臣服還是在抵抗中催旺這驟燃的火焰?
10 臣服吧!逆來順受能減輕負擔。
我曾經見過,火炬越揮舞,焰苗越歡騰,
沒人去搖晃,它們卻逐漸消隱;
比起喜歡上耕犁的同類,最初極力
躲避軛的公牛會遭到更多鞭笞;
15 烈馬的口唇被堅硬的鐵銜磨出傷痕,
若甘願馴順,反感覺不到韁繩。
誰愈要掙扎,愛逼迫愈狠,傷害愈深,
遠勝宣布忍受其奴役的那些人。
丘比特,我已認輸,成為你的新獵物,
20 正伸出戰敗的手,任憑你懲處。
你我不需要戰爭,我請求寬恕與和平,
征服沒武器的我,你有何光榮?
頭纏桃金娘花冠,讓母親的鴿子負軛,[3]
繼父將為你準備合適的戰車,[4]
25 你將高踞於車上,聽人群歡呼勝利,
以嫻熟的技巧駕馭並馳的“坐騎”。
被俘的少男少女將在你身後拖行,
為你舉辦的儀式將輝煌而隆重。[5]
而我自己,你最近的戰利品,將帶着新傷,
30 接受陌生的鎖鏈,無意反抗。
雙手反綁於身後,“良心”也在隊列里,
還有“體面”和小愛神的全部仇敵。
世間萬物都怕你,全向你伸出臂膀,
“凱旋!凱旋!”人群高聲誦唱。[6]
35 “引誘”“迷誤”和“瘋狂”都將在你身邊,
他們從來都殷勤地與你相伴。
率領這樣的士兵,你征服凡人與神靈;
去掉他們,你就什麼都不剩。
快樂的母親將從奧林匹斯的峰巔
40 祝賀你,拋撒玫瑰裝飾你的臉。
寶石綴滿你翅翼,綴滿你頭髮,身穿
金袍,你將乘金車一路向前。
那時你又會(若我了解你)引燃不少人,
經過之時又留下累累的傷痕。
45 即使你自己願意,你的箭也無法停歇,
熾熱的火焰燒灼鄰近的一切。
平定恆河流域的巴克斯也是如此,[7]
只不過鳥被你操控,虎被他驅使。[8]
所以,既然我是你神聖凱旋禮的一部分,
50 勝利者,你的力就不該為我耗損!
看看你親戚愷撒的幸運武器——征服[9]
敵人的手也用來將他們保護。[10]
[1] Cahoon(1988)指出,軍事征服和奴役的意象貫穿《情詩集》的始終,為輕鬆戲謔的情詩籠罩了一層陰鬱甚至血腥的色彩。在這些情愛詩里(包括它們所映射的古羅馬歡愛世界裡),男女關係充滿了權力與控制的爭奪,充滿了利益交換與算計,沒有溫情、自由與尊嚴可言。McKeown(1989)認為這首詩和上一首缺乏“戲劇上的連貫性”,因為在第一首末尾,詩人已經處於丘比特轄制之下,在本詩開頭,他卻不知道“這意味着什麼”。但Moles(1991)則覺得,這兩首詩分別體現了詩人戀愛者的兩個側面——經歷者和理性分析者,在本詩的開頭,他仍不相信自己已成為丘比特的俘虜,但最終認識到反抗無用。
[2] “他”指丘比特。
[3] 鴿子為維納斯拉車。
[4] “繼父”指馬爾斯,這是開玩笑的說法,馬爾斯並未與維納斯成婚,只是私下有姦情。
[5] “儀式”指古羅馬為獲得重大軍事勝利的將領舉行的凱旋禮(triumphus)。
[6] “凱旋”(Io triumphe)是凱旋遊行時觀眾程式化的歡呼。
[7] 在古希臘神話中,酒神狄俄尼索斯(即巴克斯)曾遠征印度並取得勝利。
[8] 傳說為酒神駕車的是虎豹。
[9] “愷撒”指屋大維,他之所以被稱為丘比特的親戚,因為屋大維養父愷撒據說是尤盧斯(Iulus)的後裔,而尤盧斯的父親埃涅阿斯(Aeneas)是維納斯的兒子。
[10] 奧維德在此稱讚屋大維對敵人仁慈。