奥维德《情诗集》第1部第2首



Esse quid hoc dicam, quod tam mihi dura videntur
strata, neque in lecto pallia nostra sedent,
et vacuus somno noctem, quam longa, peregi,
lassaque versati corporis ossa dolent?
5 Nam, puto, sentirem, siquo temptarer amore.
An subit et tecta callidus arte nocet?
Sic erit; haeserunt tenues in corde sagittae,
et possessa ferus pectora versat Amor.
Cedimus, an subitum luctando accendimus ignem?
10 Cedamus! Leve fit, quod bene fertur, onus.
Vidi ego iactatas mota face crescere flammas
et rursus nullo concutiente mori.
Verbera plura ferunt, quam quos iuvat usus aratri,
detractant prensi dum iuga prima boves.
15 Asper equus duris contunditur ora lupatis,
frena minus sentit, quisquis ad arma facit.
Acrius invitos multoque ferocius urget
quam qui servitium ferre fatentur Amor.
En ego confiteor! Tua sum nova praeda, Cupido;
20 porrigimus victas ad tua iura manus.
Nil opus est bello—veniam pacemque rogamus;
nec tibi laus armis victus inermis ero.
Necte comam myrto, maternas iunge columbas;
qui deceat, currum vitricus ipse dabit,
25 inque dato curru, populo clamante triumphum,
stabis et adiunctas arte movebis aves.
Ducentur capti iuvenes captaeque puellae;
haec tibi magnificus pompa triumphus erit.
Ipse ego, praeda recens, factum modo vulnus habebo
30 et nova captiva vincula mente feram.
Mens Bona ducetur manibus post terga retortis,
et Pudor, et castris quidquid Amoris obest.
Omnia te metuent; ad te sua bracchia tendens
vulgus ‘Io’ magna voce ‘triumphe!’ canet.
35 Blanditiae comites tibi erunt Errorque Furorque,
adsidue partes turba secuta tuas.
His tu militibus superas hominesque deosque;
haec tibi si demas commoda, nudus eris.
Laeta triumphanti de summo mater Olympo
40 plaudet et adpositas sparget in ora rosas.
Tu pinnas gemma, gemma variante capillos
ibis in auratis aureus ipse rotis.
Tunc quoque non paucos, si te bene novimus, ures;
tunc quoque praeteriens vulnera multa dabis.
45 Non possunt, licet ipse velis, cessare sagittae;
fervida vicino flamma vapore nocet.
Talis erat domita Bacchus Gangetide terra;
tu gravis alitibus, tigribus ille fuit.
Ergo cum possim sacri pars esse triumphi,
50 parce tuas in me perdere, victor, opes!
Adspice cognati felicia Caesaris arma—
qua vicit, victos protegit ille manu.

(爱的俘虏)[1]
 
我该说这意味什么:感觉身下的褥垫
如此硬,床上的被子一片凌乱,
熬过漫漫无尽的夜晚,不曾睡片刻,
骨头累又疼,身体辗转反侧?
5 但我想,若有任何爱侵扰,我当知悉,
难道他已潜入,狡猾地以秘术攻击?[2]
确实如此,他的细箭已嵌进我心房,
凶猛的小神凌虐我被占的胸膛。
臣服还是在抵抗中催旺这骤燃的火焰?
10 臣服吧!逆来顺受能减轻负担。
我曾经见过,火炬越挥舞,焰苗越欢腾,
没人去摇晃,它们却逐渐消隐;
比起喜欢上耕犁的同类,最初极力
躲避轭的公牛会遭到更多鞭笞;
15 烈马的口唇被坚硬的铁衔磨出伤痕,
若甘愿驯顺,反感觉不到缰绳。
谁愈要挣扎,爱逼迫愈狠,伤害愈深,
远胜宣布忍受其奴役的那些人。
丘比特,我已认输,成为你的新猎物,
20 正伸出战败的手,任凭你惩处。
你我不需要战争,我请求宽恕与和平,
征服没武器的我,你有何光荣?
头缠桃金娘花冠,让母亲的鸽子负轭,[3]
继父将为你准备合适的战车,[4]
25 你将高踞于车上,听人群欢呼胜利,
以娴熟的技巧驾驭并驰的“坐骑”。
被俘的少男少女将在你身后拖行,
为你举办的仪式将辉煌而隆重。[5]
而我自己,你最近的战利品,将带着新伤,
30 接受陌生的锁链,无意反抗。
双手反绑于身后,“良心”也在队列里,
还有“体面”和小爱神的全部仇敌。
世间万物都怕你,全向你伸出臂膀,
“凯旋!凯旋!”人群高声诵唱。[6]
35 “引诱”“迷误”和“疯狂”都将在你身边,
他们从来都殷勤地与你相伴。
率领这样的士兵,你征服凡人与神灵;
去掉他们,你就什么都不剩。
快乐的母亲将从奥林匹斯的峰巅
40 祝贺你,抛撒玫瑰装饰你的脸。
宝石缀满你翅翼,缀满你头发,身穿
金袍,你将乘金车一路向前。
那时你又会(若我了解你)引燃不少人,
经过之时又留下累累的伤痕。
45 即使你自己愿意,你的箭也无法停歇,
炽热的火焰烧灼邻近的一切。
平定恒河流域的巴克斯也是如此,[7]
只不过鸟被你操控,虎被他驱使。[8]
所以,既然我是你神圣凯旋礼的一部分,
50 胜利者,你的力就不该为我耗损!
看看你亲戚恺撒的幸运武器——征服[9]
敌人的手也用来将他们保护。[10]


[1] Cahoon(1988)指出,军事征服和奴役的意象贯穿《情诗集》的始终,为轻松戏谑的情诗笼罩了一层阴郁甚至血腥的色彩。在这些情爱诗里(包括它们所映射的古罗马欢爱世界里),男女关系充满了权力与控制的争夺,充满了利益交换与算计,没有温情、自由与尊严可言。McKeown(1989)认为这首诗和上一首缺乏“戏剧上的连贯性”,因为在第一首末尾,诗人已经处于丘比特辖制之下,在本诗开头,他却不知道“这意味着什么”。但Moles(1991)则觉得,这两首诗分别体现了诗人恋爱者的两个侧面——经历者和理性分析者,在本诗的开头,他仍不相信自己已成为丘比特的俘虏,但最终认识到反抗无用。
[2] “他”指丘比特。
[3] 鸽子为维纳斯拉车。
[4] “继父”指马尔斯,这是开玩笑的说法,马尔斯并未与维纳斯成婚,只是私下有奸情。
[5] “仪式”指古罗马为获得重大军事胜利的将领举行的凯旋礼(triumphus)。
[6] “凯旋”(Io triumphe)是凯旋游行时观众程式化的欢呼。
[7] 在古希腊神话中,酒神狄俄尼索斯(即巴克斯)曾远征印度并取得胜利。
[8] 传说为酒神驾车的是虎豹。
[9] “恺撒”指屋大维,他之所以被称为丘比特的亲戚,因为屋大维养父恺撒据说是尤卢斯(Iulus)的后裔,而尤卢斯的父亲埃涅阿斯(Aeneas)是维纳斯的儿子。
[10] 奥维德在此称赞屋大维对敌人仁慈。